Bas Kromhout

Verkiezing beste en slechtste Jaar van Nederland

De democratische grondwetsherziening van 1848 is het mooiste moment uit het verleden van Nederland. Het jaar 1942, toen de eerste Joden naar de vernietigingskampen werden gedeporteerd, is daarentegen het dieptepunt. Dat is de uitslag van de verkiezing van het Beste en Slechtste Jaar uit de Nederlandse geschiedenis. ‘De grondwet is de basis van ons leven...

‘Waterboarding’ al toegepast tijdens de Filippijns-Amerikaanse Oorlog (1898-1916)

Martelen met water: het Amerikaanse leger deed het honderd jaar geleden al, tijdens de oorlog op de Filippijnen. Berichten erover in de pers veroorzaakten ophef. Maar volgens Washington lag de schuld voor de wreedheden bij de Filippino’s zelf. Amerikanen waren daar te beschaafd voor. ‘Dit is hoe we ze een waterbehandeling geven. Leg ze op...

Indiase soldaten in Zandvoort

In het voorjaar van 1943 waren Indiase soldaten gelegerd aan de Nederlandse kust. Hun aantrekkingskracht op jonge meisjes leidde tot vijandige reacties van de NSB. De Duitsers moesten de Indiërs in bescherming nemen tegen het racisme van de Nederlanders. ‘Van zeer vele kanten word ik gewezen op de misdragingen van de Brits-Indische bezettingstroepen in de...

Meerdere partijen willen de hypotheekrenteaftrek afbouwen. Waarom werd die ooit ingevoerd?

De hypotheekrenteaftrek was jarenlang een heilig huisje in de Nederlandse politiek. De regeling wordt vaak gezien als instrument om eigenwoningbezit te stimuleren. Maar dat was niet de reden waarom de aftrek ooit werd ingevoerd. De gedachte dat kopen beter is dan huren brak pas na 1945 door. De kosten van de hypotheekrenteaftrek voor de schatkist...

Wilders gebruikt ‘besmet’ logo

Het logo van de Partij voor de Vrijheid – een meeuw – doet denken aan een oud symbool van extreemrechts. Ook de Nationaal-Socialistische Beweging (NSB) gebruikte de meeuw in de jaren dertig en veertig als teken van vrijheid en nationale saamhorigheid.

Dolle Dinsdag: massahysterie over een voorbarige bevrijding

In 1950 hield het Rijksinstituut voor Oorlogsdocumentatie een landelijke enquête over Dolle Dinsdag. De honderden unieke getuigenissen verdwenen in een archiefkast. Historisch Nieuwsblad kreeg na 57 jaar inzage. Reconstructie van een massapsychose. ‘Nu de geallieerde legers in hun onweerstaanbare opmars de Nederlandse grens overschreden hebben, wil ik u, uit naam van ons allen, hartelijk welkom...

De grote gezinnen van de Nederlandse katholieken

‘De demografische ontwikkelingen gaan ook al niet de goede kant op,’ zei PVV-voorman Geert Wilders in een interview. ‘Autochtonen planten zich minder snel voort dan allochtonen. Straks zitten ze overal.’ Een dergelijke angst is niet nieuw; ook in rooms-katholieke gezinnen werden tussen 1880 en 1960 meer kinderen geboren dan bij andere bevolkingsgroepen. Maar tot een...

Wie had schuld aan de Koude Oorlog?

In 1945 toostten Amerika en de Sovjet-Unie op de nieuwe vrede, maar onmiddellijk daarna brak de Koude Oorlog uit. Was dat de oorlog van Stalin, of lag de schuld bij Truman?

Crisis in de sociaal-democratie

Zolang er in Nederland een sociaal-democratische partij bestaat, is er ruzie geweest over de koers. Rond 1900 werd de pragmatische partijleider Troelstra op de korrel genomen door dogmatische marxisten. door Bas Kromhout  De sociaal-democratische partij verkeert in een identiteitscrisis. De politiek leider ligt onder vuur. Hem wordt verweten te veel pragmaticus en...

De Grote Museumtest

Een paar vakantiedagen over? Je wilt naar een historisch museum. We zetten op een rij waar je naartoe móét en waar je beter weg kunt blijven. Je besluit een traditioneel uitje te maken naar het Spoorwegmuseum in Utrecht, samen met je partner en (klein)kinderen. Als moderne (groot)ouder bezoek je eerst de website, waar je...

De wederopbouw van Nederland

Het succes van de naoorlogse wederopbouw zou te danken zijn geweest aan de typisch Nederlandse waarden van hard werken en sober leven. Maar Nederland profiteerde eenvoudigweg van de wereldeconomische groei. Geen land in West-Europa, Duitsland uitgezonderd, kwam zo beschadigd uit de Tweede Wereldoorlog als Nederland. Er waren ongeveer 230.000 doden te betreuren, inclusief de 105.000...

Nationaal Monument op de Dam werd pas populair toen Damslapers het ‘ontwijdden’

De oprichting van oorlogsmonumentenverliep in Nederland zelden zonder heftige meningsverschillen. Een artistieke avant-garde botste met de conservatieve volkssmaak. Die koos voor figuratieve kunst, en liet blote borsten aankleden met plooien en vijgenbladen. Vóór 1945 stonden er in Nederland nauwelijks oorlogsmonumenten. Men kende het verschijnsel vooral uit Frankrijk en België, waar sinds de Eerste Wereldoorlog ‘elke...