Alle artikelen
In mijn praktijk als historisch therapeut komen geregeld noodkreten binnen inzake het dagelijks leven van moderne geschiedkundigen. Dikwijls zijn deze brieven anoniem, soms zijn ze ondertekend, maar altijd zijn ze interessant. Het zijn historische bronnen die voor latere geschiedschrijvers van grote waarde zullen zijn om onze tijd te kunnen begrijpen. Ik behandel ze dan ook met de grootste zorgvuldigheid en soms betracht ik zelfs uiterste vertrouwelijkheid. Historicus te zijn in onze tijd, dat is erg genoeg, daarover hoeft men niet ook nog eens in het openbaar grappen te maken.
Onlangs bereikte mij een bericht van een veelbelovend doch kommervol geschiedkundige die werkzaam is aan een grote Nederlandse universiteit. In zijn schrijven verweet hij mij op deze plaats een veel te rooskleurig beeld te bieden van de toestand in historisch Nederland. Het is veel erger dan ik durf te dromen, schijnt het. Hij schetste mij in schrille kleuren waarom geen van zijn studenten ooit in staat zou zijn de Grote Geschiedenis Quiz te winnen. Vol angst en walging ziet hij een nieuwe generatie historici opgroeien wier wereldbeeld bestaat uit de Metro en de Spits, zonder dat dit iemand van zijn collega’s – allen ouder en geharder in het historisch métier –veel kan schelen. Zolang de output maar gehaald wordt, houden zij onze jonge historicus voor, dan is er niets aan de hand. Paris vaut bien une oprot-zesje.
Thans heeft hij het opgegeven om tijdens zijn colleges ooit nog naar een roman te verwijzen. In de afgelopen jaren was er welgeteld één student die niet alleen van Flaubert had gehoord (het merendeel had dat niet), maar ook wist dat diens Éducation sentimentale iets van doen heeft met de revolutie van 1848. Toen er tenslotte geen enkel antwoord meer kwam op zijn vraag: ‘Kennen jullie dan niet één kunstenaar uit de Romantiek, dichter, schilder, schrijver, componist, het geeft niet wat?’, zonk de geschiedkundige moed hem definitief in de schoenen en wendde hij zich tot mijn praktijk voor geknakte historici.
Gelukkig kon ik hem opbeuren. Besef, hield ik hem voor, dat wij leven in een interessante tijd. Nimmer is de kloof tussen schijn en werkelijkheid in Nederland zo groot geweest. Denk toch, betoogde ik, niet aan de intellectuele mishandeling die scholieren en studenten ten deel valt. Verheug je in de feestelijke verpakking waarmee hun opleiding wordt afgesloten! Zojuist heeft het College van Bestuur van de universiteit Utrecht besloten dat het afstuderen weer ‘stijlvol’ dient te worden. Men beveelt de studenten aan ‘gepast’ gekleed te gaan, overweegt de jonge doctorandussen een versnapering te bieden (koffiemaaltijd of champagnelunch). Verder krijgt elke parel aan de kroon van de output-financiering niet alleen een kunstzinnig plastiek uitgereikt maar ook een oorkonde die in het Latijn is gesteld.
Kijk, riep ik vrolijk tegen de veelbelovende historicus, dit is van geschiedkundig belang. Het College van Bestuur deelt oorkondes uit in het Latijn, nadat hetzelfde College de studie der klassieke talen aan de Universiteit die het bestiert de nek om heeft gedraaid. Dit is de triomf van schijn over wezen.
Dit artikel is exclusief voor abonnees
Bommeljé: Schijn en wezen
In mijn praktijk als historisch therapeut komen geregeld noodkreten binnen inzake het dagelijks leven van moderne geschiedkundigen. Dikwijls zijn deze brieven anoniem, soms zijn ze ondertekend, maar altijd zijn ze interessant. Het zijn historische bronnen die voor latere geschiedschrijvers van grote waarde zullen zijn om onze tijd te kunnen begrijpen. Ik behandel ze dan ook...
Nieuwe media: Oplichterij
Oplichting, fraude en zwendel zijn van alle tijden. Maar op internet is het wel heel makkelijk mensen voor de gek te houden. Zoals Londen Speakers Corner heeft, zo had New York in de negentiende eeuw Centre Market. Kooplui en publiek kwamen naar de markt om producten te verhandelen en om te luisteren naar toespraken vanaf...
Lifestyle & trends: ‘Gemeen! Gemeen!’, schreeuwt het publiek
De hotspots in achttiende-eeuws Parijs. Lekker weg in de jaren dertig. Haute cuisine in de Middeleeuwen. Trends zijn van alle tijden. Culinaire avonturen, mode, wonen en uitgaan door de eeuwen heen. In het verre verleden had de Rotterdamse arbeidersbevolking maar schamele mogelijkheden zich te ontspannen. Na extreem lange arbeidsuren zocht ze vertier door mee te...
Audiovisueel: Zoekt en Nijssen zal vinden
Een verliefde en huppelende Beatrix, onhandige interviewers van The Beatles, de legendarische Humphrey Mijn als die met een fantastische omhaal een voetbal uit de lucht plukt. Erover lezen of een foto bekijken is niet te vergelijken met de kracht van bewegende beelden. Andere tijden weet dit als geen ander. Het historische programma dat sinds een...
Stille getuigen: De grafzerk van Colijn
De geschiedenis laat haar sporen na. Monumenten, voorwerpen en graven herinneren aan bijna vergeten personen. Hun verhaal wordt hier verteld. Deze keer de grafzerk van Hendrik Colijn (1869-1944) in het Historisch Documentatiecentrum voor het Nederlands Protestantisme te Amsterdam. `Tot den ouderdom ben Ik dezelfde en tot de grijsheid toe zal Ik u torsen; Ik heb...
Beeldgeheim
Een onbekende historische foto. Is het verhaal erachter te vertellen? Wilma Nanninga, hoofdredactrice van Privé, en Angela Hoogeveen, hoofdredactrice van Story, doen een poging. ‘We zien hier winkelmeisjes die hun lunchtijd gebruiken om voor het café even een half uurtje bij te kletsen’, zegt Angela Hoogeveen stellig. ‘Het is een tijd waarin de winkels tussen...
De Vooruitgang: Vroege socialisten waren hechte vriendenclub
Proefschriften, lezingen of artikelen kunnen ons beeld van het verleden ingrijpend veranderen. Dennis Bos stelt in zijn proefschrift over de negentiende-eeuwse socialisten in Amsterdam dat hun politieke basis niet gevormd werd door ideologie, maar door persoonlijke netwerken. Dennis Bos is altijd al geïnteresseerd geweest in de geschiedenis van de socialistische arbeidersbeweging. Die interesse stamt nog...
Het hoge woord: Onderzoek de levende mensen
De Nederlandse Organisatie voor Wetenschappelijk Onderzoek wil meer aandacht voor de Gouden Eeuw en de VOC. Dat riekt naar Nederland als één groot Openluchtmuseum. We moeten schrijven voor én over nog levende mensen. De Nederlandse Organisatie voor Wetenschappelijk Onderzoek (NWO) slaat een nieuwe weg in. De strategienota Thema’s met Talent, die NWO op de Dag...
Geschiedenis levert geen bewijs voor dramatische klimaattheorieën
De droogte in de Amerikaanse cowboytijd was veel schadelijker dan die in de twintigste eeuw. Welvaart kan de gevolgen van dramatische klimaatveranderingen opvangen, leert de geschiedenis. Economische groei is dan ook de beste manier om ons te wapenen tegen het broeikaseffect. De nieuwbakken Amerikaanse president, Bush jr., heeft zijn visitekaartje op milieugebied afgegeven: `Kyoto’, het...
De driftbuien van Mooie Barend
Zondag 29 april 2001 overleed Barend Biesheuvel, oud-premier en voormalig leider van de Anti-revolutionaire Partij. Een driftige, koppige man wiens glorieuze politieke carrière dramatisch ten einde kwam. In de zomer van 1971 trad de 51-jarige Biesheuvel aan als premier van het kabinet ARP, KVP, CHU, VVD en het pasopgerichte DS’70. Nog geen twee jaar later...
Computerpionier en uitgever Wammes Witkop over twintig jaar personal computers
Twintig jaar geleden introduceerde IBM de eerste personal computer, die gebruikmaakte van het besturingssysteem MS-DOS. In de begindagen knutselden vooral hobbyisten aan hun homecomputer. Tegenwoordig is de pc niet meer uit huis weg te denken. Pionier en uitgever van bekende computerbladen Wammes Witkop maakte de revolutie van dichtbij mee. Eigenlijk wilde hij herpetoloog worden, onderzoeker...
Reacties van de Oost-Berlijnse bevolking op de bouw van de Muur
Metselaars en grensbewakers krijgen scheldwoorden naar hun hoofd. Soldaten springen op het laatste moment over de versperring. In 1961 bouwde de DDR de muur die Oost-Berlijn hermetisch afsloot. Decennia later weten we pas hoe de bevolking reageerde. In de vroege ochtend van 13 augustus 1961 bouwden de Oost-Duitse autoriteiten een muur die de stad Berlijn...
