Alle artikelen
In het Noord-Hollandse Weesp hangen de vlaggen uit. Precies 650 jaar geleden, op 20 mei 1355, verleende de graaf van Holland, Willem V van Beieren (1333-1389), de nederzetting stadsrechten. Dat diezelfde Willem V enige tijd later krankzinnig werd, doet aan de politieke wijsheid van zijn beslissing niets af. Het handelsstadje ‘Wesop’ aan de Vecht, gelegen in het toenmalige grensgebied tussen Utrecht en Holland, was nu definitief aan Holland gebonden. De Weespers zelf profiteerden uiteraard ook: zij kregen een eigen bestuur, eigen rechtspraak en eigen rechters.
650 jaar later is Weesp een welvarend stadje met keurige grachtjes, middeleeuwse straatjes en de Vecht, waaraan door de drukke pleziervaart blijkbaar nog flink wat geld te verdienen valt – de terrassen zitten op deze zonnige lentedag propvol keuvelende gasten. En als we Niek de Kruif (50), historicus, tekstschrijver en onderwijskundige, moeten geloven, zouden ze het weleens over de historische musical kunnen hebben, waarvan de laatste voorstelling zojuist met groot succes is opgevoerd.
De Kruif vormt samen met tekstschrijver Gerard van Midden en componist Gerard van Amstel een artistiek trio, dat al zeven musicals op zijn naam heeft staan. Toen zij vernamen dat de gemeente Weesp de viering van ‘650 jaar Weesp’ groots wilde aanpakken, en de burgemeester zich liet ontvallen speciale aandacht aan de geschiedenis van Weesp te willen besteden, brachten zij zelf het idee van een ‘historische musical’ naar voren.
De Kruif nam de historische basis van het stuk voor zijn rekening. ‘Stadsarchivaris Ida Kemperman hielp me met prachtige details en een hoop leeswerk.’ Na een halfjaar research had hij zoveel materiaal dat hij wel een televisieserie had kunnen schrijven. Op basis van de leukste fragmenten schreef hij tijdens de zomervakantie een eerste versie. Daarna ging collega Van Midden er ‘met de stofkam’ doorheen en voegde zijn eigen teksten toe. Van Amstel componeerde tot slot de muziek en was nauw betrokken bij de eigenlijke productie, waaraan in totaal 175 mensen anderhalf jaar meewerkten.
‘Wat me fascineerde in de Weesper geschiedenis,’ vertelt De Kruif, ‘waren de brandschatting en plundering ten tijde van Karel van Gelre.’ De beruchte roofridder deed Weesp aan in 1507. In de musical spreekt hij vanaf een houten paard de toeschouwers toe: ‘En jullie vrouwen van Weesp – als jullie knap zijn, heb je niets te vrezen. Jullie rijgen we ook, maar aan een ander spit!’
Hierop volgt het lied ‘Een moordvak!’, waarin de roofridders gezamenlijk hun professie bezingen: ‘Wat een wijven! Geile lijven. ‘K zat zo lang al op zwart zaad. ‘K kan niet wachten met verkrachten. ‘K voeg het woord nu bij de daad. Speer omhoog en dan ten aanval. Ruk nu uit, het sein is daar. Neem die vette sloerie-sletten. Kom, de schatten liggen klaar!’
Maar de musical bestaat niet alleen uit liederlijkheid en ellende. Zo worden in de scène over de zestiende eeuw de liederen ‘Het leven is licht’ en ‘Loflied op het water’ voorgedragen. De economische bloei van de Gouden Eeuw beroerde ook Weesp, dat toentertijd bekendheid genoot als het ‘Spa van het Noorden’. Het relatief schone Vecht-water werd verkocht aan de bierbrouwerijen in Amsterdam.
Duitse landarbeiders en hugenoten vestigden zich in Weesp. De eersten waren straatarm en gingen geleidelijk op in de bevolking; de tweede groep vormde een afzijdige elite, die niettemin toetrad tot het bestuur van de stad en zelfs burgemeesters leverde. De Franse vluchtelingen bewezen zo dat je echt niet sociaal hoeft te integreren om een succesvol allochtoon te zijn: als je maar geld hebt en toegang tot de macht.
In ‘La ballade de grandeur’ wordt dit zo verwoord: ‘Wij hugenoten hebben hier genoten. De bovenlaag van Weesp, dat waren wij! Wij hebben hier nooit onze neus gestoten. Wij hadden geld en goud en heerschappij.’
Voor het volledige programma van het feestjaar zie www.weesp650jaar.nl. Over de musical: www.musical-weesp.nl. Ter gelegenheid van het jubileumjaar verscheen ook een boek over de geschiedenis van Weesp: Weesp. 650 jaar stad door Ida Kemperman en Aukje Zondergeld-Hamer. Enter Weesp, euro 27,50.
Dit artikel is exclusief voor abonnees
Stad & Land
Een fototentoonstelling over de wederopbouwwijk, een boek over beroemde plaatsgenoten – in heel Nederland houden mensen, archieven en verenigingen zich bezig met de plaatselijke historie. Hun initiatieven komen hier aan bod. Deze maand: een historische musical ter gelegenheid van 650 jaar Weesp. In het Noord-Hollandse Weesp hangen de vlaggen uit. Precies 650 jaar geleden, op...
Het Souvenir
Voorwerpen houden de herinnering aan belangrijke gebeurtenissen levend. Prominente Nederlanders vertellen over hun aandenken aan een bewogen periode in hun professionele leven. Deze keer Xaviera Hollander, over het boek dat haar leven veranderde: The Happy Hooker. Ze was pas 28 toen in 1971 een boek over haar leven verscheen. Een ongewone leeftijd voor een biografie,...
Mijn Verhaal
In ‘Mijn Verhaal’ vertellen lezers over een historische gebeurtenis waarbij zij aanwezig waren. Janna Koopmans-Kingma (75) vertrok in 1962, kort voor de overdracht van de laatste Nederlandse kolonie aan de Verenigde Naties, halsoverkop uit Nieuw-Guinea. ‘Toen het vliegtuigje opsteeg en ik met mijn vier kinderen boven het oerwoud cirkelde, was ik wel een beetje in...
De mislukte politieke vernieuwing van Nederland na de Tweede Wereldoorlog
Koningin Wilhelmina, het verzet, politici en de gijzelaars in Sint-Michielsgestel maakten al tijdens de Tweede Wereldoorlog revolutionaire plannen om het land na de bevrijding grondig te hervormen. Maar van vernieuwingen kwam weinig terecht. Voor koningin Wilhelmina stond het kort na de Duitse inval al vast: zou Nederland ooit weer de vrijheid mogen smaken,...
Terwijl je de ene film restaureert, valt de andere uit elkaar
Films in Nederlandse archieven zijn er slecht aan toe. Er is veel geld nodig om historisch beeldmateriaal te conserveren, schrijft Ad van Liempt, eindredacteur van Andere Tijden. Anders zijn unieke historische beelden straks voorgoed verdwenen. Persoonlijk vond ik het een aangrijpend beeld. In een reportage van Netwerk op woensdag 27 april, zagen we in het...
De onafhankelijkheid van Noorwegen
Noorwegen vierde in 2005 een eeuw onafhankelijkheid. Met de moderne middelen van propaganda en een referendum lukte het zich in 1905 zonder bloedvergieten los te maken van Zweden. Een klein Noors jongetje ziet de sabel van zijn opa. Enthousiast roept hij dat hij soldaat wil worden ‘om de hoofden van de Zweden af te hakken’....
Bonifatius en de kerstening van Nederland
Rond het jaar 700 staken Willibrord (658-739) en Bonifatius (672-754) vanuit Engeland over naar het huidige Nederland om de heidenen hier te kerstenen. Willibrord bekeerde iedereen tot het christendom en Bonifatius verdiepte hun geloof door zijn prediking. Alleen de Friezen hielden vast aan hun eigen religie, en dat leidde tot de beroemde moord op Bonifatius bij Dokkum.
De legalisering van de Poolse vakbond Solidarnosc
Op 31 augustus 1980 maakt vakbondsleider Lech Walesa bekend dat de Poolse communistische regering alle eisen van de stakende arbeiders in Gdansk heeft ingewilligd. Vakbond Solidarnosc is daarmee legaal. Mensenrechtenactivist Jan Minkiewicz: ‘De communisten plaatsten hun handtekening onder een akkoord waarin was vastgelegd dat zij niet meer het machtsmonopolie hadden. Zoiets was niet eerder vertoond.’...
De eerste vrouwelijke dirigent van het Concertgebouworkest
Negentien jaar was Juliette Folville toen ze in 1890 als dirigente voor het Amsterdamse Concertgebouworkest stond. Het muzikale wonderkind uit België was de eerste vrouwelijke gastdirigent van het inmiddels wereldberoemde orkest, dat toen nog maar twee jaar bestond. De primeur In juni 2005 was het eindelijk zover. Het Koninklijk Concertgebouworkest zou voor het eerst...
Het beschavingsoffensief van de negentiende eeuw
In de negentiende eeuw maakten gegoede burgers zich zorgen over ‘het volk’. Een beschavingsoffensief moest opvoeden tot gedisciplineerde arbeid en een deugdzaam leven. Het zijn de kleine ergernissen van alledag: in de trein gedwongen meegenieten van het liefdesleven van een medepassagier aan de telefoon, of midden in de nacht wakker schrikken van luidruchtig afscheid-nemende cafébezoekers....
De geschiedschrijving van het Derde Rijk
Het rommelt in Duitsland. Na zestig jaar boetedoening vraag men zich af of de gewone Duitser niet ook slachtoffer was in de Tweede Wereldoorlog. Was alleen de nazi-top of de hele Duitse bevolking verantwoordelijk voor de Holocaust? Wat was de relatie tussen Adolf Hitler en zijn volk? En pleegden ook de geallieerden oorlogsmisdaden? Een overzicht...
Tien jaar na het vertrek van Mitterrand uit de Franse politiek
In mei 1995 verlaat François Mitterrand, dan al zwaar ziek, de politiek. Zijn aantreden als linkse president in 1981 betekende het einde van 25 jaar gaullisme in het Élysée. Het correspondentschap van Philip Freriks in Frankrijk loopt parallel met Mitterrands glorietijd. ‘Dat Mitterrand überhaupt aan de macht is gekomen, is misschien wel een van zijn...