Afke van der Toolen

Boudica was strijdbaar, maar verloor van de Romeinen

De Keltische koningin Boudica nam twintig eeuwen geleden het zwaard op tegen de Romeinse bezetter. Brexiteers zagen in haar een lichtend voorbeeld. Echt woest kijkt hij niet, de man op het overwinningsmonument. En de vrouw die hij onderwerpt toont geen angst of pijn. Toch spreekt het beeld duidelijke taal: hier staat een overwinnaar die de...

Vitruvius toont het technisch vermogen van de Romeinen

De bouwwerken van de Romeinse architect Vitruvius zijn allang vergeten. Maar het boek De Architectura, dat hij voor zijn collega’s schreef, werd wereldberoemd. Het laat zien hoe groot het technisch vermogen van de Romeinen was. En het vormde een inspiratiebron voor de humanisten, met Leonardo da Vinci voorop. Beton. Vloerverwarming. Kilometertellers. Allemaal relatief recente uitvindingen,...

De opkomst van wetenschappelijke prijsvragen

Hoe kon je de gewone man bij de wetenschap betrekken? Op die vraag ontstond in de achttiende eeuw een eenvoudig antwoord: door een competitie uit te schrijven. Zo bogen amateuronderzoekers zich over het nut van bomen. Waren ze ‘voordeelig of nadeelig voor de gezondheid der menschen’? ‘Wel-Edele Heeren, Hooggeachte Kunstgenoten!’ Het was 30 april 1783,...

Cicero’s verzet tegen dictator Julius Caesar

Met lede ogen moest de Romeinse senator Cicero aanzien hoe Julius Caesar zich tot een tiran ontpopte. En hoe alle republikeinse waarden verloren gingen. Daarom bedacht hij een opvallende vorm van protest. Het leek wel vriendschap. Toen Julius Caesar zich had losgemaakt uit de armen van zijn geliefde Cleopatra en naar Italië terugkeerde, wachtte Marcus...

Waarom keizerin Agrippina een slechte naam kreeg

Keizerin Agrippina was een betere bestuurder dan haar broer, haar echtgenoot en haar zoon. Toch had ze een slechte reputatie. Want een vrouw die leiderschap toonde vonden de Romeinen ronduit pervers. Maar weinig vrouwen in de geschiedenis staan er zo slecht op als Agrippina de Jongere (circa 15-59). Ze zou een machtswellusteling en een opportunist...

DDT-gebruik van de jaren veertig heeft nog steeds rampzalige gevolgen

In de jaren veertig verklaarden de Verenigde Staten insecten de oorlog. Helemaal uitgeroeid moesten ze, die nutteloze beesten. Daarom werd er kwistig met DDT gesproeid. Tot bioloog Rachel Carson aantoonde dat het land een ramp over zich had afgeroepen. Het was oorlog in de Verenigde Staten. Talloze vliegtuigen ronkten laag boven het land, uitgestrekte gebieden...

De slechtste keizer ooit

Het Engelse North Hertfordshire Museum heeft besloten om voortaan de voornaamwoorden ‘zij’ en ‘haar’ te gebruiken als het over de Romeinse keizer Heliogabalus gaat. De keizer zou zich namelijk hebben geïdentificeerd als vrouw. Wie was Heliogabalus precies, en waarom wilden de Romeinen zo snel mogelijk van deze keizer af?

De mensheid stuurde intergalactische flessenpost naar mogelijke aliens

De afsluitingsceremonie van de Spelen was geïnspireerd op de Golden Voyager Record. In 1977 vloog die opname de ruimte in, als een visitekaartje van de mensheid aan eventuele buitenaardsen.

Djengis Khan, leider van het Mongoolse Rijk

‘De vreugde van de man ligt in het vertrappen van de vijand,’ meende de Mongoolse aanvoerder Djengis Khan. En hij nam dat vrij letterlijk. Zijn ruiters liepen in de Middeleeuwen grote delen van Azië onder de voet en galoppeerden door tot in Europa. Zo schiep hij een wereldrijk. Begin 2012 vaardigde de president van Mongolië...

Wat zocht tsaar Peter in de Republiek?

Voor de tweede keer in zijn leven kwam tsaar Peter de Grote naar de Republiek. Hij zwierf er ogenschijnlijk doelloos rond, als een toerist. Maar hij had een geheime agenda. Eind 1716 gonsde het van de geruchten in de Europese kranten. Tsaar Peter Romanov was op reis naar het westen. Wat was precies zijn bedoeling?...

Kruisvaarders uit Holland

In 1217 vertrekken duizenden inwoners van de Lage Landen op kruistocht naar Jeruzalem. Graaf Willem van Holland wil eerst niet mee, maar ontpopt zich al snel tot een succesvolle krijger en plunderaar. Rome, mei 1213  Paus Innocentius III legt de laatste hand aan een belangrijke brief. ‘Omdat er nu een...

Eerste terroristen gebruikten aanslagen als ‘onweerstaanbare’ propaganda

Eind negentiende eeuw sloeg de eerste terreurgolf over Europa. Anarchisten gebruikten bomaanslagen en steekpartijen als ‘onweerstaanbare’ propaganda voor hun opvattingen. In 2008 lag er een bom in het Van Gogh Museum. In een vitrine, welteverstaan. Het was een ouderwets geval in de vorm van een gietijzeren bol, voorzien van uitsteeksels vol met ultra-explosief knalkwik. Gooi...