Alle artikelen
De wereldbeker uit 1974 staat er, de in het Duits vertaalde boeken van Cees Nooteboom en Harry Mulisch liggen er en natuurlijk is Frau Antje present. Ik heb het over de tentoonstelling Zimmer Frei in het Rijksmuseum die de Duits-Nederlandse betrekkingen beziet.
De verhouding tussen Nederland en de DDR wordt geïllustreerd met een exemplaar van het partijdagblad Neues Deutschland, waarin Ruud Lubbers uitgebreid welkom wordt geheten in Berlijn, het boekje Tien over Rood en het partijprogramma van D66. Een `excuuskast’ mogen we deze kleine vitrine wel noemen: de samenstellers moffelen er veertig jaar hoogst interessante geschiedenis in weg. Overigens: die twee publicaties pronken daar omdat Nieuw Links en D66 pleitten voor de staatsrechtelijke erkenning van de DDR, een merkwaardige museale vondst.
En geen woord over Guus. Ik leerde Guus rond 1980 kennen in de afdeling Bijlmermeer van de CPN. Een beschaafde intellectueel in een net pak, een hardliner. Ik was meer van de liberale richting, reden waarom hij mij eens na een afdelingsvergadering op allervriendelijkste toon vertelde dat ik `objectief gesproken’ toch eigenlijk `tegen de muur moest’. Dat was voor hooguit tachtig procent ironie.
Maar ik mocht Guus wel. In die jaren was uiterst-rechts nogal in de weer met burgerwachten tegen straatcriminaliteit. Nu worden patrouillerende Marokkaanse vaders die hun rotzoontjes op het August Allebé-plein een oplawaai verkopen van harte toegejuicht, maar destijds was dat not done. Maar Guus was zijn tijd vooruit. `Als we die burgerwachten nu gewoon Volksmilities noemen, wat is er dan tegen?’ vroeg hij zich af.
Een paar jaar later vertrok Guus, die Duits had gestudeerd, naar Oost-Berlijn om een Nederlandstalig propagandablad te verzorgen. DDR-Spiegel heette het, geloof ik; ik ken niemand die erop was geabonneerd. Guus was een van de laatsten uit een illustere reeks communisten die het `reëel bestaande socialisme’, zoals dat heette, met eigen handen wilden opbouwen. Sebald Rutgers, Thijs en Mathilde Wiessing, Dirk Schermerhorn, Guus; dat is eigenlijk het rijtje.
Zomer 1986 kwam ik hem tegen op het terras van ‘Tisfris in de Jodenbreestraat. Guus zat in de staf van een grote tentoonstelling over de DDR die dat jaar in de Beurs van Berlage te zien was. Het ging hem prima – aangename baan, hij was tevreden. Maar plotsklaps stond hij op. Hij moest om precies twee uur in de Beurs zijn. `Want je weet,’ zei hij `vijf minuten te vroeg is spionage, vijf minuten te laat is sabotage.’ Dat was voor hooguit vijftig procent ironie.
Na de val van de Muur kwam Guus terug naar Amsterdam, en hij meldde zich bij het arbeidsbureau. Had deze germanist wellicht nog specialisaties, vroeg de werkbemiddelaar. `Jazeker,’ zei Guus, `het vertalen van de redevoeringen van Erich Honecker.’ Daar bleek weinig emplooi voor.
Ik geloof dat hij het onderwijs in is gegaan. Ik hoor het de leerlingen al vragen – nog een kwartiertje over, te weinig om aan een nieuwe les te beginnen: `Ach meester, vertel nog eens over Berlijn.’ Ik hoop dat Guus dat dan doet. Het is een stuk leerzamer dan een bezoek aan Zimmer Frei.
Paul Arnoldussen is redacteur van Het Parool en volgt Gerard Mulder op als columnist.
Dit artikel is exclusief voor abonnees
Arnoldussen: Guus
De wereldbeker uit 1974 staat er, de in het Duits vertaalde boeken van Cees Nooteboom en Harry Mulisch liggen er en natuurlijk is Frau Antje present. Ik heb het over de tentoonstelling Zimmer Frei in het Rijksmuseum die de Duits-Nederlandse betrekkingen beziet. De verhouding tussen Nederland en de DDR wordt geïllustreerd met een exemplaar van...
A.M. DE JONG, SCHRIJVER. BIOGRAFIE
A.M. de Jong, geboren in 1888 te Nieuw-Vossemeer in Noord-Brabant, is onvoorstelbaar productief geweest: als onderwijzer, schrijver van romans, kinderboeken, criticus en samen met Koos Vorrink als oprichter van het tijdschrift De Nieuwe Stem. Toen hij in 1917 onder de wapenen werd geroepen, begon hij onder zijn pseudoniem Frank van Waes kritische cursiefjes over het...
DE MERIDIAAN VAN MOSKOU. DE CPN EN DE COMMUNISTISCHE INTERNATIONALE 1919-1930
Linkse historici schrijven graag over linkse onderwerpen. Over het Nederlandse communisme zijn al veel historische studies van de pers gerold, misschien wel te veel. In de jaren zeventig en tachtig gebeurde dat vanuit een zeker engagement, bij sommigen zelfs ‘voor de bevrijding der arbeid’. Dat heilige vuur is in postmoderne tijden wel verdwenen. Het linksisme...
Brieven september 2001
In deze rubriek kunnen lezers hun mening geven over artikelen die in het Historisch Nieuwsblad verschenen zijn. De redactie behoudt zich het recht voor brieven in te korten. Reacties: Postbus 1528, 1000 BM Amsterdam of redactiehn@vug.nl Politionele actiesIn het artikel over de dekolonisatie van Indonesië (Historisch Nieuwsblad 2001/5) citeert Bas Kromhout de historicus Anthony Reid:...
Nieuwe media: Lesmateriaal
De digitalisering van het onderwijs is een van de speerpunten van het ministerie van OC&W. Maar hoe staat het eigenlijk met het multimediale lesmateriaal? Hoe zou het toch zijn met Kennisnet? Er waren tijden dat je elke week wel iets las over dit ambitieuze plan het Nederlandse onderwijs op te stuwen in de vaart der...
Audiovisueel: We vochten voor medailles van chocola
Uitzending: 30 september 2001, 21.05 VPRO, Nederland 3 De openingsbeelden van Legio Patria Nostra, over het vreemdelingenlegioen, zijn veelzeggend. Een groep jonge jongens, strak in het gelid en met een witte baret in de hand, staat op het punt toe te treden tot het legioen. Na een toespraak van de commandant brullen dertig kelen de...
Lifestyle & trends: Een orgasme op het water
De hotspots in achttiende-eeuws Parijs. Lekker weg in de jaren dertig. Haute cuisine in de Middeleeuwen. Trends zijn van alle tijden. Culinaire avonturen, mode, wonen en uitgaan door de eeuwen heen. Het beheersen van de natuurlijke condities die in de directe omgeving het dagelijks leven tijdens extreme omstandigheden ernstig in gevaar kunnen brengen of zelfs...
Stille getuigen: Het collegedictaat van Anton Mussert
De geschiedenis laat haar sporen na. Monumenten, voorwerpen en graven herinneren aan bijna vergeten personen. Hun verhaal wordt hier verteld. Deze keer de collegedictaten van NSB-leider Anton Mussert (1894-1946) in het Nederlands Instituut voor Oorlogsdocumentatie. Anton Mussert was een braaf student. Zijn collegedictaten zijn een toonbeeld van netheid. Van de omslagen is de rechterbovenhoek afgeknipt,...
Beeldgeheim
Een onbekende historische foto. Is het verhaal erachter te vertellen? Eerste-Kamervoorzitter Frits Korthals Altes en Eerste-Kamerlid Elske ter Veld doen een poging. `Ik spreek geen Deens, maar de teksten op de vaandels zijn wel duidelijk,’ aldus Frits Korthals Altes. `Duizendmaal dank! Hartelijk dank! Leve Denemarken!’ Ook Elske ter Veld kan de spandoeken lezen: `Deze kinderen...
De vooruitgang: ‘De luchtmacht treft geen blaam bij de val van Srebrenica’
Proefschriften, lezingen of artikelen kunnen het beeld van het verleden veranderen. In hun boek Check the horizon concluderen Wim Lutgert en Rolf de Winter dat de Koninklijke Luchtmacht in Bosnië uitstekend werk hebben verricht. Werk aan de winkel, dachten Wim Lutgert en Rolf de Winter toen ze de opdracht hoorden van toenmalig bevelhebber van de...
Genealogie op internet
Met behulp van internet een volledige stamboom maken is nog een stap te ver. Maar het stikt op het web van de genealogische sites. Wie geluk heeft, tovert het geboortebewijs van zijn overgrootmoeder uit een database. De meest verspreide geslachtsziekte van Nederland noemen archivarissen het soms: stamboomonderzoek. Wie wel eens in een archief...
Het hoge woord: Megawati zal de Indonesische eenheidsstaat met geweld verdedigen
Zwijgzaam en omzichtig gaat Megawati Soekarnoputri, de nieuwe president van Indonesië, te werk. Zij bepleit geen revolutie, maar orde en rust. Toch zal ze de politieke erfenis van haar illustere vader Soekarno niet verloochenen. De onlangs aangetreden Indonesische president Megawati Soekarnoputri heeft op 16 augustus haar eerste rede gehouden, ter herdenking van de onafhankelijkheid die...
