Alle artikelen
Internet is een goudmijn voor de historicus van de toekomst. Niet dat de actualiteit er accuraat wordt gedocumenteerd. Integendeel, het web is een vat vol halve waarheden en hele leugens. Maar wie over een jaar of honderd wil weten hoe de vox populi anno 2002 klonk, duikt in de onuitputtelijke archieven van on line discussieplatforms.
Neem de nieuwsgroep nl.politiek. Van minuut tot minuut zijn de reacties op de moord op Fortuyn te volgen. Binnen een uur had de digitale discussie de stadia doorgemaakt waarvoor analoog Nederland een week nodig had. Ongeloof, woede, verkettering van de `linkse Kerk’, heiligverklaring en uiteindelijk mythologisering.
Nog voordat officieel bekend was dat Fortuyn de aanslag niet had overleefd, was de eerste vergelijking met de moord op John F. Kennedy een feit. Twee weken later wemelde het van de samenzweringen. Van de BVD tot de CIA, van Al Qaida, tot een Gideonsbende binnen de LPF – alle kregen de dood van Fortuyn in de schoenen geschoven.
Nu is het web natuurlijk het medium bij uitstek voor complottheorieën. De vergelijking met Kennedy komt niet uit de lucht vallen. Ontelbaar is het aantal websites over de moord op JFK. Via Yahoo zijn de populairste snel gevonden. Sommige theorieën zitten zo goed in elkaar dat je je als bezoeker makkelijk laat meeslepen. Wie houdt er niet van thrillers?
Eerst maar even de officiële versie, zoals verwoord door de commissie-Warren in opdracht van president Johnson. Het rapport van deze commissie is integraal te lezen op de website van The National Archives and Records Administration. Conclusies: de aanslag op Kennedy was het werk van Lee Harvey Oswald, en van hem alleen. Op weg naar de gevangenis werd Oswald neergeschoten door Jack Ruby. Ook dat was eenmansactie. De commissie vond niet het geringste spoor van een samenzwering of enige andere subversieve actie.
Nee, dan The Real History Archives. Artikel na artikel op deze website moet bewijzen dat de moord op JFK het werk was van de CIA. Bovendien wordt de ware toedracht tot op de dag van vandaag in de doofpot gehouden door een complot van politici, historici en journalisten. Vooral journalisten. Die staan, zoals iedereen weet, per gros op de loonlijst van de staat. De Amerikaanse variant van de `demoniseringstheorie’ van de fortunisten.
En het kan nog gekker, getuige The Ten Wackiest Kennedy Assassination Theories. Een greep uit het aanbod op deze website: JFK werd per ongeluk doodgeschoten door een van zijn eigen lijfwachten, er zijn meer dan zestig verschillende Oswalds en de samenzweerders achter de moord hebben ook het aids-virus verspreid. Als klap op de vuurpijl: Kennedy zette zijn eigen dood in scène!
Maar niet alleen de kwaal, ook het medicijn is op het web te vinden. Op zijn overcomplete website gaat John McAdams de complottheorieën rond Kennedy te lijf. Behendig hanteert hij Ockhams scheermes. Systematisch snijdt hij al die kleine en grote aannames weg waarop elke theorie is gebaseerd. Uiteindelijk blijft er weinig tot niets verdachts over.
Ook de interpretatie van Oliver Stone moet eraan geloven bij McAdams. Cinematografisch mag JFK misschien een meesterwerk zijn, historisch rammelt de film aan alle kanten. Pijnlijk nauwkeurig toetst McAdams scène voor scène aan het bronnenmateriaal. Waar mogelijk zijn fragmenten te vergelijken met origineel beeldmateriaal. De Zapruder-film, de beroemdste beelden van de moord op Kennedy, ontbreekt helaas. De erven Zapruder hechten zodanig aan hun copyright dat ze al menige website hebben laten sluiten vanwege het illegaal aanbieden van de film.
Over films gesproken: de paranoia-subcultuur in de VS is ook onderwerp van de niet-onaardige thriller Conspiracy Theory. Wie zelf niet over voldoende fantasie beschikt, kan op de website bij deze film een complottheorie op maat laten maken. Geef wat trefwoorden op als `Pim Fortuyn’, `Harry Mens’, `Paars’, `verkiezingen’ en `LPF’, en ziedaar: de samenzwering is geboren. Stuur deze vervolgens naar een willekeurige on line discussiegroep. Succes gegarandeerd!
Links
Archief nl.politiek via Google
Conspiracy Theory
Sites over JFk bij Yahoo
National Archives
Warren Report
Real History Archives
The Ten Wackiest Kennedy Assassination Theories
Kennedy Assassination Homepage
Dit artikel is exclusief voor abonnees
Nieuwe media: Complottheorieën
Condoleances, scheldpartijen, virtuele huilbuien – na de moord op Pim Fortuyn lieten internetgebruikers hun emoties massaal de vrije loop. Na de verbijstering kwamen de speculaties, met de complottheorieën rond de moord op Kennedy als nuttig voorbeeld. Internet is een goudmijn voor de historicus van de toekomst. Niet dat de actualiteit er accuraat wordt gedocumenteerd. Integendeel,...
Mijn verhaal: ‘Dag jongen, hoe is het met jou?’
Na de onafhankelijkheid van Indonesië, eind 1949, waren Nederlanders niet erg welkom in dat land. Midden jaren vijftig liep de spanning hoog op, omdat Nederland weigerde de heerschappij over Nieuw-Guinea, het laatste stukje `Nederlands’ gebied, over te dragen. De Indonesische president Soekarno redde Jan Oosterhoff, met diens moeder en zusje, in 1957 persoonlijk uit een...
Lifestyle en trends: Een windhond voor het broodnodige vertrouwelijke gesprek
De hotspots van achttiende-eeuws Parijs. Lekker weg in de jaren dertig. Haute cuisine in de Middeleeuwen. Trends zijn van alle tijden. Culinaire avonturen, mode, wonen en uitgaan door de eeuwen heen. Vader Cats hief zijn wijsvinger nog maar eens. `Sorghelijc’ voor zwangere vrouwen, dat was het, al dat getroetel en gezoen met schoothonden. Een tijdgenoot,...
Stille getuigen: De secretaire van Domela Nieuwenhuis
De geschiedenis laat haar sporen na. Monumenten, voorwerpen en graven herinneren aan bijna vergeten personen. Hun verhaal wordt hier verteld. Deze keer de secretaire van Ferdinand Domela Nieuwenhuis (1846-1919) in het aan hem gewijde museum te Heerenveen. Op de secretaire waaraan Domela Nieuwenhuis menig artikel over het socialisme schreef, zijn geloof en rede vertegenwoordigd. Een...
Beeldgeheim juni 2002
Een onbekende historische foto. Is het verhaal erachter te vertellen? Nieuwslezeressen Henny Stoel van het NOS journaal en Margreet Spijker van RTL4 nieuws doen een poging. ‘De foto is gemaakt in Amsterdam eind jaren zestig,’ ziet Margreet Spijker. ‘Een Dolle Mina-achtig protest’, vermoedt Henny Stoel, ‘maar aan de kleding is te zien zijn het de...
De vooruitgang: Een keizer met slechte pers
Proefschriften, lezingen of artikelen kunnen ons beeld van het verleden ingrijpend veranderen. Olivier Hekster onderzocht de beeldvorming rond de Romeinse keizer Commodus, en concludeerde dat die minder leidde aan grootheidswaanzin dan altijd werd gedacht. Commodus staat bekend als een wrede, gekke keizer, die zo arrogant was zich te identificeren met de god-held Hercules. Bovendien hing...
De Russische interventie in de Spaanse Burgeroorlog
De Spaanse Burgeroorlog is altijd met de nodige achterdocht bekeken. Terecht, blijkt nu. De recente opening van de Russische archieven werpt licht op de ware motieven van Stalin. `Spanje was niet meer dan een pion in zijn buitenlandse politiek.’ In 1936 breekt in Spanje een burgeroorlog uit, na een opstand van het leger onder leiding...
Het hoge woord: `Auschwitz gebruiken als mondstopper, is de dood van het vrije woord’
De herinnering aan de Tweede Wereldoorlog speelt nog steeds een onvermijdelijke rol bij ons oordeel over de Israëlische politiek. Toch worden opiniemakers minder snel voor antisemitiet uitgemaakt dan twintig jaar geleden, toen twee redacteuren van De Bazuin voor de rechter moesten verschijnen. Onlangs zei Eurocommissaris Frits Bolkestein dat hij woedend was over het antisemitisme tijdens...
Ontwikkelingssamenwerking was spagaat tussen moraliteit en handel
Nederland was in de jaren dertig trots op zijn welvaartspolitiek in Indonesië. Maar na de dekolonisatie werd ontwikkelingshulp hulp aan ándere landen. Het mengsel van moraliteit, politiek en economie in de Nederlandse ontwikkelingssamenwerking vormde een gistend brouwsel. Nederland had een ‘ereschuld’ in te lossen bij zijn koloniën, vond het confessionele kabinet van Abraham Kuyper aan...
De wortels van Fortuyns gedachtegoed
Hij vergeleek zichzelf met de achttiende-eeuwse patriotten. Zijn tegenstanders noemden hem de Mussert van deze eeuw. Hij vond dat ‘aanzetten tot haat’. Maar in welke politieke traditie hoort Pim Fortuyn thuis? ‘Alles wat er tans ondernomen wordt ter redding van ons waarlyk byna onherstelbaar verloren vaderland is vergeefsch, zo Gylieden, O Volk van Nederland, langer...
Waterbouwkundige Leen Becu over de Deltawerken
In 1962 werd het eerste deel van de Deltawerken voltooid: Zeeland was weer veilig voor het water. Leen Becu was meer dan twintig jaar betrokken bij Nederlands knapste staaltje waterbouwkunde: ‘Er is wel eens ’s nachts op de dijken met grote witte letters “Deltamoordenaars” geschreven.’ Op 12 mei 1962 wordt de laatste van de vier...
De wreedheid van de trans-Atlantische slavenhandel
Premier Rutte heeft namens de Nederlandse staat excuses aangeboden voor het slavernijverleden. Waarom roept juist de trans-Atlantische slavenhandel over zoveel emoties op?
