Artikelen geschreven door Bas Kromhout
Dolle Dinsdag: massahysterie over een voorbarige bevrijding
In 1950 hield het Rijksinstituut voor Oorlogsdocumentatie een landelijke enquête over Dolle Dinsdag. De honderden unieke getuigenissen verdwenen in een archiefkast. Historisch Nieuwsblad kreeg na 57 jaar inzage. Reconstructie van een massapsychose. ‘Nu de geallieerde legers in hun onweerstaanbare opmars de Nederlandse grens overschreden hebben, wil ik u, uit naam van ons allen, hartelijk welkom...
De grote gezinnen van de Nederlandse katholieken
‘De demografische ontwikkelingen gaan ook al niet de goede kant op,’ zei PVV-voorman Geert Wilders in een interview. ‘Autochtonen planten zich minder snel voort dan allochtonen. Straks zitten ze overal.’ Een dergelijke angst is niet nieuw; ook in rooms-katholieke gezinnen werden tussen 1880 en 1960 meer kinderen geboren dan bij andere bevolkingsgroepen. Maar tot een...
Wie had schuld aan de Koude Oorlog?
In 1945 toostten Amerika en de Sovjet-Unie op de nieuwe vrede, maar onmiddellijk daarna brak de Koude Oorlog uit. Was dat de oorlog van Stalin, of lag de schuld bij Truman?
Crisis in de sociaal-democratie
Zolang er in Nederland een sociaal-democratische partij bestaat, is er ruzie geweest over de koers. Rond 1900 werd de pragmatische partijleider Troelstra op de korrel genomen door dogmatische marxisten. door Bas Kromhout De sociaal-democratische partij verkeert in een identiteitscrisis. De politiek leider ligt onder vuur. Hem wordt verweten te veel pragmaticus en...
De Grote Museumtest
Een paar vakantiedagen over? Je wilt naar een historisch museum. We zetten op een rij waar je naartoe móét en waar je beter weg kunt blijven. Je besluit een traditioneel uitje te maken naar het Spoorwegmuseum in Utrecht, samen met je partner en (klein)kinderen. Als moderne (groot)ouder bezoek je eerst de website, waar je...
De wederopbouw van Nederland
Het succes van de naoorlogse wederopbouw zou te danken zijn geweest aan de typisch Nederlandse waarden van hard werken en sober leven. Maar Nederland profiteerde eenvoudigweg van de wereldeconomische groei. Geen land in West-Europa, Duitsland uitgezonderd, kwam zo beschadigd uit de Tweede Wereldoorlog als Nederland. Er waren ongeveer 230.000 doden te betreuren, inclusief de 105.000...
Nationaal Monument op de Dam werd pas populair toen Damslapers het ‘ontwijdden’
De oprichting van oorlogsmonumentenverliep in Nederland zelden zonder heftige meningsverschillen. Een artistieke avant-garde botste met de conservatieve volkssmaak. Die koos voor figuratieve kunst, en liet blote borsten aankleden met plooien en vijgenbladen. Vóór 1945 stonden er in Nederland nauwelijks oorlogsmonumenten. Men kende het verschijnsel vooral uit Frankrijk en België, waar sinds de Eerste Wereldoorlog ‘elke...
Het GPV: voorganger van de ChristenUnie
ChristenUnie-leider Gert-Jan Segers stapt uit de politiek. Een van de partijen waaruit de ChristenUnie is voortgekomen, was het Gereformeerd Politiek Verbond (GPV).
De Nederlandse emigratie naar Amerika
Nederlandse migranten in Noord-Amerika vormden tot ver in de twintigste eeuw een hechte gemeenschap met een eigen identiteit. Dit was vooral te danken aan de rol van de kerk en het Nederlandse superioriteitsgevoel. Iedere Nederlander heeft wel een ver familielid in Amerika. Om te zien of deze volkswijsheid ook voor mij opgaat, surf ik naar...
15 jaar Historisch Nieuwsblad
Het proefwerk geschiedenis voor Tweede Kamerleden. De enquête onder kinderen van ‘foute’ ouders. De Grote Museumtest. Hoe Historisch Nieuwsblad al vijftien jaar geschiedenis schrijft. Historisch Nieuwsblad maakt de verbanden zichtbaar tussen heden en verleden. Het beschrijft de historische achtergronden van actuele ontwikkelingen en nieuwsfeiten. Maar soms maakt Historisch Nieuwsblad zelf nieuws. In zijn vijftienjarige bestaan...
Coalities tussen sociaaldemocraten en confessionelen
Nu is het de VVD onder leiding van Dilan Yesilgöz die gruwt van een coalitie met sociaal-democraten, honderd jaar geleden gold hetzelfde voor de Rooms-Katholieke Staatspartij. Fractieleider Willem Nolens wilde alleen met links samenwerken als het echt niet anders kon. De zogeheten Nolens-doctrine werd ook later door het CDA nog dikwijls van stal gehaald. Op...
Liberalen versus confessionelen
Eind negentiende eeuw werden de liberale machthebbers in Nederland uitgedaagd door een monsterverbond van katholieken en gereformeerden. De liberalen aarzelden: de kerk zijn vrijheid gunnen of het ‘zwarte gevaar’ met harde hand de kop indrukken? ‘Een manifest van absolutisme en barbarisme’ – zo diskwalificeerde de Nieuwe Rotterdamsche Courant in 1864 de encycliek Quanta cura van paus...