Alle artikelen
‘Je kunt ervan uitgaan dat wat hij schrijft bijna zeker waar is,’ zegt Dries van Agt. De voormalig minister-president heeft De Molukse acties van Peter Bootsma grondig gelezen en hij roemt de wetenschappelijke en zorgvuldige benadering van het onderwerp. Bootsma beschrijft de zes acties van Zuid-Molukse jongeren in de jaren zeventig die aandacht wilden voor hun vrijheidsstrijd.
Het boek heeft voor Van Agt vooral waarde omdat het niet dezelfde aantijgingen bevat als de documentaire Dutch Approach, die in 2000 uitgezonden werd. Hierin wordt beweerd dat Van Agt toezeggingen deed aan de treinkapers die hij vervolgens niet nakwam. De kapers kregen geen vrije aftocht, maar de trein werd door militairen bestormd. Hierbij kwamen zes van de negen gijzelnemers om het leven. Na de uitzending moest Van Agt een tijdlang beveiligd worden vanwege bedreigingen. Hij is nog steeds boos over de beschuldiging. ‘Ik kan met de grootste stelligheid zeggen dat wij van het hoofdkwartier nooit hele of halve toezeggingen hebben gedaan.’
Het is maandagochtend 23 mei 1977 als Van Agt, dan minister van Justitie, gebeld wordt met het bericht dat er een trein gekaapt is bij het plaatsje De Punt. ‘Normaal gesproken zou ik doordeweeks op het departement zijn, maar ik was mij thuis aan het voorbereiden op een verkiezingsrede in Oss.’ Twee dagen later zijn er Tweede-Kamerverkiezingen en Van Agt is lijsttrekker van de gecombineerde lijst die later het CDA zou worden.
In de gekaapte trein, onderweg van Zwolle naar Groningen, zitten 54 mensen. De kapers willen met hun acties aandacht van de Nederlandse regering afdwingen voor de bezetting van de Molukken door Indonesië. Om hun eisen kracht bij te zetten, wordt ook de lagere school in Bovensmilde bezet door vier andere kapers. Zij houden 105 schoolkinderen en vijf onderwijzers gevangen.
Voor Van Agt is het onmogelijk om in te gaan op de eisen van de kapers. ‘Er is geen groter aanmoediging denkbaar om dit soort terreurdaden te blijven plegen dan de hoogste prijs voor de hoogste wandaad te geven. Geen minister van Justitie die zijn ambt waardig is, zou dat doen.’
Omdat een aantal kinderen in de school ziek wordt, laten de kapers ze na enkele dagen vrij. Daarna mogen ook de gezonde kinderen en een onderwijzer van de gijzelnemers vertrekken. Vier onderwijzers blijven achter.
Naarmate de gijzelingen langer duren, wordt de druk groter om aan de kaping een einde te maken. ‘We kregen steeds dringender vermaningen van artsen en psychologen dat vooral de medische toestand van de mensen in de trein hachelijker werd. Er werd mij gezegd dat ik niet verbaasd mocht zijn als er iemand zou bezwijken.’ Overgave door de kapers was geen optie. ‘Wij hadden de indruk dat ze zich voorgenomen hadden zich niet te laten inleggen door een slimme onderhandelaar uit Den Haag. Er viel met hen niet te onderhandelen.’
Op 10 juni komen vijf ministers bij elkaar om te overleggen of de gijzelingen met geweld beëindigd moeten worden. ‘Dat was een dramatische beslissing. Er waren aanzienlijke risico’s aan verbonden, want er konden doden vallen. De vraag was of we dat risico moesten nemen.’ Uiteindelijk wordt er na uren discussie een formele beslissing genomen. Twee aanwezigen, onder wie minster-president Joop den Uyl, zijn tegen ingrijpen, drie ministers voor. De aanval gaat dus door. ‘Achteraf heb ik hier nooit spijt van gehad. Op grond van de gegevens die we hadden, was ingrijpen een redelijke beslissing.’
Op 11 juni worden de school en de trein tegelijkertijd ontzet. De bestorming van de school door drie pantserwagens verloopt soepel. De vier bezetters worden overmeesterd zonder dat er gewonden vallen. Dat kan niet gezegd worden voor de aanval op de trein. Als de kaping is afgelopen, zijn zes kapers en twee gegijzelden, Ansje Monsjou en Rien van Baarsel, om het leven gekomen.
Dit artikel is exclusief voor abonnees
Souvenir
In de serie ‘Souvenir’ tonen bekende Nederlanders hun aandenken aan een roerige periode in hun leven. Dit keer Dries van Agt met een boek over de treinkaping door Molukkers bij De Punt. ‘Je kunt ervan uitgaan dat wat hij schrijft bijna zeker waar is,’ zegt Dries van Agt. De voormalig minister-president heeft De Molukse acties...
Mijn verhaal
In ‘Mijn Verhaal’ vertellen lezers over een historische gebeurtenis waarbij zij aanwezig waren. Bob Bakker (72) kwam in de nazomer van 1944 als twaalfjarige jongen met zijn familie terecht in kamp Vught. ‘”Zoekt u hem maar op,” zei mijn moeder tegen de Duitse officier die haar op het SD-kantoor verhoorde. “Ik vind het ook schandelijk...
Historische lichaamsdelen
De vlecht van Jacoba van Beieren, het hart van Lodewijk XVII, de middelvinger van Galileo Galilei en de haarlok van Beethoven. Door de jaren heen zijn er veel lichaamsdelen van historische figuren bewaard gebleven. De twaalf bizarste verhalen op een rijtje. 12. De vlecht van Jacoba van Beieren (1401-1436) Uitgerekend in Dordrecht, in het museum...
De oude Grieken wisten al dat het volk ongelijk kon hebben
Het Nederlandse volk, dat per referendum over de Europese grondwet besliste, maakte een grote vergissing, meent classicus Anton van Hooff. Dat het volk ook ongelijk kan hebben, beseften de Atheners al in de zomer van 427 v.Chr. ‘Het volk heeft altijd gelijk.’ Als een mantra herhaalden Nederlandse politici op de avond van woensdag 1 juni...
Het verbod op ambtenarenstakingen in Nederland
Met de worgwetten van Abraham Kuyper was het ambtenaren en rijdend spoorwegpersoneel tussen 1903 en 1981 verboden te staken. Nog in 1955 werden 62 ‘onrustige elementen’ na een staking oneervol ontslagen, onder wie enkele helden van de Februaristaking. In 2005 stond het stakingsrecht in ons land staat nog steeds onder druk. Nederlandse stakers moesten het vooral hebben...
Problematische denazificatie van Oostenrijk na de Tweede Wereldoorlog
Hoewel de massa Adolf Hitler in 1938 op de Heldenplatz had toegejuicht en veel Oostenrijkers verantwoordelijk waren voor de holocaust, bleef in het land de mythe bestaan dat Oostenrijk in de Tweede Wereldoorlog het eerste slachtoffer was van Hitler-Duitsland. Maar in het naoorlogse Oostenrijk waren de deuren voor joden gesloten en werden voormalige nazi’s massaal...
‘Het Joegoslavië Tribunaal heeft de oorlog niet humaner gemaakt’
Op 9 oktober 1995 vond de eerste hoorzitting van het Joegoslavië Tribunaal plaats tegen de Servische Dragan Nikolic. ‘Je merkte dat achter de schermen allerlei politieke belangen speelden. Westerse inlichtingendiensten die informatie achterhielden, VN-onderhandelaars die niet mochten getuigen.’ `Gaat dit interview over Srebrenica?’ vraagt Cees Hindriks (63) voorzichtig. `Ik denk niet,’ zegt hij na een...
De mislukte poging een nationale omroep te vormen
De coalitiepartners willen honderd miljoen bezuinigen op de publieke omroep. In de jaren vijftig stuitten hervormingsplannen op hevige tegenstand.
Het Nederland van koning Willem I
Wat moeten we weten van onze vaderlandse geschiedenis? Historici Piet de Rooy en Jan Bank maakten een canon van het Nederlandse verleden. Hoogtepunten uit dit overzicht treft u aan in Historisch Nieuwsblad. Deze maand: de centralistische regering van koning Willem I. In het voorjaar van 1821 deed zich in Amsterdam een incident voor dat zowel onder...
Geschiedenis van de 20e eeuw in twintig speelfilms
Van de Russische Revolutie van 1905, de loopgraven uit de Eerste Wereldoorlog tot de val van de Berlijnse Muur. Belangrijke gebeurtenissen uit de vorige eeuw spelen in speelfilms vaak een grote rol. Daarom in Historisch Nieuwsblad: de geschiedenis van de twintigste eeuw verteld in twintig films. De eerste echte moderne film was Birth of a...
De eerste grote blokkade bij Dodewaard
Extinction Rebellion bezette dit weekend de A12. In 1980 blokkeerden duizenden betogers de wegen naar de kernenergiecentrale in Dodewaard.
Eelco Runia over het Srebrenica-rapport
Psycholoog en historicus Eelco Runia liet een psychologische theorie los op de totstandkoming van het Srebrenica-rapport van het Nederlands Instituut voor Oorlogsdocumentatie (NIOD). Een aantal karakteristieken van de Dutchbat-missie heeft zich tijdens het onderzoek van het NIOD herhaald, meent hij. Volgens Peter Romijn, hoofd Onderzoek van het NIOD, is Runia’s beschrijving van de gang van...
