• Mijn account
  • Shop
  • Winkelmand
  • Log in

    Wachtwoord vergeten?

    Antwoorden voorronde Grote Geschiedenis Quiz 2014

    Vechten in de Kamer om Oss

    Ruim 800 mensen deden dit jaar mee aan de voorronde van de Grote Geschiedenis Quiz in de Volkskrant, Historisch Nieuwsblad en op ggq.nl. 23 deelnemers hadden alles goed.
     
    Bijna iedereen wist dat de iconische foto met soldaten over Iwo Jima ging, de strijd van de Amerikanen tegen de Japanners tijdens de Tweede Wereldoorlog. De meeste mensen wisten ook dat de gang naar Canossa de ontmoeting was tussen keizer Hendrik IV en paus Gregorius VII.
     
    Lastig was de vraag welke Hollandse vorst als eerste gekroond werd. Niet stadhouder-koning Willem III, zoals 37% van de deelnemers meende, en ook niet Lodewijk Napoleon, goed voor 31%, maar graaf Willem II werd als eerste Hollandse vorst tot koning gekroond… van Duitsland.
     
    De winnaars van de voorronde zijn ondertussen bekend: Joost van Hovel tot Westervlier, Henny Beemsterboer en Leo Suyker gaan door naar de finale waar ze het opnemen tegen prominente Nederlanders als actrice Anne-Marie Jung, schrijver Joost de Vries en Eerste Kamerlid Roger van Boxtel.
     
    Erik Snel, Martin Mulder, Manfred Ivens, Marianne Wolfert en Sonja van der Harst hebben het historische verrassingspakket van het Historisch Nieuwsblad en Andere Tijden gewonnen. Zij ontvangen de dvd De Verenigde Staten. Van Columbus tot Obama en het boek Na de bevrijding van Ad van Liempt.
     
    De finale van de Grote Geschiedenis Quiz wordt opgenomen in de Pieterskerk in Leiden en uitgezonden op Hemelvaartsdag (29 mei) om 20:25 op Nederland 2. U kunt dit jaar voor het eerst thuis meespelen met de GGQ-app, beschikbaar voor zowel iPhone en iPad als voor Android.
     
    Volg verder het laatste nieuws over de Grote Geschiedenis Quiz op facebook.com/grotegeschiedenisquiz.
     
    Hieronder vindt u de goede antwoorden:


     
    1. Wat was de gang naar Canossa?
    Het goede antwoord is antwoord B. Nadat keizer Hendrik IV paus Gregorius VII liet afzetten in 1076, deed Gregorius Hendrik in de ban. Om daarvan ontheven te worden, moest Hendrik om vergiffenis smeken bij de paus, die in 1077 in de rotsburcht Canossa verbleef. Hendrik volbracht de kerkelijk voorgeschreven boete door drie achtereenvolgende dagen in boetekleed en blootsvoets voor de poort van de burcht te verschijnen.
     

    2. Het Leidse ‘glippers’ is een scheldwoord voor:
    Leidenaren die tijdens de belegeringen door het leger van Filips II in 1573-1574 de stad ontvluchtten, antwoord B. Het was een scheldwoord omdat de glippers ervoor kozen de stad te verlaten; ze weigerden te breken met de wettige regering van Filips II. 68% van de deelnemers wist het goede antwoord.
     

    3. De wereldtentoonstellingen trokken in de decennia rond 1900 massale belangstelling. Welk prestigeobject hoort bij welke tentoonstelling?
    Antwoord A is de juiste volgorde. In 1900 was de metro in Parijs het hoogtepunt van het evenement. Het Vrijheidsbeeld hoorde bij de Parijse wereldtentoonstelling in 1889 en het Krupp-kanon werd in 1851 in Londen gepresenteerd. De draadloze telegrafie was de bijzondere aanwinst van de wereldtentoonstelling in Brussel in 1897.
     

    4. Wie noemden de Amerikanen liefkozend Uncle Joe?
    D was het goede antwoord. De Verenigde Staten en de Sovjet-Unie werden tijdens de Tweede Wereldoorlog bondgenoten. De Amerikanen noemden Stalin Uncle Joe omdat hij hielp Europa te bevrijden.
     

    5. Wat is Lineair B?
    Het goede antwoord is A: Lineair B is een schrift uit de Myceense beschaving. Archeoloog Sir Arthur Evans ontdekte het in 1900 in Knossos op Kreta. Het schrift zelf werd pas een halve eeuw later ontcijferd. Ook deze vraag vonden de meesten van u niet moeilijk: 69% wist het goede antwoord.
     

    6. Naar aanleiding van welke zaak vond er een vechtpartij plaats in de Tweede Kamer?
    Het goede antwoord is B, de affaire-Oss. Kamerlid Rost van Tonningen wilde minister Goseling interpelleren over de affaire-Oss, maar Kamervoorzitter Van Schaik blokkeerde het verzoek. De aanleiding van de vechtpartij was niet dat minister Goseling weigerde antwoord te geven over de affaire-Oss, zoals een lezer ons terecht meldde, maar dat Van Schaik Rost van Tonningen niet toestond de minister daarover te interpelleren. Dat Van Schaik dit had afgestemd met zijn partijgenoot minister Goseling is niet onaannemelijk. De onderzoeken naar het zedenmisdrijf door de Osse marechaussee, waarbij ook geestelijken uit de Visserkerk waren betrokken, waren nog niet afgerond. Van Schaik leek het gepaster om het verslag van de speciale onderzoekscommissie af te wachten. Tonningen werd gesommeerd de Kamer te verlaten, maar toen het woord ‘landverrader’ naar zijn hoofd geslingerd werd, ontstond een handgemeen. In dit tumult ontving de Kamerbewaarder een vuistslag op die vermoedelijk bedoeld was voor Tonningen.
     

    7. Welke Hollandse vorst werd als eerste tot koning gekroond?
    Lastig vond u deze vraag. Het was niet stadhouder-koning Willem III zoals 37% van u dacht. Ook Lodewijk Napoleon, goed voor 31% van de stemmen, was niet het juiste antwoord. Het goede antwoord was de Hollandse graaf Willem II. Hij was de eerste Hollandse vorst die tot koning werd gekroond, maar wel van Duitsland. In 1248 riepen de aartsbisschoppen van Keulen, Mainz en Trier hem tot koning van Duitsland uit. Ook paus Innocentius IV steunde de keuze van de aartsbisschoppen. Met slechts 30% goede antwoorden was dit de slechtst gemaakte vraag van de hele voorronde.
     

    8. Een pretentieloze amateurfoto wordt in de volksmond ‘een kiekje’ genoemd. Waar komt het woord vandaan?
    ‘Een kiekje’ komt van Israël Kiek vandaan, antwoord C. Hij maakte in de negentiende eeuw groepsfoto’s van uitgaande Leidse studenten. Die waren zo uitgelaten dat de kwaliteit van de foto’s vaak te wensen overliet.
     

    9. In de nacht van 30 juni op 1 juli 1997 werd de Britse kolonie Hongkong teruggegeven aan de Volksrepubliek China. Waarom?
    Het goede antwoord is A. In 1842, na de Eerste Opiumoorlog, stond China het eiland Hongkong aan Groot-Brittannië af. Na de Tweede Opiumoorlog verloor China in 1860 ook Kowloon, het schiereiland tussen Hongkong en China, aan Engeland. En in 1879 werden de New Territories aan Engeland verpacht. Die pacht liep af in 1997. Omdat het Hongkongeiland en Kowloon verbonden waren met de New Territories moest ook Hongkong toen worden teruggegeven aan China. 86% beantwoorde deze vraag goed.
     

    10. Vanaf de negentiende eeuw voerde het ene na het andere land de leerplicht in. Welke volgorde is de juiste?
    Ook deze vraag werd slecht beantwoord. Slechts 32% kon de juiste volgorde aanwijzen, namelijk antwoord C. Zweden voerde in 1842 als eerste de leerplicht in. Daarna volgde Suriname in 1875 en Frankrijk in 1882. Nederland voerde als laatste, 26 jaar later dan Suriname, de leerplicht in: pas in 1901!
     

    11. Welke stad droeg in het verleden niet alleen de bijnaam ‘Koningin van het Oosten’ maar ook ‘Kerkhof der Europeanen’?
    B is het goede antwoord, Batavia. In het VOC-tijdperk stierven veel nieuwkomers uit het westen er aan tropische ziektes, vandaar de bijnaam ‘Kerkhof der Europeanen’. In de negentiende eeuw kreeg Batavia ook de bijnaam ‘Koningin van het Oosten’, vanwege de stedenbouwkundige schoonheid van de stad. Gouverneur-Generaal Herman Willem Daendels nam in het begin van de negentiende eeuw het initiatief om de stad in moderne stijl uit te breiden.
     

    12. Wat zijn morisken?
    C is hier het enige juiste antwoord: morisken zijn Spaanse moslims die zich na de Reconquista bekeerden tot het katholicisme. Ruim 72% van u wist het goede antwoord.
     

    13. Welke gebeurtenis verbeeldt de foto rechts?
    Antwoord B is het goede antwoord: de foto is genomen tijdens de Tweede Wereldoorlog, toen de Amerikanen tegen de Japanners streden op het eiland Iwo Jima.Met 90% wist bijna iedereen het goede antwoord en was dit de best beantwoorde vraag van de hele voorronde. Deze foto was trouwens niet spontaan genomen, maar in scène gezet.
     

    14. Karel de Grote werd in 800 op Eerste Kerstdag door paus Leo III gekroond tot keizer. Waarom was de kroning controversieel?
    Het goede antwoord is C: het Byzantijnse Rijk accepteerde de kroning niet omdat het zichzelf als enige ware opvolger zag van het Romeinse Rijk. Karel de Grote werd gekroond tot Imperator Romanorum door paus Leo III in 800. Keizerin Irene van het Byzantijnse Rijk kon de kroning niet tegenhouden. Pas twaalf jaar later kwam het Verdrag van Aken waarin Karel de Grote door keizer Michael I als keizer werd erkend nadat Venetië, Istrië en Dalmatië aan Byzantium waren afgestaan.
     

    15. Ronald Reagan en Margaret Thatcher wilden eind 1979 beperkte invloed van de overheid en liberalisering van de vrije markt. Hoe heet de econoom op wie Reagan en Thatcher hun beleid baseerden?
    D is het goede antwoord, Milton Friedman. Hij wilde, in tegenstelling tot econoom John Maynard Keynes die tot die tijd veel invloed had, een beperkt ingrijpen van de overheid en een vrije markt.
     

    16. Niet alle helden in de Oudheid sneuvelden door het zwaard van de vijand. Wie pleegde er zelfmoord?
    B is het goede antwoord: Hannibal pleegde in 183 v. C. zelfmoord. De Romeinen eisten al in 195 v.C. zijn uitlevering. Hannibal vluchtte naar Antiochos III en daarna naar koning Prusas van Bithynië waar de Romeinen opnieuw zijn uitlevering eisten. Om dat te voorkomen, pleegde Hannibal zelfmoord.
     

    17. In 1917 namen de bolsjewieken onder leiding van Lenin en Trotski de macht in Rusland over van:
    Het goede antwoord is B, de voorlopige regering onder leiding van Alexandr Kerenski.
    Met de bestorming op het Winterpaleis werd de voorlopige regering afgezet door Lenin en de bolsjewieken.Tsaar Nicolaas II werd niet door Lenin afgezet, zoals 26% van u dacht. De tsaar deed afstand van de troon nadat het hongerende Russische volk zijn aftreden eiste.
     

    18. In 1864, 150 jaar geleden, richtte Henri Dunant formeel het Rode Kruis op. Wat vormde de aanleiding?
    D is het goede antwoord: de veldslag bij Solferino in 1859. Een dag na de veldslag kwam Henri Dunant aan in Solferino. Hij was zo geschokt van het feit dat niemand omkeek naar de 40.000 doden en gewonden dat hij de plaatselijke (vrouwelijke) bevolking opriep om de gewonden zo snel mogelijk hulp te bieden. Drie jaar later publiceerde hij het boek Un Souvernir de Solferino waarin hij het idee beschreef om een neutrale organisatie op te richten die ten tijden van oorlog gewonden moest verzorgen. Tijdens een conferentie in Genève keurden de vertegenwoordigers van veertien Europese lidstaten dit voorstel goed en een jaar later werd het Rode Kruis formeel opgericht.
     

    19. In 1948 was de Chicago Daily Tribune iets te vroeg met een artikel over de uitslag van de Amerikaanse verkiezingen. Wie verloor de verkiezingen volgens de krant?
    Harry Truman verloor de verkiezingen, antwoord C. De Chicago Daily Tribune was te vroeg; niet alle stemmen waren nog geteld waardoor Dewey de verkiezingen gewonnen leek te hebben. Uiteindelijk bleek Truman de meeste stemmen te hebben en werd hij tot president verkozen.
     

    20. Waarom schoren adellijke vrouwen in de zestiende eeuw hun hoofdhaar boven het voorhoofd af?
    A is het goede antwoord. Onder de invloed van de leer van de fysionomie dachten adellijke vrouwen dat een hoog voorhoofd een teken van intelligentie was. Een moeilijke vraag, slechts 47% van u wist het goede antwoord. Dat een deels kaalgeschoren hoofd het maagdelijkheidsideaal benaderde, zoals 34% van u dacht, klopt niet.
     

    21. Waarom werd tijdens de Eerste Wereldoorlog gifgas ingezet?
    Antwoord B is het juiste antwoord: gifgas werd ingezet om zoveel mogelijk soldaten te verwonden zodat de vijand tijd kwijtraakte aan hun verzorging. Ook dit bleek een lastige vraag: slechts 40% van u had deze vraag goed beantwoord. Gifgas was niet bedoeld om het zicht van de soldaten te beschadigen (22%) en ook niet om zoveel mogelijk soldaten te doden (21%).
     

    22. Waarom stonden er in negentiende-eeuws Frankrijk torens met daarop draaibare H-vormige constructies?
    A is het juiste antwoord: de torens waren zogenoemde télégraphes, die dienden om op grote afstand boodschappen te versturen. Deze télégraphes konden 196 verschillende standen aannemen waarmee letters en cijfers werden gecodeerd. Er was nog geen elektriciteit; de ‘telegrafisten’ die de torens bemanden konden op twintig kilometer afstand de stand van de vorige toren aflezen om vervolgens hun eigen toren in dezelfde positie te zetten. Zo verplaatste het signaal zich voort.
     

    23. Wanneer erkende Nederland officieel de Sovjet-Unie?
    In de Tweede Wereldoorlog, antwoord C, erkende Nederland tijdens het ballingschap in Engeland officieel de Sovjet-Unie. Slechts 45% van u wist het goede antwoord.
     

    24. Waarom scheidde Napoleon Bonaparte van zijn eerste vrouw Joséphine?
    Antwoord A is hier het juiste antwoord: Napoleon kon met Joséphine geen officiële erfgenaam verwekken. In 1810 trouwde hij daarom met Marie Louise met wie hij een zoon kreeg. Een makkelijke vraag, 83% had het goed.
     

    25. In 1990 gingen de partijen CPN, PSP, PPR en EVP op in GroenLinks. GroenLinks heeft nooit deel uitgemaakt van een kabinet, maar een van haar voorgangers wel. Welke partij was dat?
    De PPR, antwoord D, is het goede antwoord. In 1972 nam de PPR deel uit van het kabinet-Den-Uyl. De CPN, PSP en de EVP hebben nooit in een kabinet gezeten.