Alle artikelen
‘Het is een herfstige, grijze dag in de jaren twintig van de vorige eeuw, ergens in Noord-Holland’, vermoedt Manuela Kemp. ‘De twee vrouwen – de rechter is de schoondochter van de oude vrouw die de kar duwt – hebben iets te verbergen. De harteloze schoonvader wilde een nest jonge katjes verdrinken. Zijn schoondochter echter vond de jammerende katjes in de schuur. Ze heeft toen heel kordaat de oude vrouw aangesproken op de barbaarsheid van de verdrinkingsdood – dat zie je ook aan d’r gezicht, dat heeft wat guitigs, wat dappers.’
Ook Cisca Dresselhuys meent dat de vrouwen iets te verbergen hebben. ‘Deze boerin en haar hulpje hebben hun bloederige vracht van slachtafval bedekt onder een vrolijke doek. Ze zijn op weg het ergens in een sloot te deponeren.’ De gelaatsuitdrukking van de vrouwen vindt Dresselhuys een overtuigend bewijs van hun geheimenissen: ‘De gezichtsuitdrukking van de meid spreekt boekdelen, de boerin kijkt quasi ‘niks aan de hand’. Dresselhuys situeert het tafereel in noordoost Nederland – Overijssel of Drenthe, en prikt een precies jaartal: 1910.
Kemp ondertussen mijmert nog wat verder over de nobele reddingspoging van de vrouwen. ‘Ze gaan de katjes uitdelen aan kinderen in het dorp. Niet hun eigen dorp, dat zou teveel in de gaten lopen. Het lijkt de dames verstandiger met een ommetje over de brug naar de buurplaats te gaan.’ Dat heeft nog wat voeten in de aarde, zo ziet Kemp: ‘De brug is die dag erg glad, en de kwaliteit van de kar niet best, dus de mand dreigt de hele tijd van die kar af te vallen. Op de foto staan ze even stil om dat te verhelpen. De emmer is neergezet en de jongste is alles aan het aansjorren, trekt het kleedje nog even recht. Stel je voor zeg, anders zouden die katjes er allemaal uitdonderen.’
Niets geen aaibare, lieve scenario’s voor Dresselhuys. Haar verslaafdheid aan krimi’s brengt haar tot een nog andere interpretatie, een fraai detectivescenario. ‘Jarenlang heeft de norse echtgenoot zijn vrouw en kinderen getiranniseerd. Totdat de oudste zoon zijn vader in dolle drift met een riek, een kapmes of een hooivork doodt. ’s Nachts hebben de boerin, de zoon en de meid het lichaam in stukken gehakt en de deel schoongeboend. Nu zijn de twee vrouwen bij het krieken van de dag op weg de lichaamsdelen ergens in een sloot te laten verdwijnen.’ Jammer genoeg, zo geeft Dresselhuys spijtig toe, pleit het vervoer bij daglicht tegen deze mogelijkheid. Nuchter merkt ze op: ‘Uiteindelijk zal wel blijken dat ze, heel onschuldig, wasgoed vervoeren, maar ‘a dirty mind is a joy forever’, nietwaar?
De uitleg: Twee vrouwen met de was op een kruiwagen onderweg naar de stadsbleek in Rijssen, Overijssel. Ondanks de aanleg van de waterleiding in 1935 bleven veel vrouwen hun was op de traditionele manier spoelen en bleken.
Dit artikel is exclusief voor abonnees
Beeldgeheim
Een onbekende foto. Is het verhaal erachter te vertellen? Deze keer een poging van Manuela Kemp, RTL4-presentatrice van De heren van Amstel live en Cisca Dresselhuys, hoofdredactrice van Opzij. ‘Het is een herfstige, grijze dag in de jaren twintig van de vorige eeuw, ergens in Noord-Holland’, vermoedt Manuela Kemp. ‘De twee vrouwen – de rechter...
Spielberg
De filmproducent zegt: ‘Ik voel mij verwant met alle overlevenden’. Sterker nog: ‘Ik voel mij verbonden met het concept van de holocaustoverlevende, al heb ik er relatief weinig ontmoet.’ De filmproducent vertelt over een op video opgenomen relaas van een Poolse oud- kampbewoonster. Hij verstond er geen woord van, maar was geroerd door de kracht...
Macht
Stel, men behoort tot de machtigste historici van Nederland. Neen, gemeten naar verdeel en heersposities, variërend van het voorzitterschap van het Stimuleringsfonds Culturele Omroepproducties tot de adviesraad van het W.F. Hermans Instituut tot het comité van aanbeveling inzake de St. Nicolaas-optocht in Amsterdam, is men de machtigste historicus van Nederland. En stel, men heeft één...
Neonazi’s
Als nog altijd walmend uitlaatgas van een inmiddels gesloopte auto is de enige erfenis van ruim veertig jaar ‘socialistische’ opvoeding het geweld van neonazi’s in de voormalige DDR. Dat roept de vraag op naar de ware oorsprong van het nationaal-socialisme in Duitsland. Immers, de ook in Nederland populaire verklaringen voor de gestaag groeiende terreur van...
Florence Nightingale werd onthaald als heldin, maar was kritisch op zichzelf
Ruim een eeuw geleden overleed in Londen Florence Nightingale. Ze werd wereldberoemd als verpleegster van de zieke en gewonde Britse soldaten tijdens de Krimoorlog. Zelf vond ze dat ze haar werk niet goed had gedaan. Na de val van Napoleon I gingen welgestelde Britten graag een kijkje nemen op het Europese vasteland. William Edward Nightingale...
Vertrouwen
Het Machiavelli-tijdperk is voorbij. Niet langer wordt de politiek beheerst door wantrouwen. De politiek neemt het paradigma van de economie over: vertrouwen. Waarom zijn de kranten de laatste tijd zo saai? Waarom lijkt er in onze wereld haast niets spannends meer te gebeuren waarop een toekomstige generatie van historici haar analytisch vernuft los kan laten?...
Een joods octrooihouder
Waarom kan de een wel en de ander niet zijn lot in eigen handen nemen? De geschiedenis is vol raadsels, concludeert P.W. Klein tijdens zijn speurtocht naar Isaäc Roet en zijn vader Erich Klein. Klein is op zoek naar het verleden van de families Roet en Klein. Aan de hand daarvan belicht hij de tragische...
Voorbij was het feest dat geen feest was
De economische wereldcrisis van de jaren dertig begon niet in Amerika maar in Oostenrijk. Binnen enkele jaren was een op de drie werknemers arbeidsloos. De jongen Klein zag op de oever van de Donau het hakenkruis van de bruinhemden. Dit is het twaalfde deel uit een serie waarin historicus P.W. Klein op zoek gaat naar...
Nietzsche: Allemansvriend tegen wil en dank
Nazi’s en zionisten, rechtse en linkse intellectuelen, feministen en vrouwenhaters. Sinds 1890 hebben de meest uiteenlopende partijen iets van hun gading in Nietzsches werk kunnen vinden. Maar Nietzsche is niet verantwoordelijk voor wat anderen uit zijn werk halen. Een essay bij de honderdste sterfdag van een allemansvriend tegen wil en dank. Kurt Tucholsky, de grootste...
Wubbo Ockels
Sinds de Koude Oorlog voorbij is, stelt de ruimtevaart niet zoveel meer voor, vindt Wubbo Ockels. Hij werkt nu aan een project waarmee op tien kilometer hoogte energie opgewekt kan worden. ‘Door de ruimtevaart hebben we net op tijd gezien dat we de aarde kapot aan het maken zijn.’ Deze zomer werd planetoïde 9496 die...
Anti-autoritair opvoeden
Ze mogen met hun eigen poep spelen en elkaars piemeltje betasten. In de antiautoritaire crèches van begin jaren zeventig moeten kinderen zelf uitmaken wat goed voor hen is. Want alleen in vrijheid kan de nieuwe mens ontstaan. Het wordt een onbeschrijflijke chaos. In 1969 halen ze de voorpagina´s: groepen jonge ouders – meest studenten en...
De bank, de verzekering en de beurs versus joodse organisaties
Verzekeraar Aegon speelt hoog spel in Amerika. De directeur van de beurs heeft geen tijd om joodse organisaties te ontvangen. Sommige bankiers vragen zich af of betalingen überhaupt wel zin hebben. Een reconstructie van de moeizame onderhandelingen van de financiële wereld met joodse organisaties over de joodse claims. Na alle rapporten, discussies en ruzies was...
