Alle artikelen
Joodse geleerden adviseerden tijdens epidemieën in de achttiende eeuw hun lezers een vroom leven te leiden om aan de ziekten te ontsnappen. Dat blijkt uit onderzoek waarop Daniella Zaidman aan de Universiteit van Amsterdam promoveerde.
Joodse gemeenschappen zijn veelvuldig beschuldigd van het veroorzaken van epidemieën. Dat antisemitische vooroordeel werd versterkt door het feit dat Joden minder werden geraakt door epidemieën dan andere stadsbewoners. Zij dankten hun betere gezondheid aan het naleven van hun hygiënische wetten, maar zelf vertrouwden ze op hulp van boven.
Meer lezen over historisch onderzoek? Schrijf u in voor onze gratis nieuwsbrief.
Zaidman, die haar promotieonderzoek vlak voor de coronapandemie begon, onderzocht populaire Joodse remedieboeken waarvan de meeste in Amsterdam zijn gedrukt. Die bevatten aanwijzingen in de volkstaal om epidemieën te bestrijden of te behandelen, zoals beschrijvingen van artsen om pestverschijnselen te herkennen. Het hoofddoel van die boekjes was echter spiritueel, stelt Zaidman. Men geloofde dat een vroom leven gewijd aan God een goede gezondheid zou garanderen. Sommige schrijvers prezen Joodse mystiek of magie aan om de pest op afstand te houden. Prediker Tzvi Hirsch Chotsh beval zijn lezers in 1703 bijvoorbeeld een amulet aan van een spin in een walnoot om aan besmetting te ontkomen.
Gedurende de achttiende eeuw wonnen wetenschappelijke verklaringen voor epidemieën terrein. Rond 1800 bond de arts Ezechiel Joseph Goldsmit in Amsterdam de strijd tegen pokken aan met een vaccinatiecampagne onder Joodse en christelijke kinderen. Joodse leiders publiceerden een vlugschrift waarin ouders werden opgeroepen om hun kinderen te laten vaccineren. Het aantal vaccinaties ging daarop aanzienlijk omhoog.
Een spin in een walnoot tegen de pest
Joodse geleerden adviseerden tijdens epidemieën in de achttiende eeuw hun lezers een vroom leven te leiden om aan de ziekten te ontsnappen.
De Wide Awakes waren woke in de negentiende eeuw
Op de avond voor zijn inauguratie belooft Donald Trump dat hij 'het radicale woke links' uit de samenleving zal verwijderen. In de negentiende eeuw voerde een groep witte jonge mannen campagne tegen de slavernij onder een naam die aan woke doet denken: de 'Wide Awakes'.
Ingmar Bergman raakte snaar bij Nederlanders
De films van Ingmar Bergman veroorzaakten in 1959 een golf van opwinding in Nederland. Maar de regisseur werd hier niet begrepen.
Het stof daalt: serie van Andere Tijden
Het geschiedenisprogramma Andere Tijden (NTR) komt met een vierdelige serie over Limburg en de littekens van de mijnindustrie.
Josephine Baker was een diva met een hart
Danseres en actrice Josephine Baker was een sensatie. Europa en Amerika lagen aan haar voeten, maar ze wilde meer dan een diva zijn. Ze gebruikte haar roem ook om zich in te zetten voor een betere wereld. Op 30 november 2021 kreeg Josephine Baker een eigen grafmonument in het Panthéon. Als eerste zwarte vrouw trad...
De vreselijke scheepsramp van de Iolaire
Op 31 december 1918 stapten zo’n 280 Schotse soldaten aan boord van het schip de Iolaire. Deze veteranen van de Grote Oorlog wilden thuis oud en nieuw gaan vieren. Maar dat liep dramatisch af.
De kerststal is een venster op het verleden
Museum Catharijneconvent plaatste een grote Napolitaanse kerststal in een moderne setting, zoals de koning van Napels dat eeuwen geleden ook deed.
Jan van Leiden predikte het einde der tijden
Een nieuwe podcast belicht het spraakmakende leven van eindtijdprediker Jan van Leiden, de leider van de wederdopers die zichzelf tot koning kroonde.
Hoe namen de eerste telefoonbezitters de telefoon op?
Veel jongeren hebben bel-angst, blijkt regelmatig uit onderzoek. Ze vinden het moeilijk een goed telefoongesprek te voeren. Toen de telefoon net in gebruik kwam, worstelden mensen ook met hun belgedrag.
De vloek van de tweede termijn
Philip Dröge waarschuwt dat Trump te maken kan krijgen met de 'second term curse'. 'We gaan zien of Trump zo geniaal is als hij zelf zegt.'
Demonstreren is voor de Fransen traditie
Er is geen Europees volk dat zo vaak de straat op gaat als de Fransen. Ze krijgen het staken en demonstreren met de paplepel ingegoten, vertelt historicus Niek Pas.
‘Schilderij van soevereiniteitsoverdracht hoort in een museum’
Van de soevereiniteitsoverdracht aan Indonesië werd in 1949 een imposant schilderij gemaakt, maar 75 jaar na dato is er nauwelijks iemand die het kent.
