Alle artikelen
Grote gebeurtenissen hebben genoeg aan weinig woorden. Paul Bremers ‘We’ve got him‘ toen hij de gevangenneming van Saddam Hoessein aankondigde, zal even makkelijk blijven hangen als het ‘OK, let’s go‘ waarmee Eisenhower de knoop doorhakte: op 6 juni 1944 landden bijna 175.000 Amerikaanse, Britse en Canadese militairen op de stranden van Normandië. Die dag begon de bevrijding van West-Europa.
Het verhaal van de 6e juni is al vele malen verteld, in wetenschappelijke analyses en boeken voor het grote publiek. De naoorlogse generatie groeide op met The Longest Day van Cornelius Ryan uit 1960. Maar omdat elke generatie behoefte heeft aan zijn eigen weergave van de geschiedenis, hebben wij nu Stephen Ambrose, wiens D-Day uit 1994 onlangs in Nederlandse vertaling is verschenen.
Eigenlijk kennen we zijn verhaal al. Het is een belangrijke inspiratiebron geweest voor Steven Spielbergs bioscoopfilm Saving Private Ryan, zoals Ambroses eerdere werk Band of Brothers model stond voor Spielbergs gelijknamige televisieserie. Hoewel Ambrose niet jong meer was toen hij beide boeken schreef (hij overleed in 2002 op 66-jarige leeftijd), heeft hij de tijdgeest goed aangevoeld. Wij leven in een maatschappij waarin de eigen emotie de maat der dingen is. Ambrose schildert ons de invasie daarom als de belevenissen van gewone soldaten met wie de lezer zich kan identificeren.
De auteur maakt veelvuldig gebruik van citaten uit ooggetuigenverslagen, waarin de stem doorklinkt van de veteraan die zich gelukkig prijst dat hij het nog kan navertellen. Politici, generaals en hun operatieplannen ontbreken niet, maar zijn een vaag en nu eenmaal onvermijdelijk decor. Niet deze grote mannen, maar de GI’s maken de geschiedenis: zij voelen de angst, zij verliezen ledematen, en desnoods hun leven.
D-Day is een hommage aan Amerikaanse jongens die liever op konijnen dan op Duitsers hadden geschoten, maar toen het erop aankwam ten strijde trokken om de democratie te redden. En in dit genre is het een knap stukje werk.
Herman Amersfoort is plaatsvervangend directeur van het Instituut voor Militaire Geschiedenis van de Koninklijke Landmacht en bijzonder hoogleraar militaire geschiedenis aan de Universiteit van Amsterdam.
Dit artikel is exclusief voor abonnees
D-Day 6 juni 1944 door Stephen E. Ambrose
Grote gebeurtenissen hebben genoeg aan weinig woorden. Paul Bremers ‘We’ve got him‘ toen hij de gevangenneming van Saddam Hoessein aankondigde, zal even makkelijk blijven hangen als het ‘OK, let’s go‘ waarmee Eisenhower de knoop doorhakte: op 6 juni 1944 landden bijna 175.000 Amerikaanse, Britse en Canadese militairen op de stranden van Normandië. Die dag begon...
De weg naar Osiris. Leven in het Oude Egypte door John Ray
De zweverige titel doet anders vermoeden, maar dit is niet het zoveelste boek over het oude Egypte. De weg naar Osiris herhaalt nu eens niet de bekende verhalen over geheimen van de piramides, de vloek van de farao’s, de ketterkoning Echnaton en de weergaloze pracht van Toetanchamons graf. Aan de hand van acht levens wandelt...
Gedreven en behoedzaam. Willem Drees 1886-1988. De jaren 1940-1948 door Hans Daalder
Ongeveer vijftien jaar geleden zat ik in een adviescommissie van de Nederlandse Organisatie voor Wetenschappelijk Onderzoek (NWO), toen nog ZWO geheten. Wij mochten een subsidieaanvraag voor een proefschrift over Willem Drees beoordelen. Prima opzet, uitstekende onderzoeker, belangrijk onderwerp: ja dus! De ZWO-stichting, die het geld moest fourneren, dacht er helaas anders over. Met de onderzoeker...
Niks gezien
Maandelijks roept dit tijdschrift getuigen van historische gebeurtenissen op hun herinneringen op papier te zetten. Bij dezen meld ik me. Ik was de afgelopen weken van zeer nabij getuige van maar liefst twee historische gebeurtenissen. Zaterdag 15 november waren we in Istanbul. Zo tegen een uur of elf dronken we een potje thee op een...
De Vooruitgang: Valkov had een mooie score
Proefschriften, lezingen en studies kunnen ons beeld van het verleden ingrijpend veranderen. In De repatriëring van Sovjetonderdanen uit Nederland, 1944-1956. Mythe en waarheid bestrijdt Feiko Postma dat de naoorlogse Nederlandse regering Sovjetonderdanen bescherming bood tegen gedwongen repatriëring. In de jaren zeventig wijdde de Britse historicus Nicolay Tolstoy in zijn Slachtoffers van Jalta slechts twee regels...
Lifestyle & trends
De hotspots van achttiende-eeuws Parijs. Lekker weg in de jaren dertig. Haute couture in de Middeleeuwen. Trends zijn van alle tijden. Culinaire avonturen, mode, wonen en uitgaan door de eeuwen heen. Dominee Otto Heldring schreef in 1839 het reisboek De Veluwe, eene wandeling. Het was een verslag van een ontdekkingstocht door een totaal onontgonnen gebied,...
De kleine geschiedenis quiz
Hoe staat het met uw historische kennis? Ieder jaar organiseert dit blad samen met de Volkskrant en televisieprogramma Andere Tijden de Grote Geschiedenis Quiz. Bereidt u zich voor op deze quiz en oefen mee. De eerste keer dat hij zijn naam zwart op wit gedrukt zag, was toen hij, ontsnapt naar Frankrijk, in Marseille in...
Stad en Land
Een fototentoonstelling over de wederopbouwwijk, het vastleggen van de verhalen over een verdwenen industrietak, een boek over beroemde plaatsgenoten. In heel Nederland houden historische verenigingen zich bezig met de plaatselijke historie. Hun initiatieven komen hier aan bod. Terwijl jongeren in het revolutiejaar 1968 luidkeels demonstreerden voor radicale democratisering en de vrije liefde, vond in het...
Europees besef
Dat het met de politieke eenwording van Europa op afzienbare termijn niets zal worden is tegenwoordig een algemeen geaccepteerde opvatting. De oorzaken van dit sombere, wellicht voor sommigen juist opgewekt stemmende toekomstperspectief zijn de afwezigheid van een gemeenschappelijke taal, maar vooral de afwezigheid van een gemeenschappelijke identiteit en een Europees besef. Het is echter de...
Stille getuigen
De geschiedenis laat haar sporen na. Monumenten, voorwerpen en graven herinneren aan bijna vergeten personen. Hun verhaal wordt hier verteld. Deze keer de touwtjes van tuinarchitect Mien Ruys (1904-1999) in het Historisch Centrum Overijssel te Zwolle. Tuinarchitect Mien Ruys schilderde met bloemen. Zorgvuldig vulde ze borders met planten met uiteenlopende kleuren en hoogtes, die op...
Beeldgeheim
Een oude foto. Wat is het verhaal erachter? Jop de Vries, dokter Couwenberg in Onderweg naar Morgen, en Sjoukje Hooymaayer, dokter Van der Ploeg in Zeg ‘ns AAA, wagen een poging. ‘Is het de terugkeer van de gegijzelde buitenlanders die in 2003 uit de Sahara zijn losgekocht?’ begint Hooymaayer voortvarend. Maar ze moet bekennen: ‘De...
Mecenas Joseph Drucker
Tijdens de renovatie van het Rijksmuseum zijn de meesterwerken te bezichtigen in de Philipsvleugel. Wie weet nog dat deze ooit de Drucker-uitbouw heette en een belangrijke collectie negentiende-eeuwse schilderijen huisvestte, bijeengebracht door de broer van feministe Wilhelmina Drucker? Het Rijksmuseum verbouwt en renoveert; De Nachtwacht en andere topstukken hangen zolang te pronk in de Philipsvleugel....
