Alle artikelen
Er is nog niets, maar iedereen heeft er een mening over. Dat het onderwerp van het debat niet bestaat, blijkt slechts bijzaak. Belangrijker is dat de opinies over de kwestie onverwijld worden geventileerd in de media. Het gaat nu eens niet over het koninklijk huwelijk, maar over de nog evenmin bestaande aanbevelingen van de Commissie onder leiding van de Amsterdamse hoogleraar Piet de Rooy over het geschiedenisonderwijs.
Indien men de commentaren mag geloven over het Rapport (dat in maart wordt besproken met het onderwijsveld), luiden de conclusies ervan dat de geschiedkundige kennis bij de jeugd op fatale wijze is aangetast. De redding schijnt te liggen in het schielijk verlaten van de thematische opzet der lessen en een even schielijke terugkeer naar een chronologische en op feiten gebaseerde aanpak.
Indien dit inderdaad de bevinding van de Commissie-De Rooy blijkt te zijn, vind ik de juichende reacties in de media zonderling, en nog zonderlinger het feit dat onder de premature jubelanten ook enkele historici zijn (zoals Herman Beliën, Maarten van Rossem en H.W. von der Dunk, allen zelf meer bekend vanwege hun thematische vergezichten dan een hang naar feiten). Hun standpunt dat een ‘terugkeer naar solide feitenkennis’ hoog tijd is om de ‘uit de jaren zestig stammende’ kaalslag in het historisch besef tegen te gaan, lijkt me weinig hout te snijden.
Wie zich over het geschiedenisonderwijs wenst uit te laten, dient het antwoord te weten op diverse vragen. Vraag 1: is de geschiedkundige kennis van de jeugd beduidend minder dan ‘vroeger’? Het antwoord lijkt me niet simpel. Waarschijnlijk luidt het antwoord dat de kennis inderdaad miniem is, maar niet miniemer dan de kennis over spelling, grammatica of beeldende kunst. Vraag 2: is zulks de schuld van het geschiedenisonderwijs? Ook deze vraag lijkt me moeilijk te beantwoorden. Waarschijnlijk is het antwoord: neen, het is de schuld van de staat van het onderwijs tout court. Vraag 3: is de staat van het geschiedenisonderwijs een gevolg van ‘de jaren zestig’? Het antwoord luidt: neen, de omslag in het Nederlands onderwijs is vrij nauwkeurig in de tijd aan te wijzen. In 1985 trad de wet Herstructurering Onderwijssalarissen (HOS) in werking, terwijl op de universiteiten het AIO-systeem werd ingevoerd en de breed toegankelijke didactische aantekening werd vervangen door een moeizaam systeem van didactiek als tweede fase.
Het effect van een en ander is thans te zien. En het is geen opgewekt gezicht. Bijna de helft van de studenten die de Pabo verlaat om onderwijs te gaan geven heeft onvoldoende kennis van de Nederlandse taal (laat staan van geschiedenis); tachtig procent van de ‘zij-instroom’ in het onderwijs bestaat uit onderbetaalde vrouwen zonder voldoende kwalificaties; er is nog steeds een flagrant verschil in salaris tussen pre-hossers en post-hossers; het universitair onderwijs is veranderd in een vergrijsd managersparadijs.
Oog in oog hiermee lijkt een totale omvorming van het geschiedenisonderwijs geen hoge prioriteit te hebben. Een zinniger idee lijkt me dat de Nederlandse historici laten zien dat zij internationaal meetellen in de intellectuele ontwikkelingen van hun vakgebied. Zoiets inspireert, misschien.
Dit artikel is exclusief voor abonnees
Feitenkennis
Er is nog niets, maar iedereen heeft er een mening over. Dat het onderwerp van het debat niet bestaat, blijkt slechts bijzaak. Belangrijker is dat de opinies over de kwestie onverwijld worden geventileerd in de media. Het gaat nu eens niet over het koninklijk huwelijk, maar over de nog evenmin bestaande aanbevelingen van de Commissie...
Recent verschenen
1987 ‘Toen ik zeventien was, begon de studentenrevolte in Parijs. “l’Imagination au pouvoir” – dat werd de lokroep voor een generatie, maar ik vond, geloof ik, mijn Puch belangrijker. Jij bent een kind van jouw tijd, deze tijd, maar hoe ziet die eruit?’ Zo begint Brief aan mijn dochter, een tocht door het pandemonium van...
Ingezonden brieven
Brieven In ‘Brieven’ kunnen lezers hun mening geven over artikelen die in Historisch Nieuwsblad zijn verschenen. De redactie behoudt zich het recht voor brieven in te korten.Loe de JongBeste Loe,Graag wil ik publiekelijk reageren op Uw publiekelijk geventileerde veroordeling van mijn in 1997 verschenen boek Om erger te voorkomen. U deed dat in het jongste...
Wie is het?
Hoe goed kennen we onze helden en schurken? Iedere maand een biografie van een belangwekkend persoon uit het verleden. U mag raden wie de hoofdpersoon is. Zijn Londense buren beschouwden hem als een excentriekeling, de pionier die nu met eerbied als de ‘grootvader van de computer’ wordt aangeduid. In menig opzicht was hij zijn tijd...
De eeuwige loyaliteit van de Hells Angels
De motorclub Hells Angels blijft verboden in Nederland. Binnen de club, die lange tijd onaantastbaar leek, is sprake van een geweldscultuur die de samenleving in gevaar brengt, zo oordeelde de rechtbank in Utrecht. Historisch Nieuwsblad publiceerde in 2001 dit artikel over de beruchte motorclub, die kan bogen op een roerige en spectaculaire geschiedenis. Hoe crimineel zijn...
Blom laat zich kennen
RIOD-directeur Hans Blom viel over haar boek Om erger te voorkomen. In een reactie op Bloms recensie — ‘Een droevig boek’ — in het vorig nummer van Historisch Nieuwsblad legt Nanda van der Zee uit welke nieuwe feiten zij over de vlucht van Wilhelmina heeft aangedragen. Hans Blom, de huidige RIOD-directeur, concludeert dat het...
Een droevig boek
Het ‘vernieuwende’ en ‘schokkende’ boek over de jodenvervolging in Nederland van de historica Nanda van der Zee is overal tot de grond toe afgekraakt. Het boek, luidt de kritiek, is tendentieus en voegt niets toe aan wat al bekend is. Hans Blom deelt die conclusie. Van der Zee had er beter aan gedaan, vindt de...
De affaire-Aantjes
Sommige documenten brengen grote opwinding teweeg bij de ontdekker, andere bij het hele Nederlandse volk. Een vondst van een tiental regels veroorzaakte een abrupt einde aan de loopbaan van Willem Aantjes; tot de ontdekking kroonprins van het CDA. Daarna vooral bekend als ‘ingedeeld bij Amtsgruppe D, Germanische SS’. De uitzending staat bij velen nog in...
TIJDSCHRIFT: Onvoltooid verleden
‘Mijn grootste talent is “the art of making enemies”. Ik ben alleen tot arbeid in staat, tactiek en diplomatie zijn me vreemd. Ik kan iemand zelfs geen doosje lucifers aanpraten.’ Dat schreef Kees de Dood (1892-1965). Wie was deze man met die opmerkelijke naam? Een duizendpoot: journalist, schrijver, vertaler en ook nog gemeenteraadslid van Amsterdam....
Verwacht
Deel twee Wat hebben de Nederlandse uitgeverijen ons dit voorjaar te bieden? Weer veel biografieën en vooral veel tweede delen van levensbeschrijvingen.Klapper wordt deel twee van de biografie van Wilhelmina door Cees Fasseur (Balans, februari 2001). Het heet Krijgshaftig in een vormeloze jas. De Tweede Wereldoorlog staat dus centraal. Het valt te verwachten dat Fasseur...
Mein Kampf
Door vreemd personeelsbeleid van de KRO is de historische vraag weer eens opgevlamd hoe belangrijk de onverbiddelijke bestseller Mein Kampf is geweest en nog is. Directeur Ton Verlind van de katholieke omroep ontsloeg diskjockey Giel Beelen omdat deze Mein Kampf in de omroepgids Studio ‘het indrukwekkendste boek dat ik ken’ had genoemd. Hij had daaraan...
Brieven: Dachau en de varkens
In ‘Brieven’kunnen lezers hun mening geven over artikelen die in Historisch Nieuwsblad verschenen zijn. De redactie behoudt zich het recht voor om brieven in te korten. Het artikel van F. R. Ankersmit ‘Dachau en de varkens’ in Historisch Nieuwsblad 2000/10 is afschuwelijk. De vergelijking tussen de holocaust en de bio-industrie raakt kant noch wal. Ben...
