• Mijn account
  • Shop
  • Winkelmand
  • Log in

    Wachtwoord vergeten?

    Antwoorden Grote Geschiedenis Quiz 2013

    Hier vindt u de vragen en antwoorden van de Grote Geschiedenis Quiz, die gemaakt werd door Historisch Nieuwsblad, Andere Tijden en de Volkskrant, en op 11 mei door de NTR werd uitgezonden. Voor nog meer Grote Geschiedenis Quiz, ga naar www.historischnieuwsblad.nl/quiz



    Ronde 1



    Vraag 1
    In 1962 was Willeke Alberti zeventien jaar en zong ze ‘Hé! Niet zoenen op het zebrapad’. Er mocht dus niet gezoend worden op het zebrapad. Waarom eigenlijk niet?

    a) Het gaf te veel afleiding voor automobilisten.
    b) Er was sinds 1961 een nieuwe zedelijkheidswet van kracht voor de openbare ruimte.
    c) Voetgangers kregen alleen voorrang als ze doorliepen.

    Het goede antwoord is c. In 1962 werd in artikel 99 van het Reglement Verkeerregels en Verkeerstekens de voetganger wettelijk erkend als verkeersdeelnemer. Dat had onder andere tot gevolg dat automobilisten voorrang moesten verlenen aan overstekende mensen op het zebrapad. Maar daar zat wel een voorwaarde aan vast: de voetganger moest oversteken zonder onnodige onderbreking. Niet zoenen op het zebrapad dus.


    Vraag 2
    In de huidige economische crisis wordt vaak verwezen naar die andere crisis, in de jaren dertig. Toen had maar liefst een kwart van de beroepsbevolking geen werk. De werklozen ontvingen steun, ofwel een uitkering. De zogenoemde steuntrekkers kregen een kaart en daarop moesten ze één of meer keren per dag een stempel laten zetten. Waarom was dit?

    a) Zodat ze niet konden zwartwerken
    b) Zodat iedereen kon zien dat ze werkloos waren
    c) Om cafébezoek tegen te gaan

    Het goede antwoord is a. Door de werklozen overdag te laten stempelen wilde de overheid voorkomen dat ze naast een uitkering zwart zouden werken. Overigens: de verleiding om dat wel te doen was groot: de steun was net genoeg om de kosten voor huur en levensmiddelen te dekken. Voor kleding, sport, uitgaan of welke luxe dan ook, was geen geld.


    Vraag 3
    Sinds 13 maart 2013 hebben we een nieuwe paus. De eerste paus ooit die werd gefilmd, was Leo XIII. Hij schreef in 1891 de beroemde encycliek Rerum Novarum, ʻOver nieuwe zaken’. Wat waren die nieuwe zaken?

    a) De verspreiding van voorbehoedmiddelen en het plegen van abortus
    b) De problemen tussen de kerkelijke staat en het verenigde Italië
    c) Het marxisme en het kapitalisme

    Het goede antwoord is c. De encycliek Rerum Novarum vormde de basis voor de sociale leer van de katholieke kerk waarin Paus Leo XIII koos voor een middenweg tussen kapitalisme en het marxistisch socialisme. Hij pleitte voor rechtvaardig loon, het recht op eigendom en solidariteit met de zwakkeren. En hij stimuleerde de oprichting van katholieke vakbonden. Best vooruitstrevend dus.


    Vraag 4
    Een nieuwigheid bij de grootgrutter in de jaren tachtig van de vorige eeuw was de invoering van de streepjescode, of de barcode, die gescand moest worden aan de kassa. Niet iedereen was blij met die scanner. Er waren zorgen over de caissières. Waarvoor was men bang?

    a) Verlies van banen, doordat afrekenen veel sneller zou gaan
    b) Grotere eentonigheid van het kassawerk
    c) Schadelijke effecten van de straling op zwangere vrouwen

    Het goede antwoord is c. Men was bang voor de straling. Het effect van de scanners op de werkgelegenheid was te verwaarlozen. Kassamedewerkers waren nog steeds nodig en hun werk werd ook niet eentoniger. Ze konden juist makkelijker een praatje maken doordat ze niet meer alle prijzen zelf hoefden in te toetsen. Caissières droegen na de invoering enige tijd handschoentjes om eventuele straling te weren, en zwangere vrouwen mochten korte tijd niet meer achter de kassa. Na een onderzoek bleken de streepjescodescanners ongevaarlijk. Sommige fabrikanten waren overigens niet blij met de streepjescode: die verpestte het ontwerp van de verpakking. Daarom zit hij soms helemaal onderaan in een hoekje.


    Vraag 5
    Vaak wordt de Eerste Wereldoorlog gezien als een statische oorlog. Soldaten zaten in een loopgraaf, stormden naar boven, werden neergemaaid en vervangen door nieuwe soldaten. Maar in die oorlog werden ook nieuwe wapens ingezet: de mitrailleur, het gifgas, het vliegtuig en de tank. Tanks konden over de loopgraven heenrijden, dwars door prikkeldraadversperringen, en zo dood en verderf zaaien bij de vijand. Maar waaraan dankt de tank zijn naam?

    a) De tank is vernoemd naar zijn uitvinder, Sir Richard William Tank.
    b) Het wapen werd ontwikkeld onder de schuilnaam tank, van watertank.
    c) Het was het eerste voertuig met een brandstoftank van honderd gallon.

    Het goede antwoord is b. ʻTank’ was een schuilnaam voor het nieuwe wapen. In 1916 presenteerde de Britse legerleiding de eerste pantsertank. In de jaren daarvoor was in het geheim gewerkt aan het nieuwe oorlogsvoertuig met rupsbanden. De onderzoeksrapporten werden verzameld onder de codetitel Notes on the employment of Tanks. Het woord ‘tank’, dat waterwaterreservoir betekent, werd gebruikt om geheimhouding te garanderen.


    Vraag 6
    Begin dit jaar werd de watersnoodramp van 1953 herdacht, die zestig jaar geleden plaatsvond. Na de ramp werd ‘Heer, geef ons heden ons dagelijks brood, en af en toe een watersnood’, een bekend gezegde. Waarom?

    a) Omdat de landbouwgrond door het zeewater erg vruchtbaar was geworden
    b) Omdat de kerken weer vol zaten; de Zeeuwse dominees zagen de ramp als een straf van God.
    c) Vanwege de ruimhartige schadevergoeding van de regering

    Uiteraard was het niet antwoord a. Van zout water wordt grond allesbehalve vruchtbaar. Het goede antwoord is c. Bij de watersnoodramp kwamen veel mensen om, en vele anderen verloren al hun bezittingen. Getroffen boeren ontvingen van het rijk een schadevergoeding. Die was in de ogen van sommigen zeer ruimhartig. Vandaar dat schamper werd opgemerkt dat ‘Geef ons heden ons dagelijks brood, en af en toe een watersnood’ vast een gangbaar gebed was in het rampgebied.


    Vraag 7
    De euro verkeert in zwaar weer en sommige partijen willen de valuta zelfs afschaffen. Hoe anders was het sentiment bij de invoering van de nieuwe munt in 2002. Wie was de voornaamste initiatiefnemer van de euro?

    a) De Duitse bondskanselier Helmut Kohl.
    b) De Franse president François Mitterrand.
    c) De Nederlandse minister-president Ruud Lubbers.

    Het juiste antwoord is b. In 1989 was de Muur gevallen en voor bondskanselier Kohl was een Duitse hereniging onvermijdelijk. Kohl hechtte erg aan de Duitse mark, maar voor de Franse president François Mitterrand was een verenigd Duitsland alleen acceptabel als Duitsland zou investeren in Europese eenheid. En daar hoorde een gezamenlijke munt bij. Kohl koos eieren voor zijn geld en beloofde Mitterrand dat hij de euro zou realiseren. In 1992 werd in Maastricht de deal gesloten, beter bekend als het Verdrag van Maastricht. Het duurde nog tot 1 januari 2002 voordat de nieuwe bankbiljetten in de twaalf landen van de Europese Unie uit de pinautomaat kwamen.


    Vraag 8
    In december 2013 draait de Hollywoodfilm The Monuments Men in de bioscoop, met George Clooney in de hoofdrol. Wie waren die Monuments Men eigenlijk?

    a) De bouwers die eind negentiende eeuw het Vrijheidsbeeld in New York bouwden
    b) De soldaten van het Amerikaanse leger die na de oorlog door Duitsers gestolen kunst moesten terughalen
    c) De vier presidenten, van wie de hoofden zijn uitgehakt in Mount Rushmore

    Het goede antwoord is b. Tijdens de Tweede Wereldoorlog leidde Hermann Göring de roof van kunstwerken van voornamelijk Joodse families. Het was Hitlers droom om ze te verzamelen in zijn eigen museum. Zo ver kwam het niet. Amerikaanse soldaten werden tijdens en na de oorlog ingezet om de gestolen kunst terug te halen. Deze Monuments Men wisten werken op te sporen van onder meer Michelangelo, Da Vinci, Van Eyck en Vermeer. Het grootste deel werd teruggegeven aan de eigenaren.


    Vraag 9
    Artis bestaat dit jaar 175 jaar. In het allereerste begin was de dierentuin een besloten club, alleen toegankelijk voor een gezelschap welgestelden. Vanaf 1852 werden ook mindervermogenden toegelaten, waarom?

    a) De dierentuin had ernstig geldgebrek.
    b) Arbeiders hadden bij de Amsterdamse burgemeester een petitie ingediend voor publieke openstelling.
    c) De elite zag de opvoedkundige waarde van dierentuin voor het gewone volk.

    Het goede antwoord is c. In 1852 werd besloten de tuin zo nu en dan open te stellen voor ‘ambachtslieden en minvermogenden’. In de negentiende eeuw groeide namelijk het ideaal om de arbeider op te voeden, en de elite zag in het groen en de dieren van Artis een goede manier om dat te doen. De gewone burger mocht Artis op speciale dagen in september bezoeken voor een kwartje. Nog steeds is september kortingsmaand bij de Amsterdamse dierentuin.


    Vraag 10
    In 1920 werd in Amerika de Drooglegging afgekondigd. De productie en verkoop van alcohol waren voortaan verboden. In 1933 werd de Drooglegging onder de nieuwe president Roosevelt opgeheven. Waarom?

    a) Het verbod was impopulair en leidde tot veel zwarte handel.
    b) Roosevelt wilde zijn economisch programma, de ‘New Deal’, bekostigen uit de alcoholaccijnzen.
    c) De frisdrankindustrie, onder andere Coca-Cola, zag de waarde van mixdrankjes en wilde af van het verbod op alcohol.

    Het goede antwoord is a. De wet werkte niet. Of erger: hij werkte averechts en leidde tot veel criminaliteit. Denk maar aan Al Capone, die zijn imperium kon opzetten met het geld dat hij verdiende aan de handel in illegale drank. De wet werd massaal ontdoken en ook veel kinderen waren betrokken bij de drankhandel. En dit terwijl de drooglegging nu juist was bedoeld om het gezin te beschermen. In 1933 werd het verbod opgeheven met hetzelfde argument als waarmee het was ingesteld: om het gezin te beschermen.


    Vraag 11
    Hij is wereldberoemd, iedere toerist gaat er in de lente naar toe en fotografeert alles: de Keukenhof. Waaraan dankt de Keukenhof zijn naam?

    a) ‘Keuken’ is een verbastering van ‘kieken’ of ‘kuiken’ en keukenhof betekent hoenderpark.
    b) Het was de tuin waar in de vijftiende eeuw de kruiden voor de keuken van Jacoba van Beieren werden verbouwd.
    c) De tuin is vernoemd naar burgemeester Jan van der Keuken van Lisse die in 1949 het initiatief nam voor een jaarlijkse bloemententoonstelling.

    Het goede antwoord is b. Het terrein van de Keukenhof hoorde in de vijftiende eeuw bij het kasteel van Jacoba van Beieren. Het landgoed diende als jachtgebied, maar er werden ook kruiden verzameld voor de keuken van het kasteel. Vandaar de naam.


    Vraag 12
    Meevechten in een oorlog ver weg. Nu doen islamitisch-Nederlandse jongeren dat in Syrië. In de jaren dertig trokken Nederlandse vrijwilligers naar Spanje om tegen generaal Franco te vechten. Hoeveel Nederlanders vochten uiteindelijk in Spanje?

    a) 700
    b) 1.500
    c) 11.000

    Het goede antwoord is a: 700. De ongeveer 600 overlevende Spanjestrijders kregen bij terugkeer te horen dat ze hun Nederlanderschap kwijt waren wegens ʻhet treden in vreemde krijgsdienst’. In de Tweede Wereldoorlog gingen veel voormalig Spanjestrijders, zoals de schrijver Jef Last, in het verzet. Daarbij kwam bijna de helft om. Een deel kreeg al in 1945 zijn paspoort terug. In 1949 kwam er een amnestieregeling maar die gold ook, en vooral, voor voormalige SS-ers. Daarom weigerde een aantal Spanjestrijders deze amnestie. Het zou tot in de jaren zeventig duren tot zij hun paspoort terugkregen.


    Vraag 13
    Terug naar de tijd van de gestaalde kaders. Van mannen met dikke jassen en borstelige wenkbrauwen. Van rotsvast geloof in eigen gelijk en onfeilbaarheid. Terug naar het communisme onder Leonid Brezjnev, secretaris generaal van de communistische partij van de Sovjet-Unie. Brezjnev staat bekend om zijn ‘Brezjnev-doctrine’. Wat hield die in?

    a)  Het recht om het socialisme gewapenderhand te verdedigen
    b)  De verwachting dat de Sovjet-Unie in 1984 welvarender zou zijn dan het westen
    c)  Het voorrecht om in satellietstaten van de Sovjet-Unie kernwapens te stationeren

    Het goede antwoord is a. Wanneer een socialistisch land kapitalistisch dreigde te worden, had de Sovjet-Unie het recht om in te grijpen. Volgens deze doctrine was de ʻbroederlijke solidariteit’ belangrijker dan de nationale soevereiniteit. Brezjnev kwam eind 1968 met de doctrine, en leek hiermee de inval in Tsjecho-Slowakije eerder dat jaar te willen rechtvaardigen. Twintig jaar later, in 1988, schafte Michael Gorbatsjov de doctrine af, waardoor de socialistische eenheid al snel uit elkaar viel.


    Vraag 14
    Bauhaus is een beroemde Duitse architectuurschool. In welke stad staan de meeste gebouwen in deze stijl?

    a) New York
    b) Tel Aviv
    c) Dessau

    Het goede antwoord is b. Vanwege de opkomst van het nazisme in de jaren 1930 ontvluchtten veel Joodse architecten Europa. In Tel Aviv werkten ze verder in de Bauhaus-stijl. Het gevolg: pal aan het strand ligt de ‘Weisse Stadt’, met ruim vierduizend gebouwen in deze stijl; het grootste aantal bij elkaar in de wereld.


    Vraag 15
    De Amerikaanse astronauten Eugene Cernan en Harrison Schmidt. Ze reisden in 1972 mee met Apollovlucht 17 en ze waren de láátste mannen op de maan. Waarom stopte NASA met het Apolloproject?

    a)  De politieke steun voor het peperdure NASA-project was drastisch afgenomen.
    b)  De volgende Apollovlucht verongelukte; maanreizen werd te gevaarlijk.
    c)  De maan was bereikt, nu gingen de Amerikanen zich richten op Mars.

    Het goede antwoord is a. Het was voornamelijk een centenkwestie. Het dure project, dat in wezen alleen was opgezet om de Sovjet-Unie af te troeven, verloor snel steun en het NASA-budget werd daarom sterk beperkt. NASA plande oorspronkelijk tien maanvluchten, maar Apollo 20 werd al snel geannuleerd. De besparing van 40 miljoen dollar die de afgelasting van Apollo 20 opleverde, verbleekte bij de totale uitgaven van bijna 20 miljard.


    Ronde 2



    Vraag 1
    Toen Karl Marx zijn boek Das Kapital schreef, werd hij financieel gesteund. Onder andere door een Nederlandse ondernemersfamilie. Welke?

    Het goede antwoord is Philips. Karl Marx was via zijn tante familie van de Philipsen. Met zijn naaste familie had Marx geen goed contact; daarom leende hij geld van de familie Philips. Das Kapital kwam tot stand met hulp van een oom van Marx die in Zaltbommel woonde: Lion Philips. Hij zou de stamvader worden van het latere Philips-imperium. De band tussen Marx en zijn oom bleef overigens niet altijd goed. Toen de ideologische wegen van de twee mannen zich steeds meer begonnen te scheiden, werd de goede band al snel verbroken.


    Vraag 2
    Tijdens de Tweede Wereldoorlog kreeg Suriname bescherming van Amerikaanse militairen. In Nederland was er één groepering, namelijk de NSB, die zich daar bijzonder boos over maakte. Waarom stuurde Amerika soldaten naar Suriname?

    Het goede antwoord is: om de export van aluminiumerts naar Amerika veilig te stellen. Aluminiumerts, ofwel bauxiet, uit Suriname was van vitaal belang voor met name de Amerikaanse vliegtuigindustrie. Daarom kwamen duizenden Amerikaanse militairen de Surinaamse mijnen beschermen. De NSB zag dit als grondstofroof van Nederlands grondgebied en liet een kritisch geluid horen in propagandafilmpjes.


    Vraag 3
    In 1913 was de Oostenrijkse vredesactiviste Bertha von Suttner aanwezig bij de opening van een Nederlands gebouw. Om welk gebouw ging het?

    Bertha von Suttner was aanwezig bij de opening van het Vredespaleis in Den Haag, dit jaar honderd jaar geleden. Bertha von Suttner was een overtuigd pacifiste, vooral door haar ervaringen tijdens haar verblijf in de Kaukasus gedurende de Russisch-Turkse oorlog. Gedurende haar leven schreef ze onverbloemd over de verschrikkingen van oorlog. Ze onderhield warme banden met Alfred Nobel en haar vredesactivisme inspireerde hem om in zijn naam de Nobelprijs voor de Vrede op te richten. Von Suttner kreeg als eerste vrouw de Nobelprijs voor de Vrede, mede vanwege haar inzet voor een Internationaal Hof voor Arbitrage. De Amerikaanse staalmagnaat Andrew Carnegie bewonderde haar, en financierde naast het Vredespaleis ook haar pensioen.


    Vraag 4



    Deze vraag gaat over een voorwerp. Laura van Hasselt van het Amsterdam Museum liet tijdens de uitzending een voorwerp zien. U ziet het hier op een afbeelding. Wat is het?

    Het voorwerp is een dieplood, waarmee schippers de diepte van het water konden meten. Het exemplaar uit het Amsterdam Museum is bijzonder: het is afkomstig van het schip de Amsterdam, van de West-Indische Compagnie, dat onder commando stond van Piet Hein. Het schip werd in 1628 geraakt tijdens een gevecht met de Portugezen en Piet Hein liet het in brand steken. Het zonk voor de kust van Brazilië.


    Vraag 5
    In 1976 werden de leden van de underground band Plastic People of the Universe gearresteerd op verdenking van het ‘georganiseerd verstoren van de vrede’. Ze kregen gevangenisstraffen. Tot welke politieke beweging leidde de vervolging van de muzikanten uiteindelijk?

    Het enige goede antwoord is Charta 77. De arrestaties leidden tot onrust onder kunstenaars en intellectuelen. Op 1 januari 1977 publiceerden ze een verklaring met de naam Charta 77. De ondertekenaars riepen op tot een dialoog met de overheid, onder andere over de schending van mensenrechten. Onlangs speelde de band bij een benefietconcert voor de bandleden van Pussy Riot, die na provocerende teksten over de herverkiezing van Vladimir Poetin door de Russische autoriteiten gevangen werden genomen.


    Vraag 6




    U zag in de uitzending een voorpagina van de Volkskrant, hierboven afgebeeld. Uit welk jaar komt deze?

    Het goede antwoord is 1948, om precies te zijn 3 augustus. De duidelijkste aanwijzing was waarschijnlijk de gouden medaille van Fanny Blankers Koen, die de eerste Nederlandse atletiekzege in de Olympische historie binnenhaalde. In totaal haalde ze vier gouden medailles. Verder had u kunnen weten dat in 1948… de Nederlandse Spoorwegen voor het eerst met elektrische locomotieven reden, de geallieerden naar het Kremlin kwamen om met Stalin te praten over de toestand in Berlijn, de gemeenteraad van Doorn tegen de verkoop van Huize Doorn pleitte, het voormalige landgoed van de voormalig Duitse keizer, en de jackpot van 100.000 gulden van de Staatsloterij viel op lotnummer 19889.


    Vraag 7
    Tijdens de uitzending werd een filmfragment over de binnenstad van Breda getoond. De vraag was: wat deden eind jaren vijftig al die Polen in Breda?

    Het goede antwoord is: ze waren daar vanwege de bevrijding van Breda door Poolse soldaten. De geschiedenis van Polen in Breda begint in het jaar 1944, wanneer soldaten van de Eerste Poolse Pantserdivisie de stad Breda bevrijden van de Duitsers. De Polen werden met open armen ontvangen, ook door de Bredase dames. Polen zelf had intussen een communistisch bewind gekregen, en zo’n 250 soldaten kozen ervoor definitief in Breda te blijven. Overigens hebben de Polen grote offers gebracht voor de bevrijding van Nederland: zeker vijfhonderd soldaten sneuvelden.


    Vraag 8
    Deze vraag bestaat uit acht beweringen over de Middeleeuwen, die met ‘waar’ of ‘niet-waar’ beantwoord dienen te worden.

    1. In de vroege Middeleeuwen veranderde de handel van een geldeconomie in een ruileconomie.
    Waar. Aan het einde van de Romeinse tijd en het begin van de vroege Middeleeuwen kromp de economie, met als gevolg een verschuiving van een geldeconomie naar een gedeeltelijke ruileconomie.

    2. Al in de Middeleeuwen verbood de kerk incest.
    Waar. De verbodsbepalingen ten aanzien van huwelijken tussen naaste bloedverwanten komen zelfs al voor in het Romeins recht. Het verbod van de kerk werd overigens regelmatig omzeild omdat er vanwege dynastieke belangen toch binnen bepaalde families werd getrouwd.

    3. Utrecht kreeg als eerste Nederlandse plaats stadsrechten, in 1122.
    Niet waar. Stavoren kreeg als eerste Nederlandse plaats tussen 1058 en 1068 stadsrechten van Graaf Egbert I van Brunswijk, markgraaf van Friesland.

    4. De bril is een Middeleeuwse uitvinding.
    Waar. Al vanaf de dertiende eeuw werden er in Italië lenzen gebruikt om beter te zien.

    5. Door de pest, of de Zwarte Dood, stierf ruim 60% van de Europese bevolking in de veertiende eeuw.
    Niet waar. Veel mensen stierven door de pest, maar geen 60%. Volgens de meest gangbare schattingen vond ongeveer een derde van de Europese bevolking de dood door deze ziekte.

    6. De uitvinding van de stijgbeugel veranderde de verhoudingen op het slagveld.
    Waar. De ingebruikname van stijgbeugels in West-Europa in de achtste eeuw droeg bij aan het succes van de ridders, aangezien zij bij onverwachtse zijsprongen makkelijker in het zadel konden blijven zitten.

    7. Een ontbijt nuttigen was in de Middeleeuwen alleen weggelegd voor mensen uit hogere kringen. Arbeiders aten hun eerste maaltijd pas rond het middaguur.
    Niet waar. Het was juist andersom; in hogere kringen at men veelal niet voor twaalf uur ’s middags, de hardwerkende bevolking kon niet zonder ontbijt en begon de dag veelal met pap of brood.

    8. De kleuren in een Middeleeuws schilderij hebben een symbolische betekenis. Zo staat blauw voor verraad, glorie en licht.
    Niet waar. De Middeleeuwse kleursymboliek verschilde per tijd en plaats, maar over het algemeen was blauw de kleur van Maria, en stond deze voor goddelijkheid, onschuld en trouw.


    Ronde 3



    Vraag 1
    In 1969 gaven de Rolling Stones een concert in Altamont Speedway in Tracy, Californië. Het eindigde in een drama toen er rellen uitbraken en een bezoeker werd doodgestoken. Wie deed de beveiliging van het podium?

    Het goede antwoord is: de Hells Angels. Het podium was veel te laag en de Hells Angles werd gevraagd dat te beveiligen, niet door de Rolling Stones zelf overigens. Volgens een hardnekkige gerucht ontvingen de Angels voor hun inzet vijfhonderd dollar aan bier.


    Vraag 2
    Hier volgt een citaat uit Werther Nieland van Gerard Reve.

    ’s Middags begaf ik me naar Werthers huis. Het vroor iets, maar het was windstil. Toen ik in het portiek stond, belde ik nog niet direct aan, maar bestudeerde de groen geverfde deur. Boven het naamplaatje, dat ‘J. Nieland’ luidde, zat een cirkelvormig emaille bordje met een vijfpuntige groene ster.


    Wat betekende de groene ster die Reve omschrijft?

    De ster betekende dat de bewoner van het huis Esperanto sprak, de politiek-neutrale kunsttaal. Ludwig Zamenhof, die opgroeide in het Poolstalige gebied van het Russische Rijk ontwikkelde de taal vanaf 1905. Maar het ideaal van een echte wereldtaal is nog niet bereikt. Zo’n 2 miljoen mensen in 115 landen spreken Esperanto.
    Reves broer Karel merkte overigens ooit op dat de meeste burgeroorlogen werden gevochten tussen mensen die elkaars taal uitstekend beheersten. Misschien is het soms maar beter elkaar niet te verstaan.


    Vraag 3



    Striptekenaar Jean-Marc van Tol, u allen welbekend van Fokke en Sukke, tekende live in de uitzending een historische gebeurtenis, welke?

    Het goede juiste antwoord is: de grondwetswijziging van 1848. Op de tekening zagen we staatsrechtgeleerde Thorbecke met de nieuwe grondwet in zijn hand. Hij overhandigt hem aan koning Willem II, die de grondwet moet ondertekenen. De grondwetswijziging van 1848 perkte de macht van de koning in en wordt daarom gezien als het begin van de Nederlandse democratie.


    Vraag 4
    Bij de Vrede van Münster in 1648 werd de soevereiniteit van de Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden erkend. Kunt u de zeven provinciën noemen?

    Het goede antwoord is: Gelre, Holland, Zeeland, Utrecht, Friesland, Overijssel en Stadt en Lande (Groningen). De provincies Drenthe, Brabant en Limburg golden nog niet als gewest. Flevoland bestond zelfs nog niet. 



    Vraag 5

    Dit is een herkenningsvraag. U zag in de uitzending een filmpje met daarin een bekend persoon, hier op afbeelding. Wie is dit?

    Het goede antwoord is: De Poolse vakbondsleider en politicus Lech Walesa. Tegen het verbod van de Sovjet-Unie in richtte hij in het communistische Polen de onafhankelijke vakbond Solidarność op. De vakbond werd verboden en met geweld tegengewerkt door het regime, maar Walesa bleef zich inzetten voor de arbeiders. Daarvoor kreeg hij in 1983 de Nobelprijs voor de Vrede. Na de val van het communistische Oostblok werd Walesa via vrije verkiezingen gekozen tot president van Polen.


    Vraag 6
    Wie staat er bekend onder de naam ‘der Keerlen God’?

    Het goede antwoord is: Floris V. Floris V was in de dertiende eeuw graaf van Holland en Zeeland en liet bij gebrek aan beter niet-adellijke mannen tot ridder slaan. Dat vond de oude adel maar niks. Afkeurend gaven ze hem deze bespottende bijnaam, ‘God van de boeren’.

    Vraag 7
    Welk historisch persoon wordt hier omschreven?

    – Hij had een opvallende haakneus.
    – Hij werd verdacht van een homoseksuele relatie.
    – Hij hield van literatuur en schreef proza en poëzie.
    – Hij was ijdel: zo liet hij zich niet alleen zorgvuldig knippen en scheren, maar ook epileren.
    – Hij stak een rivier over.
    – Hij stak zich vaak in de schulden doordat hij veel te luxueus leefde.
    – Hij werd tot
    pontifex maximus gekozen.
    – Hij heeft het nooit tot keizer geschopt, al wordt dat vaak gedacht.
    – Hij voerde de Juliaanse kalender in.
    – Hij werd vermoord met 23 dolksteken.
    Veni vidi vici is een gevleugelde uitspraak van hem.
    – Hij wordt vaak afgebeeld met een lauwerkrans in zijn haar.


    Het goede antwoord is Julius Caesar.


    Vraag 8
    In 1807 werd Leiden getroffen door een ramp. Welke?

    Het goede antwoord is: de ontploffing van een kruitschip. Op 12 januari ontplofte een vrachtschip met 37 ton buskruit aan boord. Het werd een enorme ravage en er vielen circa 160 doden en 2000 gewonden. Toen hij over de ramp hoorde, reed Koning Lodewijk Napoleon reed spoorslags naar Leiden en daar verleende persoonlijk assistentie. Ook organiseerde hij de eerste nationale geldinzamelingsactie voor de stad. Dat maakte hem populair onder de Nederlanders.


    Vraag 9
    Welk bekend boek heette oorspronkelijk in vertaling: Viereneenhalf jaar strijd tegen leugens, domheid en lafheid?

    Het goede antwoord is: Mein Kampf van Adolf Hitler, dat in de oorspronkelijk vorm Viereinhalb Jahren Kampf gegen Lüge, Dummheit und Feighei heette. Hitlers uitgever vond deze titel echter om commerciële redenen niet geschikt, en koos voor de krachtige titel Mein Kampf.  Hitler schreef het boek overigens in de gevangenis, waar hij zijn teksten eindeloos voorlas aan zijn celgenoten. De typemachine en het papier werd hem beschikbaar gesteld door de beroemde familie Wagner.


    Vraag 10
    Ik zeg Godfried van Bouillon, Lodewijk VII van Frankrijk, Richard Leeuwenhart. U zegt?

    Het goede antwoord is: de kruistochten. Van de elfde tot de dertiende eeuw waren de christenen overtuigd dat zij de rechtmatige eigenaar waren van de heilige plaatsen in Palestina, het Heilige Land. Palestina moest worden bevrijd van de islamitische overheersers, zo dachten ze. Na verschillende pauselijke oproepen vertrokken duizenden kruisvaarders naar het Nabije Oosten. De bovengenoemde heren waren belangrijke leiders van kruistochten.


    Vraag 11
    Baruch Spinoza is één van Nederlands bekendste filosofen. Maar daar kon hij niet van leven. Wat deed hij voor de kost?

    Het goede antwoord is: hij sleep brillenglazen en microscooplenzen. Benedictus de Spinoza werd in 1632 in Amsterdam geboren als Baruch d’Espinoza, een zoon van Joodse ouders. Hij groeide uit tot de bekendste filosoof van de Republiek der Nederlanden en gaf de aanzet tot een vrijzinnige uitleg van de Bijbel. Hij was  voorstander van de democratie en hechtte grote waarde aan meningsuiting. Een atheïst was hij niet: volgens Spinoza was alles wat bestaat, inclusief de mens, onderdeel van God.