Alle artikelen
I rest my case. Temeer daar de lijst was samengesteld uit denkers die zich op verzoek van Vrij Nederland zelf aanmeldden als intellectueel. U zult zeggen: narcisme is geen intellectualisme, en daar zit iets in. Van belang is echter dat drie historici zich aanmeldden: Ido de Haan, Maarten van Rossem en Thomas von der Dunk. Die laatste verdient wellicht enige aandacht. Niet vanwege het register van zijn historische bijdragen, noch vanwege zijn optreden met hoed en SM-zweepje op de tv. Maar wel omdat de geschiedenis van deze tijd zich laat illustreren aan de hand van zijn familiekroniek. De reputatie van Von der Dunk sr. werd in de jaren zestig en zeventig van de vorige eeuw gefundeerd op het noeste werk van krantenredacteuren die zijn zinnen in het gareel trachtten te brengen; de reputatie van Von der Dunk jr. is gefundeerd op aanmoedigingen van redacteuren om zijn zinnen vooral níét in het gareel te brengen.
Derhalve mocht hij zijn twee stokpaardjes (het koningshuis en nog iets) berijden tot ze van uitputting neervielen – net als de toeschouwers. En zoals dat gaat met televisiesterren: dezelfde media die hem lanceerden, tonen nu alweer verveling: in NRC Handelsblad werd hij `een blaaskaak’genoemd; in de Volkskrant werden zijn `kunstjes’ betiteld als `beperkt houdbaar’. Ooit schreef H.J.A. Hofland: `Niet de televisie is de demon. Het gaat om de mate waarin de intellectuelen zwichtten voor de kwadratuur van de werkelijkheid waartoe televisie het instrument kan zijn en wanneer de vervalsing haar intrede doet. Hoe meer er zwichten, hoe sterker de waarde van hun klasse vermindert.’ Hij noemde dit `het moderne verrraad der klerken’. Ik geloof niet dat iemand van de nieuwe intellectuelen ooit zo de vinger heeft gelegd op de geest van onze tijd.
Dit artikel is exclusief voor abonnees
Verraad der klerken
Geen geschiedenis is zo interessant als de geschiedenis die je zelf meemaakt. En wij maken thans iets mee dat niet alleen fascinerend is, maar ook een braakliggend onderwerp voor historische studie. Ik bedoel de ontintellectualisering van Nederland. Dit proces is even ingrijpend als de ontzuiling, en heeft er wellicht iets mee te maken. Bovendien gebeurt...
Nieuwe Media: Netwijs
De opmars van de computer in de klas valt tegen. Docenten weten nog niet zo goed de weg op de digitale snelweg. Hoe de leerlingen netwijs te maken? `De haardvuursessies hebben inmiddels plaatsgevonden. Deelnemers hebben bijdragen achtergelaten in de gedachtenlijn.’ Niet een mededeling waardoor je je als bezoeker meteen thuisvoelt op een website. Maar de...
De treinramp bij Harmelen: ‘psychologische begeleiding had je niet’
Op 8 januari 1962 voltrok zich bij Harmelen de grootste treinramp uit de Nederlandse geschiedenis. De sneltrein uit Groningen en Leeuwarden knalde om 9.19 uur op een stoptrein naar Amsterdam. Er vielen 93 doden en 52 gewonden. Een van die gewonden was de toen 28-jarige Coos Haak uit Zuidlaren. ‘Ik moest die dag naar Delft,...
Lifestyle: Warmte in de winter
De hotspots in achttiende-eeuws Parijs. Lekker weg in de jaren dertig. Haute cuisine in de Middeleeuwen. Trends zijn van alle tijden. Culinaire avonturen, mode, wonen en uitgaan door de eeuwen heen. Met een knal van een kanonschot werd de laatste elfstedentocht voor de bezetting beëindigd. Op 30 januari 1940 wierpen duizenden toeschouwers zich op het...
Stille getuigen: Het standbeeld van Jan Pieterszoon Coen
De geschiedenis laat haar sporen na. Monumenten, voorwerpen en graven herinneren aan bijna vergeten personen. Hun verhaal wordt hier verteld. Deze keer het standbeeld van Jan Pieterszoon Coen (1587-1629) in Hoorn. Een groot man, een hoog karakter, een Nederlandschen held – feestredenaar Herman Schaepman kwam in 1893 bij de onthulling van het standbeeld van Jan...
Beeldgeheim maart 2002
Een onbekende historische foto. Is het verhaal erachter te vertellen? De publicisten Herman Vuijsje en Karin Spaink doen een poging. ‘Geüniformeerde afgevaardigden van het gezag voeren een controle uit.’, denkt Herman Vuijsje na een eerste blik op de foto. ‘Maar de gezagsdragers lijken me geen soldaten’, vult Karin Spaink hem voorzichtig aan. ‘Hun jasjes hangen...
De vooruitgang: Voelbare spanning met de moderne tijd
Proefschriften, lezingen of artikelen kunnen ons beeld van het verleden ingrijpend veranderen. Mathijs Sanders pleit in zijn proefschrift voor een herwaardering van de Nederlandse katholieke literatuur. Onder de beroemde auteurs in de moderne Nederlandse literatuur zijn weinig katholieken. Literatuurhistoricus Mathijs Sanders vroeg zich af of dat terecht was. Hij promoveerde onlangs op Het spiegelend venster....
Kamerleden kiezen de beste en de slechtste minister-president van de twintigste eeuw
Alle Eerste en Tweede Kamerleden konden in 2002 de beste en de slechtste minister-president van de vorige eeuw kiezen . ‘Kok staat voor een oersaaie en bovenal inhoudelijk onjuiste politiek.’ Kok heeft geschiedenis geschreven. Tot zijn miskleunen behoort het drama van Srebrenica en de opmars van Pim Fortuyn, die aan hem, als boegbeeld van Paars,...
Het hoge woord: De VOC is meer dan een juichgeschiedenis
De Verenigde Oost-Indische Compagnie heeft de Nederlanders in het verleden heel wat opgeleverd. Vierhonderd jaar later vieren we dat van Amsterdam tot Meliskerke. Maar wat vieren we eigenlijk? Het is natuurlijk een teken des tijds dat de belangrijkste historische herdenking dit jaar de oprichting van een multinational betreft. Wie denkt dat dat alleen maar toeval...
Voornamen in Nederland
Chayenne, Naomi, Lisa of Tim; de huidige Nederlandse voornamen verdwijnen even snel als ze gekomen zijn. Maar tot de jaren zestig worden kinderen gewoon vernoemd naar opa, en draagt de helft van de bevolking dezelfde tien namen. ‘Je kon precies voorspellen hoe kinderen uit een huwelijk gingen heten.’ ‘Op 10 augustus 1941 werd tot onze...
Raad van State voorzag WAO-debacle al in 1963
Sinds de invoering van de Wet op de Arbeidsongeschiktheidsverzekering (WAO) op 1 juli 1967 is het aantal mensen dat er gebruik van maakt compleet uit de hand gelopen. Om het WAO-debacle te doorgronden, moeten we terug naar 1963. Toen al maakte de Raad van State gehakt van het wetsvoorstel. `Beter dan enig ander weet Uwer...
50 jaar geleden: J.L. Heldring over de pacifistische rede van Juliana voor het Amerikaanse Congres
Op 1 april 1952, tijdens de heetste periode in de Koude Oorlog, spreekt koningin Juliana het Amerikaanse Congres toe over wereldvrede. De Nederlandse regering is in rep en roer en vreest de invloed van de religieus-pacifistische Greet Hofmans. J.L Heldring is in New York en maakt het staatsbezoek van nabij mee. Dinsdag 1 april 1952....