• Inloggen
  • Shop
  • Winkelmand
  • Log in

    Wachtwoord vergeten?

    Account aanmaken
    Historisch Nieuwsblad 8/2010

    ‘Nederlanders vinden dat alles moet mogen’

    Herman Pleij schreef een boek over onze mentaliteit

    Door: Geertje Dekkers, Filip Bloem, Jan Lepeltak, Marlouk Wester, Runa Hellinga en Bas Kromhout

    ‘Het Wilhelmus is een ontzettend klagerig lied,’ zegt Herman Pleij, emeritus hoogleraar historische Nederlandse letterkunde aan de Universiteit van Amsterdam. De meeste volksliederen staan bol van nationalistische trots, maar het Wilhelmus gaat vooral over alle tegenslagen die Willem van Oranje rond 1570 tegenkomt in zijn conflict met Filips II. ‘Alles zit tegen, ook al heeft Willem het goed gedaan.’ Volgens hem is het tekenend dat juist het verongelijkte Wilhelmus het Nederlandse volkslied is geworden. ‘Nederlanders klagen graag dat anderen alles verkeerd doen en dat alles misgaat. Daar past dit lied goed bij.’

    Het Wilhelmus is een voorbeeld in Pleijs nieuwste boek ‘Moet kunnen’. Een kleine mentaliteitsgeschiedenis van de Nederlander. Daarin schetst Pleij in grote lijnen de ontwikkeling van het beeld van de Nederlander, in binnen- en buitenland vanaf de late Middeleeuwen. ‘Nederlanders roepen altijd dat ze niets met elkaar gemeen hebben – een idee dat opmerkelijk genoeg juist eenheid creëert,’ zegt Pleij. ‘Wetenschappers houden zich over het algemeen dan ook verre van dit soort onderwerpen. Zij sluiten zich aan bij de uitspraak van Máxima dat dé Nederlander niet bestaat. Dat klopt op zich, maar er bestaan wel degelijk collectieve identiteiten. En die kun je wetenschappelijk onderzoeken.’

    Pleij begon in de jaren tachtig met een serie essays in de Haagse Post over de Nederlandse omgang met het verleden. ‘Dat vond iedereen toen een buitengewoon rechts onderwerp – iets voor leden van oranjeverenigingen.’ In de loop van de tijd betrok Pleij het onderwerp ook bij zijn wetenschappelijk onderzoek. Voor ‘Moet kunnen’ las hij de nodige reisliteratuur, over de reputatie van Nederlanders in het buitenland.

    Wilt u meer geschiedenisverhalen lezen?

    Ontdek de duizenden verhalen die we voor onze abonnees beschikbaar stellen, lees de nieuwste artikelen uit Historisch Nieuwsblad en ontvang iedere week leestips van de redactie in uw mailbox. Met Historisch Nieuwsblad Online krijgt u altijd de juiste historische context om het nieuws van nu te begrijpen.
    Registreer nu en lees de eerste maand voor slechts 1 euro!

    Al abonnee? Log dan in en lees direct alle geschiedenisverhalen online. Heeft u nog geen account of is uw emailadres niet bij ons geregistreerd? Lees dan hier hoe u verder kunt lezen.

    Word lidInloggen