Alle artikelen
Het ziet er wat knullig uit: klein formaat, slecht afgedrukte foto’s en geen kleur. En toch is het tijdschrift Onvoltooid verleden altijd een genoegen om te lezen. Het jongste nummer van dit ‘kwartaalblad voor de geschiedenis van sociale bewegingen’ (2004/19) bevat een aardige bijdrage van de verzekeringshistoricus Jacques van Gerwen.
Van Gerwen constateerde na lezing van het portret van de socialistische voorman Pieter Jelles Troelstra in het Biografisch Woordenboek voor het Socialisme en de Arbeidersbeweging een omissie. In dat portret werd met geen woord gerept over het feit dat Troelstra ook ondernemer was. Vreemd, want het is toch niet niks dat Troelstra van 1906 tot aan zijn dood in 1930 directeur was van de Onderlinge Brandwaarborgmaatschappij Neerlandia.
De maatschappij, gevestigd in Leeuwarden, was opgericht door vader Troelstra. De liberale vader en de socialistische zoon stonden menigmaal tegenover elkaar, maar dat vormde geen belemmering voor Troelstra zijn vader als directeur op te volgen. In de praktijk liet hij de bedrijfsvoering over aan een compagnon. Zelf kwam Troelstra slechts twee keer per jaar naar Leeuwarden: in januari om de loonsverhoging aan het personeel bekend te maken en in mei om de algemene ledenvergadering bij te wonen.
Verder in dit nummer een merkwaardig artikel van socioloog Henny Buiting. Deze kenner van het Nederlandse marxisme ergert zich aan ‘de suggestie’ dat de dichter Herman Gorter altijd een aanhanger van Sovjet-leider Lenin is geweest. In een uitgebreid artikel probeert Buiting dit misverstand te ontzenuwen.
Na aanvankelijk enthousiasme over de staatsgreep van Lenin in oktober 1917 zou Gorter langzaam teleurgesteld zijn geraakt in zijn Russische idool. Gorter bepleitte een linksere, radicaal communistische koers in Rusland. Dat kwam hem op genadeloze kritiek van Lenin te staan.
Einde bewondering van Gorter voor Lenin, verwacht je dan. Maar niets is minder waar: Buiting citeert Gorter, die Lenin ook jaren na diens dood in 1924 blijft bezingen als ‘machtigste, dapperste strijder’ en ‘alles durvende en hoge held’. Lenin is dus wel degelijk een idool van Gorter gebleven. Zo haalt Buiting de strekking van zijn eigen artikel onderuit.
Dit artikel is exclusief voor abonnees
Tijdschrift
Het ziet er wat knullig uit: klein formaat, slecht afgedrukte foto’s en geen kleur. En toch is het tijdschrift Onvoltooid verleden altijd een genoegen om te lezen. Het jongste nummer van dit ‘kwartaalblad voor de geschiedenis van sociale bewegingen’ (2004/19) bevat een aardige bijdrage van de verzekeringshistoricus Jacques van Gerwen. Van Gerwen constateerde na lezing...
Boeken-top-10
1. Geschiedenis van Amsterdam. Een stad uit het niets tot 1578 door M. Carasso‑Kok Boom, euro 39,50 2. In Europa. Reizen door de twintigste eeuw door G. Mak Atlas, euro 39,90 (pap.); 49,90 (geb.) 3. Mijn verhaal door H. Rodham Clinton Maarten Muntinga, euro 10,90 4. Getrouwd met de premier. De first lady’s van Nederland in veertien...
Recent verschenen
Politiek Oud-staatssecretaris van Cultuur Aad Nuis schreef zijn memoires: Op zoek naar Nederland (Augustus, euro 16,95). Over de Weinreb-zaak, waar Nuis nauw bij betrokken was: ‘Mijn rol in de affaire-Weinreb heeft me door de jaren heen wel wat schade gedaan in het papegaaiencircuit van de publiciteit, maar ik heb er geen spijt van.’ Van oud-fractievoorzitter...
Brieven
De redactie nodigt u uit uw mening te geven over artikelen die in het Historisch Nieuwsblad verschenen zijn. Zij behoudt zich het recht voor brieven in te korten. Reacties: Postbus 1528, 1000 BM Amsterdam of redactiehn@vug.nl Aantjes In het artikel ‘Brieven aan Loe de Jong’ (Historisch Nieuwsblad 2004/4) staat: ‘Van een inquisitie lijkt nog het...
Beeldgeheim
Een oude foto. Wat is het verhaal erachter? Ton de Wit, hoofdredacteur van weekblad Party, en Cor de Horde, hoofdredacteur van het maandblad Vorsten Royale, wagen een poging. ‘Hoe mooi toch is fotografie in zwart en wit. Dat is de bevestiging die ik weer eens krijg bij de eerste aanblik van deze prachtige foto. En...
Nationale hartstochten
De omslagfoto van ’14-’18: de Grote Oorlog opnieuw bezien toont een in een gasmasker gehulde verpleegster. Het beperkte zicht dat zij daarmee had, symboliseert het onvolledige en onduidelijke beeld van de Eerste Wereldoorlog dat zo lang heeft bestaan. De Franse historici Audoin-Rouzeau en Becker proberen in een lang essay dit beeld bij te stellen. Volgens...
Geen doorsnee familie
Willemien Elling is gefascineerd door de Tweede Wereldoorlog, die ze – geboren in 1934 – ‘net heeft gemist’. Als ze geschiedenis gaat studeren in Amsterdam, is dat dan ook om ’te weten wat er werkelijk gebeurd is’. Ze raakt betrokken bij de studentendemonstraties en wordt lid van de CPN, maar probeert de wereld vooral te...
Kleurloos, sluw en intimiderend
Soeharto stond meer dan dertig jaar aan het hoofd van het grootste land van Zuidoost-Azië en is daarmee een van de belangrijkste figuren uit de recente Aziatische geschiedenis. Onder zijn bewind ontsteeg Indonesië de wurggreep van politieke chaos en economische malaise. Soeharto was kleurloos en ondoorgrondelijk, maar ook sluw en intimiderend – eigenschappen die de...
Geen rioolfilosoof
Jean-Paul Sartre was met afstand de lelijkste filosoof uit de geschiedenis. Hij keek scheel, was klein, en zijn gebit leek op een kerkhof vol omgevallen grafzerken. Bernard-Henri Lévy is de mooiste filosoof: zwart achterovergekamd haar, vurige donkere ogen en gekleed als een popster. Tot zover de verschillen. De overeenkomsten zijn veel talrijker: zowel Sartre als...
Een oeverloos palet
Voor mij liggen de eerste vruchten van het grootschalige project ‘Cultuur en migratie in Nederland’. De twee kloeke bundels Kunsten in beweging vormen de aftrap van wat een reeks van vijf delen moet worden, waarin ‘vanuit diverse invalshoeken’ wordt bezien ‘hoe de Nederlandse cultuur de laatste honderd jaar is veranderd door de komst van migranten’....
Daar wérd wat groots verricht…
Het verhaal van Amsterdam is het verhaal van een dorp dat uitgroeide tot een wereldstad, die daarna nog verder groeide – en daarbij toch weer het dorp werd dat hij tegenwoordig is. Amsterdam begon als een Utrechts dorpje van niks. Driehonderd jaar later was het de grootste stad van Holland. Als je die drie eeuwen...
Maarten van Rossem over D-day
Aan de herdenking van de geallieerde landing in Normandië werd in 2004 veel aandacht besteed. Als historicus zou ik daar tevreden over zijn, ware het niet dat de retoriek waarmee de herdenking gepaard ging de ware geschiedenis van de Tweede Wereldoorlog voortdurend geweld aandeed. Dat was bovendien niet de eerste keer. De veertigste en de...
