Home Alle artikelen

Alle artikelen

Een overzicht van de artikelen die we recent hebben gepubliceerd.
Geen geschiedenis is zo interessant als de geschiedenis die je zelf meemaakt. En wij maken thans iets mee dat niet alleen fascinerend is, maar ook een braakliggend onderwerp voor historische studie. Ik bedoel de ontintellectualisering van Nederland. Dit proces is even ingrijpend als de ontzuiling, en heeft er wellicht iets mee te maken. Bovendien gebeurt het onder onze ogen: wij leven in een ontintellectualiserende tijd, en wij weten het.         Neen, dit is geen ondergangsgezeur (vroeger was niet alles beter), ik heb het over over geschiedkundige structuren, over historische conjuncturen en over waarneembare evenementen. U leest kranten en kijkt televisie: u weet precies wat ik bedoel. Het is voldoende terug te gaan naar 1987, toen Lolle Nauta (filosoof te Groningen) in het Nieuw wereldtijdschrift de intellectuelen van zijn tijd in kaart bracht. Hij noemde onder meer W.F. Hermans, K.L. Poll, Rudy Kousbroek, Renate Rubinstein, H.J.A. Hofland, Hugo Brandt-Corstius en Gerrit Komrij. Onlangs bood Vrij Nederland de parade der profeten van onze tijd. Men noemde onder meer Anet Bleich (columnist en erger), René Boomkens (popprofessor die zelden alinea’s gebruikt), Anton Zijderveld (socioloog, columnist, ijdeltuit), Paul Cliteur (filosoof, columnist, ijdeltuit), Sylvain Ephimenco (beroepscolumnist) en René Gabriëls (schrijver van Intellectuelen in Nederland, waarin hij de verhouding tussen filosofisch-maatschappelijk geëngageerd pragmatisme, idealisme en plat-cynisch realisme `problematiseert’).
        I rest my case. Temeer daar de lijst was samengesteld uit denkers die zich op verzoek van Vrij Nederland zelf aanmeldden als intellectueel. U zult zeggen: narcisme is geen intellectualisme, en daar zit iets in. Van belang is echter dat drie historici zich aanmeldden: Ido de Haan, Maarten van Rossem en Thomas von der Dunk. Die laatste verdient wellicht enige aandacht. Niet vanwege het register van zijn historische bijdragen, noch vanwege zijn optreden met hoed en SM-zweepje op de tv. Maar wel omdat de geschiedenis van deze tijd zich laat illustreren aan de hand van zijn familiekroniek. De reputatie van Von der Dunk sr. werd in de jaren zestig en zeventig van de vorige eeuw gefundeerd op het noeste werk van krantenredacteuren die zijn zinnen in het gareel trachtten te brengen; de reputatie van Von der Dunk jr. is gefundeerd op aanmoedigingen van redacteuren om zijn zinnen vooral níét in het gareel te brengen.
        Derhalve mocht hij zijn twee stokpaardjes (het koningshuis en nog iets) berijden tot ze van uitputting neervielen – net als de toeschouwers. En zoals dat gaat met televisiesterren: dezelfde media die hem lanceerden, tonen nu alweer verveling: in NRC Handelsblad werd hij `een blaaskaak’genoemd; in de Volkskrant werden zijn `kunstjes’ betiteld als `beperkt houdbaar’. Ooit schreef H.J.A. Hofland: `Niet de televisie is de demon. Het gaat om de mate waarin de intellectuelen zwichtten voor de kwadratuur van de werkelijkheid waartoe televisie het instrument kan zijn en wanneer de vervalsing haar intrede doet. Hoe meer er zwichten, hoe sterker de waarde van hun klasse vermindert.’ Hij noemde dit `het moderne verrraad der klerken’. Ik geloof niet dat iemand van de nieuwe intellectuelen ooit zo de vinger heeft gelegd op de geest van onze tijd.

Dit artikel is exclusief voor abonnees

Begrijp het heden, begin bij het verleden: met HN Actueel lees je historische achtergronden bij het nieuws van nu. Je leest al voor €4,99 per maand.
Column

Verraad der klerken

Geen geschiedenis is zo interessant als de geschiedenis die je zelf meemaakt. En wij maken thans iets mee dat niet alleen fascinerend is, maar ook een braakliggend onderwerp voor historische studie. Ik bedoel de ontintellectualisering van Nederland. Dit proces is even ingrijpend als de ontzuiling, en heeft er wellicht iets mee te maken. Bovendien gebeurt...

Lees meer
Artikel

Nieuwe Media: Netwijs

De opmars van de computer in de klas valt tegen. Docenten weten nog niet zo goed de weg op de digitale snelweg. Hoe de leerlingen netwijs te maken? `De haardvuursessies hebben inmiddels plaatsgevonden. Deelnemers hebben bijdragen achtergelaten in de gedachtenlijn.’ Niet een mededeling waardoor je je als bezoeker meteen thuisvoelt op een website. Maar de...

Lees meer
Treinramp bij Harmelen
Treinramp bij Harmelen
Interview

De treinramp bij Harmelen: ‘psychologische begeleiding had je niet’

Op 8 januari 1962 voltrok zich bij Harmelen de grootste treinramp uit de Nederlandse geschiedenis. De sneltrein uit Groningen en Leeuwarden knalde om 9.19 uur op een stoptrein naar Amsterdam. Er vielen 93 doden en 52 gewonden. Een van die gewonden was de toen 28-jarige Coos Haak uit Zuidlaren. ‘Ik moest die dag naar Delft,...

Lees meer
Artikel

Lifestyle: Warmte in de winter

De hotspots in achttiende-eeuws Parijs. Lekker weg in de jaren dertig. Haute cuisine in de Middeleeuwen. Trends zijn van alle tijden. Culinaire avonturen, mode, wonen en uitgaan door de eeuwen heen. Met een knal van een kanonschot werd de laatste elfstedentocht voor de bezetting beëindigd. Op 30 januari 1940 wierpen duizenden toeschouwers zich op het...

Lees meer
Stille getuigen: Het standbeeld van Jan Pieterszoon Coen
Stille getuigen: Het standbeeld van Jan Pieterszoon Coen
Artikel

Stille getuigen: Het standbeeld van Jan Pieterszoon Coen

De geschiedenis laat haar sporen na. Monumenten, voorwerpen en graven herinneren aan bijna vergeten personen. Hun verhaal wordt hier verteld. Deze keer het standbeeld van Jan Pieterszoon Coen (1587-1629) in Hoorn. Een groot man, een hoog karakter, een Nederlandschen held – feestredenaar Herman Schaepman kwam in 1893 bij de onthulling van het standbeeld van Jan...

Lees meer
Artikel

Beeldgeheim maart 2002

Een onbekende historische foto. Is het verhaal erachter te vertellen? De publicisten Herman Vuijsje en Karin Spaink doen een poging. ‘Geüniformeerde afgevaardigden van het gezag voeren een controle uit.’, denkt Herman Vuijsje na een eerste blik op de foto. ‘Maar de gezagsdragers lijken me geen soldaten’, vult Karin Spaink hem voorzichtig aan. ‘Hun jasjes hangen...

Lees meer
Artikel

De vooruitgang: Voelbare spanning met de moderne tijd

Proefschriften, lezingen of artikelen kunnen ons beeld van het verleden ingrijpend veranderen. Mathijs Sanders pleit in zijn proefschrift voor een herwaardering van de Nederlandse katholieke literatuur. Onder de beroemde auteurs in de moderne Nederlandse literatuur zijn weinig katholieken. Literatuurhistoricus Mathijs Sanders vroeg zich af of dat terecht was. Hij promoveerde onlangs op Het spiegelend venster....

Lees meer
Kamerleden kiezen de beste en de slechtste minister-president van de twintigste eeuw
Kamerleden kiezen de beste en de slechtste minister-president van de twintigste eeuw
Onderzoek

Kamerleden kiezen de beste en de slechtste minister-president van de twintigste eeuw

Alle Eerste en Tweede Kamerleden konden in 2002 de beste en de slechtste minister-president van de vorige eeuw kiezen . ‘Kok staat voor een oersaaie en bovenal inhoudelijk onjuiste politiek.’ Kok heeft geschiedenis geschreven. Tot zijn miskleunen behoort het drama van Srebrenica en de opmars van Pim Fortuyn, die aan hem, als boegbeeld van Paars,...

Lees meer
Het hoge woord: De VOC is meer dan een juichgeschiedenis
Het hoge woord: De VOC is meer dan een juichgeschiedenis
Artikel

Het hoge woord: De VOC is meer dan een juichgeschiedenis

De Verenigde Oost-Indische Compagnie heeft de Nederlanders in het verleden heel wat opgeleverd. Vierhonderd jaar later vieren we dat van Amsterdam tot Meliskerke. Maar wat vieren we eigenlijk? Het is natuurlijk een teken des tijds dat de belangrijkste historische herdenking dit jaar de oprichting van een multinational betreft. Wie denkt dat dat alleen maar toeval...

Lees meer
Voornamen in Nederland
Voornamen in Nederland
Artikel

Voornamen in Nederland

Chayenne, Naomi, Lisa of Tim; de huidige Nederlandse voornamen verdwijnen even snel als ze gekomen zijn. Maar tot de jaren zestig worden kinderen gewoon vernoemd naar opa, en draagt de helft van de bevolking dezelfde tien namen. ‘Je kon precies voorspellen hoe kinderen uit een huwelijk gingen heten.’ ‘Op 10 augustus 1941 werd tot onze...

Lees meer
Artikel

Raad van State voorzag WAO-debacle al in 1963

Sinds de invoering van de Wet op de Arbeidsongeschiktheidsverzekering (WAO) op 1 juli 1967 is het aantal mensen dat er gebruik van maakt compleet uit de hand gelopen. Om het WAO-debacle te doorgronden, moeten we terug naar 1963. Toen al maakte de Raad van State gehakt van het wetsvoorstel. `Beter dan enig ander weet Uwer...

Lees meer
Interview

50 jaar geleden: J.L. Heldring over de pacifistische rede van Juliana voor het Amerikaanse Congres

Op 1 april 1952, tijdens de heetste periode in de Koude Oorlog, spreekt koningin Juliana het Amerikaanse Congres toe over wereldvrede. De Nederlandse regering is in rep en roer en vreest de invloed van de religieus-pacifistische Greet Hofmans. J.L Heldring is in New York en maakt het staatsbezoek van nabij mee. Dinsdag 1 april 1952....

Lees meer
Loginmenu afsluiten