Alle artikelen
De dood van vijftien Surinaamse mannen op 8 december 1982 in Fort Zeelandia heeft flinke sporen nagelaten in de Surinaamse samenleving. Het waren allen mensen die felle kritiek hadden geleverd op het militaire regime van Desi Bouterse, die in 1980 met een coup aan de macht was gekomen. Ze werden door Bouterse-getrouwe militairen mishandeld en doodgeschoten. Bijna twintig jaar later zijn voor de `Decembermoorden’ nog steeds geen daders gestraft. Getuigen zijn veelal dood en Desi Bouterse is in Suriname nog steeds een machtsfactor. De meeste mensen staan niet te popelen hun licht op de zaak te laten schijnen. Hoe maak je dan een documentaire over deze gebeurtenis?
`Wij hebben de nabestaanden als uitgangspunt genomen,’ zegt documentairemaker René Roelofs. Zijn Verdriet van Suriname vertelt het verhaal van de gebeurtenissen op 8 december zoals beleefd door de familie van de slachtoffers. `We doen geen poging de Waarheid te achterhalen. We wilden de gebeurtenissen ook niet tot in detail reconstrueren. Het is een heel subjectieve film. We laten zien wie de mensen waren die vermoord zijn, en waarom ze zijn vermoord.’
De vijftien doden – allen mannen – maakten deel uit van de Surinaamse intelligentsia; het waren advocaten, journalisten, vakbondsleiders, dissidente militairen en zakenlui. Ook hun echtgenotes zijn intelligente vrouwen, `die goed kunnen verwoorden hoe het in Suriname tot dergelijk geweld kon komen’, aldus Roelofs. De filmmakers hebben met nabestaanden van alle vijftien slachtoffers gesproken. Researcher Hans Dortmans had weinig moeite toezeggingen te krijgen. De familie was blij over hun geliefde echtgenoot of vader te kunnen praten.
Een van de opmerkelijkste mensen in de film is de vroegere echtgenote van advocaat Harold Riedewald: Jenny Karamat Ali, nu Jenny Goedschalk. Zoals de meeste nabestaanden vertrok zij vlak na de moorden in 1982 naar Nederland. Jenny ging echter in 1985 alweer terug naar Suriname, en hertrouwde daar met Goedschalk, de directeur van de Surinaamse Bank die werkte onder het Bouterse-regime. `Dat werd niet geaccepteerd,’ vertelt Roelofs. `Ze is de enige van de nabestaanden die naar “het andere kamp is overgelopen”. Het wordt haar kwalijk genomen. Jenny op haar beurt verwijt het de andere nabestaanden dat zij nauwelijks iets hebben gedaan om de daders te vinden en te berechten, en veilig in Nederland zijn gebleven.’ Goedschalk zegt nog steeds een tegenstander van Bouterse te zijn.
Roelofs bracht maar twee weken door in Suriname. De meeste nabestaanden wonen immers nog steeds in Nederland en werden hier geïnterviewd. Dat een Nederlander en niet een Surinamer een film maakt over dit onderwerp, was in Suriname geen punt. Het viel Roelofs op dat er nog steeds veel sympathie voor Nederland bestaat. Het land maakte een ontluisterende indruk op hem. `Slechte wegen, bouwvallige huizen. Het land is internationaal geïsoleerd; er wordt niets geproduceerd. Achter de schermen trekt Bouterse nog steeds aan de touwtjes. Mensen zeggen dat ze nog steeds bang zijn. Ze weten maar al te goed waartoe Bouterse in staat is.’ Pas als Bouterse weg is, kan het land weer een beetje op gang komen, denkt Roelofs. Maar er zijn domweg niet voldoende rechters in Suriname om de daders daar te berechten.
Er wordt gezegd dat de Decembermoorden `een grauwsluier over Suriname hebben gelegd’, aldus Roelofs. `Er is geen gevoel van veiligheid meer.’ Met Verdriet van Suriname heeft de documentairemaker geprobeerd de slachtoffers van de Decembermoorden een gezicht te geven. Zeer waarschijnlijk komt de film ook in Suriname op televisie.
Dit artikel is exclusief voor abonnees
Audiovisueel: `Mensen zijn nog steeds bang’
Uitzending: 5 en 12 december. IKON, Nederland 1 De dood van vijftien Surinaamse mannen op 8 december 1982 in Fort Zeelandia heeft flinke sporen nagelaten in de Surinaamse samenleving. Het waren allen mensen die felle kritiek hadden geleverd op het militaire regime van Desi Bouterse, die in 1980 met een coup aan de macht was...
Lifestyle & trends: De nazaten van koning Ted
De hotspots in achttiende-eeuws Parijs. Lekker weg in de jaren dertig. Haute cuisine in de Middeleeuwen. Trends zijn van alle tijden. Culinaire avonturen, mode, wonen en uitgaan door de eeuwen heen. `Ted’ worden ze meestal genoemd, de jongens die in de Angelsaksische landen Edward heten. In Engeland regeert een Ted, de zevende Edward, tussen 1901...
Stille getuigen: De gedenknaald voor Clément van Maasdijk
De geschiedenis laat haar sporen na. Monumenten, voorwerpen en graven herinneren aan bijna vergeten personen. Hun verhaal wordt hier verteld. Deze keer het gedenkteken voor vlieger Clément van Maasdijk (1885-1910) in Heerenveen. De toeschouwers rond het hobbelige terrein van ijsvereniging Thialf hielden hun adem in toen de `wondervogel’ het veld op werd geduwd. De motor...
Beeldgeheim oktober 2001
Een onbekende historische foto. Is het verhaal erachter te vertellen? Amerika-correspondent voor de NOS Charles Groenhuijsen en zijn RTL-collega Max Westerman doen een poging. `Wat een raadselachtig en mallotig tafereel is dit!’ roept Charles Groenhuijsen. `Hoewel er natuurlijk wel een oplossing voor te vinden is. Je zou zeggen dat die twee mensen dood zijn. Maar...
De Vooruitgang: ‘Ze moeten het ijskoud hebben gehad’
Proefschriften, lezingen of artikelen kunnen ons beeld van het verleden veranderen. Marieke Bloembergen sprak voor haar proefschrift Indonesiërs die nog op de wereldtentoonstelling in 1931 tentoongesteld zijn. Op de wereldtentoonstelling van 1883 in Amsterdam konden bezoekers zich vergapen aan een groepje echte Javanen en Sumatranen die in een nagebouwd Indisch dorp aan het werk waren....
Ruzie rond Troje-tentoonstelling in Duitsland
De Trojaanse oorlog is het begin van de betreurenswaardige tegenstelling tussen Oost en West, tussen Europa en Azië. Het antieke schisma tussen Grieken en `barbaren’ vond zijn voortzetting in New York. Braunschweig, 11 september 2001, tien voor twee. Op weg naar de tentoonstelling Troia. Traum und Wirklichkeit. Op weg naar de oorsprong van onze identiteit:...
Amerikanen zijn net Romeinen
De strijd tegen het terrorisme heet `nieuwe oorlog’, waarin de Amerikanen zich opwerpen als de wereldwijde beschermers van vrijheid en democratie. Zoals ook het oude Rome zijn bondgenoten beschermde en na een lange reeks `rechtvaardige oorlogen’ opeens de supermacht van de antieke wereld was geworden. ‘Waarom hebben ze het Vrijheidsbeeld niet gepakt?’ Wat moest ik...
Deze minister van Financiën moest Nederland weer economisch gezond maken
‘Bezuinigen’ was het toverwoord van de jaren tachtig. Het eerste kabinet-Lubbers introduceerde zijn no-nonsensebeleid: werkloosheid en de staatsschuld moesten omlaag. Minister van Financiën Onno Ruding mocht Nederland weer economisch gezond maken. Het leverde hem het imago op van een emotieloze rekenaar – `maar het feit dat de kabinetten na ons het beleid hebben voortgezet, laat...
Dylan en Madonna
De yuppen uit de jaren tachtig zien in Madonna de personificatie van de ambitieuze bitch die haar persoonlijke geluk najaagt. En de hippies uit de jaren zestig geloven dat Dylan hen naar een rechtvaardiger wereld zal leiden. Hoe de twee meest spraakmakende popsterren van hun generatie worden gegijzeld door hun generatie. Ongetwijfeld zijn er belangrijke...
Hans Knoop over de jacht op oorlogsmisdadiger Pieter Menten
Ademloos volgde Nederland in 1976 de jacht van journalist Hans Knoop op oorlogsmisdadiger Pieter Menten. Het was David tegen Goliath in het volle zicht van de televisiekijker. Het zijn de donkere dagen voor kerst 1976. In het vliegtuig na zijn uitlevering door Zwitserland hoort Pieter Menten de mop voor het eerst: `Menten heeft in al...
De geschiedenis van de Derde Wereldoorlog
Poetin dreigt in zijn jaarlijkse toespraak met een kernoorlog. Sinds de uitvinding van de atoomwapens wordt de angst voor een Derde Wereldoorlog regelmatig nieuw leven ingeblazen.
Bommeljé: De Nieuwste Tijd
Men kan geen historicus zijn zonder een opgewekt humeur. Daarom werd mijn gemoed verscheurd tussen optimisme, vergevingsgezindheid en zielenvreugd toen ik de gloednieuwe geschiedkundige periodiek Nieuwste Tijd in handen kreeg. Nu Theoretische Geschiedenis niet meer onder ons is, na een smartelijk ziekbed wegens terminale leegte, gloeit de blijdschap om deze liefdesbaby van een groep Amsterdamse...
