Home Alle artikelen

Alle artikelen

Een overzicht van de artikelen die we recent hebben gepubliceerd.
Een onbekende historische foto. Is het verhaal erachter te vertellen? Quiz-meesteressen Chazia Mourali van De Zwakste Schakel en Paula Udondek van Get the Picture doen een poging.
`Ik heb helemaal niets met deze foto!’ roept Chazia Mourali verschrikt uit. `Het enige wat ik zie, zijn twee saaie mannen met iets technisch.’ Udondek blijft rustig. `Ik zie twee mannen, ik vermoed in een lokaal van een technische universiteit. De een zit aan de tafel, de ander staat over de tafel gebogen. Gezien de kleding en de kapsels denk ik dat de foto eind jaren vijftig, begin jaren zestig is gemaakt.’
        `Het lijkt mij de jaren veertig,’ denkt Mourali, `met die korte Amerikaanse kapsels.’ Afkeurend: `De pakken van de mannen zijn wel heel tuttig, echt uit de mode.’ `Maar de linker is met zijn driedelig pak wel beter gekleed dan de rechter,’ vindt Udondek. `Die draagt met die losse broek, dat jasje en die spencer meer een allegaartje.’
        `De rechter heeft een speldje op zijn jasje zitten,’ ziet Mourali. `Het lijkt op een lintje, maar kan ook van zoiets als de Rotary zijn.’ `Nee,’ weet Udondek, `het is een herkenningsteken van een studentencorps. Die rechter is een student,’ vervolgt ze. `Hij is degene die de handeling moet uitvoeren, onder toeziend oog van de linkerman. Die zit met een A4’tje voor zijn neus, een pen in zijn rechter- en een stopwatch in zijn linkerhand, en is degene die gadeslaat. Hij zou een docent kunnen zijn.’
        `Het zijn wel saaie mannen hoor,’ klaagt Mourali. `Geen jongens waarmee je lekker kunt gaan stappen. Ze zijn heel geconcentreerd en gedisciplineerd aan het werk. Volgens mij zijn het wetenschappers.’ `Ja,’ denkt ook Udondek, `en ze zijn bezig met een experiment.’ `Een wetenschappelijk experiment,’ vult Mourali aan. `Op het gebied van de natuurkunde,’ concludeert Udondek.
        `Het experiment speelt zich dan af in die kooi,’ zegt Mourali. `Maar ik ben zo alfa als de pest en ik heb geen idee wat ze precies aan het doen zijn. De ene zit er met een stokje in, de ander zit te meten, dus het moet ook iets met tijd zijn.’ `De docent klokt en maakt aantekeningen,’ legt Udondek uit. `De student is zijn experiment aan het toelichten en verdedigen.’
        `In die kooi zitten draden die elektriciteit geleiden,’ zegt Mourali na enig nadenken. `Onder in de kooi ligt een ring, die zit aan dat draad. En die man probeert met dat stokje bij die ring te komen.’ Udondek weet er de verklaring voor: `Door op een bepaalde manier aan het draad te trekken, dat door die ringen is gespannen, ontstaat een perpetuum mobile, een oneindige beweging. Althans, dat is het streven. Er wordt geklokt hoe lang de beweging aanhoudt. Maar totnogtoe is het niemand gelukt om zo’n oneindige beweging in gang te zetten.’ `Echt heel spannend ziet het er niet uit,’ vindt Mourali. `Deze mannen zijn geen Nobelprijswinnaars.’ `Toch is het perpetuum mobile de ultieme uitdaging voor iedere student natuurkunde,’ verdedigt Udondek.
        `Uiteindelijk lijkt het volgens mij meer op dat spelletje van Willem Ruis,’ mijmert Mourali, `waarbij de kandidaten een ringetje aan een stok langs een draad moesten bewegen zonder die te raken. Maar dit is geen spelletje, want dan hadden ze wel wat vrolijker gekeken.’ Dan, vastbesloten: `Deze wetenschappers zijn bezig het enerverende spel van Willem Ruis te ontwikkelen.’

Uitleg: In 1946 demonstreren Prof. dr. L.J. Menges van de faculteit der geneeskunde aan de Vrije Universiteit en E.W. Dijk van ziekenhuis Bethesda in Hoogeveen de kooitest. De proefpersoon kreeg opdracht met twee staafjes een ring van de ene naar de andere kant van de in de kooi geplaatste spiraal te bewegen. Daarbij lette de psycholoog zowel op motorische beheersing als op het gedrag van de proefpersoon.

Dit artikel is exclusief voor abonnees

Begrijp het heden, begin bij het verleden: met HN Actueel lees je historische achtergronden bij het nieuws van nu. Je leest al voor €4,99 per maand.
Artikel

Beeldgeheim juli 2002

Een onbekende historische foto. Is het verhaal erachter te vertellen? Quiz-meesteressen Chazia Mourali van De Zwakste Schakel en Paula Udondek van Get the Picture doen een poging. `Ik heb helemaal niets met deze foto!’ roept Chazia Mourali verschrikt uit. `Het enige wat ik zie, zijn twee saaie mannen met iets technisch.’ Udondek blijft rustig. `Ik...

Lees meer
Artikel

De vooruitgang: `De meeste ruziënde ouders hielden rekening met hun kinderen’

Proefschriften, lezingen of artikelen kunnen ons beeld van het verleden ingrijpend veranderen. Dini Helmers laat in haar proefschrift zien dat scheiden ook in de achttiende eeuw goed mogelijk was. Scheiden was in de achttiende-eeuwse Republiek alleen mogelijk wanneer overspel bewezen was, of als een partner de ander `kwaadwillig verlaten’ had. In alle andere gevallen waarin...

Lees meer
‘Het leek hem prachtig dat zijn zoon heil zou gaan zaaien in deze boze wereld’
‘Het leek hem prachtig dat zijn zoon heil zou gaan zaaien in deze boze wereld’
Interview

‘Het leek hem prachtig dat zijn zoon heil zou gaan zaaien in deze boze wereld’

Grootvader Ledeboer richtte de Eerste Utrechtsche Studenten Geheelonthouders Vereeniging op en vroeg Wilhelmina het paleis droog te leggen. Kleinzoon Nico organiseerde de eerste oecemenische diensten. Behalve in de Kerk is de familie al generaties lang actief in de zorgende beroepen. `Ze waren heel erg bezig met de sociale en politieke kanten van het evangelie.’ Hoewel...

Lees meer
Jurist Robert Samkalden:`Men sprak van de Hoge Raad en de Hoogste Raad, daarmee werd dan Meijers bedoeld’
Jurist Robert Samkalden:`Men sprak van de Hoge Raad en de Hoogste Raad, daarmee werd dan Meijers bedoeld’
Interview

Jurist Robert Samkalden:`Men sprak van de Hoge Raad en de Hoogste Raad, daarmee werd dan Meijers bedoeld’

Grootvader Meijers schrijft het Nieuw Burgerlijk Wetboek. Oom Hugo Samkalden, jurist, sterft als lid van een verzetsgroep. Vader Ivo Samkalden wisselt de rechtswetenschap af met politieke functies en wordt ten slotte burgemeester van Amsterdam. De familie Samkalden combineerde haar juridische activiteiten steevast met bestuurlijke en maatschappelijke verantwoordelijkheid. `De Samkaldens waren van oorsprong Duitse joden; de...

Lees meer
Kunstenaar Rik Fernhout: `Niemand van mijn familie heeft zich opgesloten om alleen met schilderen bezig te zijn’
Kunstenaar Rik Fernhout: `Niemand van mijn familie heeft zich opgesloten om alleen met schilderen bezig te zijn’
Interview

Kunstenaar Rik Fernhout: `Niemand van mijn familie heeft zich opgesloten om alleen met schilderen bezig te zijn’

Er bestaat geen typische Toorop-Fernhout-stijl, denkt kunstenaar Rik Fernhout. Meer dan een eeuw lang was zijn familie toonaangevend in de ontwikkeling van de moderne Nederlandse kunst. Tegen wil en dank trad hij in de voetsporen van zijn voorouders. `Drie stevige generaties gingen me voor. Dat maakte het kunstenaarschap niet aantrekkelijk.’ Cultureel onderlegde televisiekijkers kan het...

Lees meer
Ondernemer Paul Fentener van Vlissingen: ‘Ik moest iets studeren waarmee ik altijd mijn boterham kon verdienen’
Ondernemer Paul Fentener van Vlissingen: ‘Ik moest iets studeren waarmee ik altijd mijn boterham kon verdienen’
Interview

Ondernemer Paul Fentener van Vlissingen: ‘Ik moest iets studeren waarmee ik altijd mijn boterham kon verdienen’

Noblesse oblige, vond vader Van Vlissingen. `Ben jij het niet aan je voorouders verplicht om in ieder geval een paar jaar te werken bij het familiebedrijf?’ Zijn zoon Paul, uit de negende generatie ondernemers binnen de familie, zwichtte en ging werken voor de Steenkolen Handelsvereniging. `Ik raakte zo geïntrigeerd door het bedrijf dat ik er...

Lees meer
Speciale Bijlage: Familieverleden
Speciale Bijlage: Familieverleden
Artikel

Speciale Bijlage: Familieverleden

Nog geen vijftig jaar geleden las mijn tante dagelijks voor uit de bijbel, na de aardappels maar vóór de griesmeel met bessensap. Deze bijbel was in het Nederduitsch gesteld. Door de gestage herhaling van dit ritueel klonk de tekst vertrouwd, maar toch bleef de betekenis ten diepste onbegrijpelijk. Verschillende keren heb ik...

Lees meer
De Grote Museum Test
De Grote Museum Test
Onderzoek

De Grote Museum Test

Een paar vakantiedagen over? U wilt naar een historisch museum. We zetten op een rij waar u naartoe móét en waar u beter weg kunt blijven. 2002 is het VOC-jaar. Op naar het Nederlands Scheepvaartmuseum in Amsterdam. Aan de steiger ligt een replica van de Oost-Indiëvaarder `Amsterdam'. Op het schip is er theater...

Lees meer
Artikel

Het slordige leven van Jan Campert

15 augustus is het 100 jaar geleden dat de schrijver-journalist Jan Campert werd geboren. De auteur van Nederlands meeste aangrijpende gedicht over de oorlog trachtte in het interbellum verwoed een bestaan op te bouwen in het Nederlandse literaire circuit. Iedereen kent Jan Campert, maar niemand weet wie hij was. Hij is beroemd geworden als de...

Lees meer
Artikel

Het Hoge Woord: De huisarts sterft uit

Het beroep van huisarts wordt met uitsterven bedreigd. Maar de uitholling van het vak is al honderd jaar gaande. Door de specialisering en technologische vernieuwingen in de gezondheidszorg veranderde de machtsverhouding op de medische markt totaal. Het is duidelijk dat de huisartsgeneeskunde moeilijke tijden doormaakt. De Landelijke Huisartsenvereniging heeft onlangs berekend dat ongeveer 170 praktijken...

Lees meer
Hoe zag een dagje Colosseum eruit?
Hoe zag een dagje Colosseum eruit?
Artikel

Hoe zag een dagje Colosseum eruit?

Geknield wacht de verliezende gladiator op de uitspraak. Even heeft het volk de macht en kan het beslissen over leven en dood. Een dappere strijder mag hopen op gratie, lafheid wordt bestraft met de dood. Er kunnen 50.000 mensen in het Colosseum in Rome. Voor vele Romeinen, proletariër of senator, is een bezoek aan de...

Lees meer
Dries van Agt over de kabinetsformatie van 1977
Dries van Agt over de kabinetsformatie van 1977
Interview

Dries van Agt over de kabinetsformatie van 1977

Binnen enkele etmalen was het kabinet CDA/VVD een feit. De PvdA verdween na maanden van kabinetsonderhandelingen in de oppositie.

Lees meer
Loginmenu afsluiten