Alle artikelen
Los nummer 13,57 euro Telefoon: 070-3789880
Hans Wiegel is een van de opmerkelijkste politici van de afgelopen decennia. Geen Haagse politicus kon zo gevat en geestig uit de hoek komen als de gewezen VVD-leider in zijn oppositie tegen het kabinet-Den Uyl (1973-1977). Klassiek is het beeld van Den Uyl en Wiegel in een forum voor een zaal vol ‘linkse mensen’, zoals dat zo mooi heette. De piepjonge VVD-leider tartte de aanwezigen met de veronderstelling dat ze natuurlijk niet in Sinterklaas geloofden. Hij liet een stilte vallen, keek zelfbewust rond en wees toen in de richting van Den Uyl: ‘Nou, ik wel: Sinterklaas bestaat en hij zit daar.’
Hans Wiegel was met afstand de beste oppositieleider die de Tweede Kamer na de Tweede Wereldoorlog heeft gehad, stelt Ed van Thijn in een interessant artikel in het Jaarboek Parlementaire Geschiedenis (2001). Van Thijn kan het weten als prominent PvdA-er tijdens het kabinet-Den Uyl. Ook constateert hij dat oppositie in wezen vreemd is aan de Nederlandse democratie. Hoe hard er ook wordt geschreeuwd in Den Haag, eigenlijk is iedereen er bezig met een zoektocht naar het compromis.
Waar kwam het succes van Wiegel vandaan? Hij voerde immers keiharde oppositie. Politicoloog Peter van der Heiden en historicus Johan van Merriënboer komen met een aannemelijke verklaring: Wiegel ageerde niet alleen tegen het kabinet, hij hield tegelijk de confessionele partijen te vriend. Dat legde hem geen windeieren. Toen Van Agt en Den Uyl in 1977 niet tot overeenstemming kwamen, sloeg hij zijn slag tijdens een roemrucht etentje met de CDA-leider in een Haagse bistro. Het tweede kabinet-Den Uyl zou er nooit meer komen. Van der Heiden en Van Merriënboer trekken hun conclusie in een artikel over de politieke mentor van Wiegel, Harm van Riel (1907-1980). Deze VVD-leider is nu allang en breed vergeten en dat is doodzonde. Want de met bolhoed getooide Drentse vrijgezel was een bezienswaardigheid op het binnenhof.
Van Riel stond bekend om zijn intellect en politieke intuïtie. Die intuïtie moet inderdaad niet gering zijn geweest. In de roerige jaren zeventig, toen heel Nederland progressief wilde zijn, schatte Van Riel de kwaliteiten van Wiegel als stemmentrekker goed in. Hij onderkende als een van de eersten dat Wiegel van de VVD een echte volkspartij kon maken. In brieven aan het partijbestuur prees hij hem als ‘iemand die uitzonderlijk intelligent is in het concreet oplossen van politiek gevoelsmatige vraagstukken’. In één moeite door bekritiseerde Van Riel de ‘beroepsintellectuelen’ die zich verloren in abstracte politieke beschouwingen zonder een snaar bij de kiezer te raken.
Van Riel zou gelijk krijgen: onder Wiegel groeide de VVD uit tot een volkspartij, die evenzeer kiezers trok onder arbeiders als onder schatrijke zakenlieden. Bij het lezen van het artikel over Van Riel vraag je je onwillekeurig af wat hij gedacht zou hebben van het fenomeen Fortuyn: ook een man die de gevoelens en sentimenten van veel kiezers zo goed weet te verwoorden, waar PvdA-leider Ad Melkert en D66-kopstuk Thom de Graaf zich uitputten in correcte maar gortdroge academische beschouwingen.
Dit artikel is exclusief voor abonnees
TIJDSCHRIFT Tijdschrift: Jaarboek Parlementaire Geschiedenis
Los nummer 13,57 euro Telefoon: 070-3789880 Hans Wiegel is een van de opmerkelijkste politici van de afgelopen decennia. Geen Haagse politicus kon zo gevat en geestig uit de hoek komen als de gewezen VVD-leider in zijn oppositie tegen het kabinet-Den Uyl (1973-1977). Klassiek is het beeld van Den Uyl en Wiegel in een forum voor...
Recent verschenen maart 2002
Nederlandse woorden ‘Patatgeneratie’ is van 1989, ‘goh’ van 1966, ‘fanmail’ van 1942. U vindt het allemaal in het zeer fascinerende Chronologisch woordenboek. De ouderdom en herkomst van onze woorden en betekenissen door Nicoline van der Sijs (Contact, 56,72 euro). Het is een enorme dikke pil, waarin de voornaamste woorden uit de Nederlandse woordenschat in chronologische...
BIOGRAFISCH WOORDENBOEK VAN NEDERLAND; DEEL 1-5
Redactieteam onder voorzitterschap van J. Bosmans, 3199 p. Instituut voor Nederlandse Geschiedenis, 193 euro Waar lees je dat minister-president Jozef Cals assistent was bij zijn schoonvader aan de Nijmeegse universiteit, dat AVRO-voorzitter Gustaaf de Clercq zijn brood verdiende als stooktechnisch adviseur, dat minister Ruijs van Beerenbroek de voornaam van zijn moeder postuum heeft laten veranderen...
EEN EIGENTIJDS VERLEDEN. ALLEDAAGSE HISTORISCHE CULTUUR IN NEDERLAND, 1945-2000
door Kees Ribbens. 382 p. Verloren, 30 euro. Historiografie was lange tijd gelijk aan de geschiedenis van grote historici. Centraal stonden mannen als Robert Fruin, Leopold von Ranke of Fernand Braudel. Historische belangstelling is echter breder dan alleen de vakwetenschap, hoe neerbuigend historici soms ook spreken over geschiedenis buiten de academie. Onderzoek naar klompendans en...
JOURNALISTEN IN NEDERLAND 1850-2000
door Piet Hagen. 600 p. De Arbeiderspers 2002. 36,30 euro Je blijft erin lezen, in Journalisten in Nederland. En dat wil wat zeggen, want het betreft een pil van 600 bladzijden. De eerste 150 zijn gewijd aan de globale historische ontwikkeling van een tiental genres, zoals reporters, opiniemakers, parlementair journalisten, correspondenten, interviewers, schrijvers, oorlogsjournalisten en...
BOEKEN: Nederlanders in Brazilië. De invloed van de Hollandse bezetting op het leven en de cultuur in Noord-Brazilië
door José Antonio Gonsalves de Mello; uit het Portugees vertaald door G.N. Visser en opnieuw bewerkt door B.N. Teensma. 288 p. Walburg Pers, 22,95 euro Eindelijk is het dan zover: een klassiek boek uit 1947 over het zeventiende-eeuwse Nederlands-Brazilië is in het Nederlands beschikbaar. Paradoxaal genoeg is in de tijd zelf geen kolonie...
EEN WELOVERWOGEN DOOD. EUTHANASIE IN NEDERLAND PUBLIEKE TRANEN. DE DRIJFVEREN VAN DE EMOTIECULTUUR VAN BUITENGAATS NAAR BINNENHOF. P.J.S. DE JONG, EEN BIOGRAFIE
EEN WELOVERWOGEN DOOD. EUTHANASIE IN NEDERLAND door James Kennedy. 248 p. Bert Bakker, 19,95 euroPUBLIEKE TRANEN. DE DRIJFVEREN VAN DE EMOTIECULTUUR door Henri Beunders. 304 p. Contact, 23,95 euroVAN BUITENGAATS NAAR BINNENHOF. P.J.S. DE JONG, EEN BIOGRAFIE door Jan Willem Brouwer en Johan van Merriënboer. 289 p. Sdu, 24,90 euro Ooit was Nederland een beheerst,...
Brieven maart 2002
Ford In het vorige nummer van Historisch Nieuwsblad (2002/1) staat, onder het kopje ‘Ford’, een artikel van Bas Broekhuizen over o.a. het auto-ongeluk dat prins Bernhard voor de oorlog heeft gehad. Broekhuizen dateert dat in 1936. Volgens mij is dit gebeurd terwijl prinses Juliana zwanger was van Beatrix. Aangezien deze op 31 januari 1938 geboren...
Commentaar: Spionageroman
Op 26 februari maakte Donald Rumsfeld, de Amerikaanse minister van Defensie, een eind aan het kortstondige bestaan van het Office of Strategic Influence, een kleine, maar volgens geruchten zeer ruim gefinancierde afdeling van het Pentagon. Dit orgaan was in de dagen na 11 september ingesteld om buitenlandse media te voorzien van informatie over de Amerikaanse...
Gezellig meisjesboek
Ik fietste met mijn zoontje langs het Anne Frankhuis en hij was geïmponeerd door de lange rij wachtenden. Dus vertelde ik hem over de oorlog, de onderduikers, de jodenvervolging. Een paar weken later kwam hij op de kwestie terug. Hoe lang was die oorlog nu al niet afgelopen? Werd het dan niet eens tijd om...
Verraad der klerken
Geen geschiedenis is zo interessant als de geschiedenis die je zelf meemaakt. En wij maken thans iets mee dat niet alleen fascinerend is, maar ook een braakliggend onderwerp voor historische studie. Ik bedoel de ontintellectualisering van Nederland. Dit proces is even ingrijpend als de ontzuiling, en heeft er wellicht iets mee te maken. Bovendien gebeurt...
50 jaar geleden: J.L. Heldring over de pacifistische rede van Juliana voor het Amerikaanse Congres
Op 1 april 1952, tijdens de heetste periode in de Koude Oorlog, spreekt koningin Juliana het Amerikaanse Congres toe over wereldvrede. De Nederlandse regering is in rep en roer en vreest de invloed van de religieus-pacifistische Greet Hofmans. J.L Heldring is in New York en maakt het staatsbezoek van nabij mee. Dinsdag 1 april 1952....
