Home Alle artikelen

Alle artikelen

Een overzicht van de artikelen die we recent hebben gepubliceerd.
Een oude foto. Wat is het verhaal erachter? Ton de Wit, hoofdredacteur van weekblad Party, en Cor de Horde, hoofdredacteur van het maandblad Vorsten Royale, wagen een poging.
‘Hoe mooi toch is fotografie in zwart en wit. Dat is de bevestiging die ik weer eens krijg bij de eerste aanblik van deze prachtige foto. En meteen ook denk ik terug aan het Amerikaanse magazine People, dat zijn redactionele pagina’s in zwart-wit afdrukte tussen het geweld van alle kleurenadvertenties,’ begint Ton de Wit enthousiast.

Cor de Horde slaat direct aan het redeneren. ‘De dame op de foto heeft de uitstraling en het postuur van koningin Wilhelmina. Ze wandelt, gehuld in een chique mantel en dito hoed, door de onberispelijk gecultiveerde tuin, die wel tot een belangrijk huis moet behoren: een paleis? Aan de lijn loopt haar hondje, dat op de foto overigens schuilgaat achter het groen.’

‘Ik kan mij niet aan de indruk onttrekken dat de foto stiekem is gemaakt,’ constateert De Wit. ‘Het drietal voelt zich niet bespied en overlegt in alle rust over een belangrijk stuk.’ ‘De vrouw waant zich veilig voor spiedende blikken,’ beaamt De Horde. ‘De fotograaf kan dus niet anders zijn dan een paparazzo avant la lettre. Hij richt zijn lens, wetende dat zijn hoofdpersonen in het ongewisse blijven van zijn actie.’ ‘Weten ze inderdaad niet dat ze op de kiek worden gezet?’ vraagt De Wit zich af. ‘Misschien was hun gesprek te heftig om het geklak van de toen toch niet geruisloze lens te ontdekken.’

Dat gesprek denkt De Horde wel te kunnen duiden. ‘De beide heren op de foto komen een verklaring voorlezen. De koningin (?) luistert met kalme waardigheid maar ook met de nodige afstandelijkheid naar het bericht, dat de heren (ministers?) haar komen brengen. Is het misschien de missive van minister van Oorlog De Jonge dat hij generaal Snijders wenst te vervangen vanwege zijn pro-Duitse gevoelens? Zoals bekend had Wilhelmina een groot vertrouwen in de generaal en weigerde ze hem te ontslaan. Een kabinetscrisis dreigde, maar zij hield toch voet bij stuk. We zijn dan in het jaar 1918.’

Misschien doet het jaartal een belletje rinkelen. Ton de Wit kent in elk geval zijn klassiekers. ‘Het drietal op de foto is Wilhelm II, die in ballingschap in Doorn leefde met keizerin Augusta. De man op de rug gezien is zijn secretaris, want die had je ook in ballingschap kennelijk hard nodig…’

De Wits nuchtere ontdekking is niet aan zijn collega besteed. ‘Merkwaardig fenomeen,’ mijmert hij, ‘die uitbarsting van licht in het rechterdeel van de foto. Tegenwoordig zou die zijn weggewerkt met Photoshop, maar vroeger kon je hetzelfde bereiken door urenlang met pen en penseel te retoucheren. Wat is de reden van die witte vlek? Waarom is hij daar zichtbaar gebleven? Wil de fotograaf ons laten zien dat er ten tijde van het historisch moment tevens een ufo landde?’

De Wit brengt hem weer met beide benen op aarde. ‘Die witte vlek op de foto getuigt van het gebruik van een flitser. En dit is inderdaad een van de eerste paparazzifoto’s. Hij werd gemaakt in 1919, vanaf een hooiwagen aan de andere kant van de muur bij Huis Doorn.’

De Party-hoofdredacteur raakt nu goed op dreef. ‘We hoeven er dus ook niet zoveel ophef over te maken,’ betoogt hij gepassioneerd, ‘als de huidige generatie paparazzifotografen stiekem bekende mensen fotografeert. Het is een oud vak. En paparazzifoto’s kunnen ook heel nuttig zijn: wie herinnert zich niet de foto die John de Rooy maakte van – toen nog prinses – Beatrix en Claus von Amsberg in de tuin van kasteel Drakesteijn? De wereld was in rep en roer. Kort daarop kondigde het gesnapte paar de verloving aan. We moeten ze in ere houden, die paparazzifoto’s!’ 

Uitleg:
De Duitse keizer Wilhelm in burgerkleren (rechts) en diens vrouw in zijn tijdelijk verblijf in Duitsland in 1919. Ze zijn gefotografeerd door persfotograaf Ruben Velleman van Het Leven en De Telegraaf , die zich in een hooiwagen verstopte om een foto te nemen. Rond het paleis gold een fotoverbod.

Dit artikel is exclusief voor abonnees

Begrijp het heden, begin bij het verleden: met HN Actueel lees je historische achtergronden bij het nieuws van nu. Je leest al voor €4,99 per maand.
Artikel

Beeldgeheim

Een oude foto. Wat is het verhaal erachter? Ton de Wit, hoofdredacteur van weekblad Party, en Cor de Horde, hoofdredacteur van het maandblad Vorsten Royale, wagen een poging. ‘Hoe mooi toch is fotografie in zwart en wit. Dat is de bevestiging die ik weer eens krijg bij de eerste aanblik van deze prachtige foto. En...

Lees meer
Recensie

Nationale hartstochten

De omslagfoto van ’14-’18: de Grote Oorlog opnieuw bezien toont een in een gasmasker gehulde verpleegster. Het beperkte zicht dat zij daarmee had, symboliseert het onvolledige en onduidelijke beeld van de Eerste Wereldoorlog dat zo lang heeft bestaan. De Franse historici Audoin-Rouzeau en Becker proberen in een lang essay dit beeld bij te stellen. Volgens...

Lees meer
Recensie

Geen doorsnee familie

Willemien Elling is gefascineerd door de Tweede Wereldoorlog, die ze – geboren in 1934 – ‘net heeft gemist’. Als ze geschiedenis gaat studeren in Amsterdam, is dat dan ook om ’te weten wat er werkelijk gebeurd is’. Ze raakt betrokken bij de studentendemonstraties en wordt lid van de CPN, maar probeert de wereld vooral te...

Lees meer
Recensie

Kleurloos, sluw en intimiderend

Soeharto stond meer dan dertig jaar aan het hoofd van het grootste land van Zuidoost-Azië en is daarmee een van de belangrijkste figuren uit de recente Aziatische geschiedenis. Onder zijn bewind ontsteeg Indonesië de wurggreep van politieke chaos en economische malaise. Soeharto was kleurloos en ondoorgrondelijk, maar ook sluw en intimiderend – eigenschappen die de...

Lees meer
Recensie

Geen rioolfilosoof

Jean-Paul Sartre was met afstand de lelijkste filosoof uit de geschiedenis. Hij keek scheel, was klein, en zijn gebit leek op een kerkhof vol omgevallen grafzerken. Bernard-Henri Lévy is de mooiste filosoof: zwart achterovergekamd haar, vurige donkere ogen en gekleed als een popster. Tot zover de verschillen. De overeenkomsten zijn veel talrijker: zowel Sartre als...

Lees meer
Recensie

Een oeverloos palet

Voor mij liggen de eerste vruchten van het grootschalige project ‘Cultuur en migratie in Nederland’. De twee kloeke bundels Kunsten in beweging vormen de aftrap van wat een reeks van vijf delen moet worden, waarin ‘vanuit diverse invalshoeken’ wordt bezien ‘hoe de Nederlandse cultuur de laatste honderd jaar is veranderd door de komst van migranten’....

Lees meer
Recensie

Daar wérd wat groots verricht…

Het verhaal van Amsterdam is het verhaal van een dorp dat uitgroeide tot een wereldstad, die daarna nog verder groeide – en daarbij toch weer het dorp werd dat hij tegenwoordig is. Amsterdam begon als een Utrechts dorpje van niks. Driehonderd jaar later was het de grootste stad van Holland. Als je die drie eeuwen...

Lees meer
Column

Maarten van Rossem over D-day

Aan de herdenking van de geallieerde landing in Normandië werd in 2004 veel aandacht besteed. Als historicus zou ik daar tevreden over zijn, ware het niet dat de retoriek waarmee de herdenking gepaard ging de ware geschiedenis van de Tweede Wereldoorlog voortdurend geweld aandeed. Dat was bovendien niet de eerste keer. De veertigste en de...

Lees meer
Artikel

De kleine geschiedenisquiz

Hoe staat het met uw historische kennis? Elk jaar organiseert dit blad samen met de Volkskrant en televisieprogramma Andere Tijden de Grote Geschiedenis Quiz. Bereid u voor op deze quiz en oefen mee.  Van de laboratoria halverwege de negentiende eeuw mag men zich geen al te fraaie voorstelling maken: natuurwetenschappelijk onderzoekers werkten in schuren en...

Lees meer
Artikel

Winifred Wagner en een Belgische soldaat

Winifred Wagner, een intieme vriendin van Hitler, verlicht tijdens de Tweede Wereldoorlog de krijgsgevangenschap van een jonge Belgische soldaat. Na afloop van de oorlog bewijst hij haar op zijn beurt een dienst. Een reconstructie aan de hand van teruggevonden brieven. Het is 1947 en Winifred Wagner staat in het Beierse Bayreuth terecht voor een Amerikaanse...

Lees meer
Artikel

Geschiedenis op het vmbo

Het gaat slecht met het vmbo, als we de politiek en de media moeten geloven. De SP riep op tot een reddingsplan en doemscenario’s vulden de kranten. Historisch Nieuwsblad was benieuwd hoe het vmbo-geschiedenisonderwijs ervoor staat en nam een kijkje. ‘Ja, hier begrijp ik dus geen drol van.’ Om halfelf is het al flink warm...

Lees meer
De zwarte kanten van de Olympische Spelen
De zwarte kanten van de Olympische Spelen
Artikel

De zwarte kanten van de Olympische Spelen

Parijs dwong duizenden daklozen de stad te verlaten voor de Olympische Spelen. Atlanta deed in 1996 hetzelfde: een dakloze die tijdens de Spelen zijn gezicht liet zien, kon rekenen op zes maanden cel.

Lees meer
Loginmenu afsluiten