Alle artikelen
Marx’ verblijf in Brussel zou roemrucht worden. In die periode – hij verbleef er tot 1848 – rijpten veel van zijn idealen over de klassenstrijd en het historisch materialisme, stroomlijnde hij het communistisch gedachtegoed op internationaal vlak en schreef hij aan de hand van eerdere teksten van zijn kameraad Friedrich Engels het Communistisch Manifest. Hij verbrak daarmee niet alleen de belofte tegenover de Belgische veiligheidsdienst, maar – veel belangrijker – legde ook de fundamenten van de communistische revolutie die vele jaren later de wereld in brand zou zetten.
Er is veel bekend over Marx’ Brusselse jaren en ze krijgen van de biografen – soms tot vervelends toe – steevast veel aandacht. In Marx in Brussel wordt deze episode, op basis van die biografieën en vooral ook van de uitgegeven Briefwechsel tussen Marx en Engels, nogmaals verhaald.
De auteur doet dit met een vlotte pen. Alleen de compositorische tekortkomingen doen toch wat afbreuk aan een voor de rest aangenaam en zeer leesbaar boek. De ellenlange passages uit de briefwisseling gaan snel vervelen. En de laatste hoofdstukken, die handelen over de invloed van Marx op het politieke denken in het toenmalige België, verstoren het voornamelijk chronologisch opgebouwd verhaal. Waarom zijn die niet gewoon in de andere hoofdstukken verwerkt?
Marx in Brussel biedt een goede biografische inleiding. Wie Marx, ook in Brussel, meteen uitvoeriger wil leren kennen, gaat beter te rade bij een van zijn biografen.
Dit artikel is exclusief voor abonnees
Gebroken belofte
Op 22 maart 1845 ondertekende Karl Marx in Brussel een document dat was opgesteld door de toenmalige Belgische staatsveiligheidsdienst, waarin hij plechtig verklaarde geen geschriften over de actuele politieke situatie uit te geven. Die verklaring was de voorwaarde waarop de jonge filosoof uit Trier zich in het neutrale België mocht vestigen. Eerder was hij uit...
Keurslijf
Engelbertha Teljeur Wiggelaar was de overgrootmoeder van schrijfster Nelleke Noordervliet. Ze werd geboren in 1856 en kreeg een onecht kind van een heer van stand. Na haar huwelijk baarde zij nog eens tien kinderen. Strijdbaar en koppig bestuurde ze gezin en huishouden met strenge hand. ‘Ze had geen talent voor ondergeschiktheid’ en probeerde de standaard...
De krachtige verleiding van het fascisme
Stel, een Nederlandse historicus schrijft een biografie over de Italiaanse fascistenleider Benito Mussolini. Hij opent die biografie met een voorwoord, waarin hij schrijft: ‘Een van de doelen van dit boek is de lezer aan te moedigen na te denken over de vraag of Mussolini een betere visie had dan Marx. Terwijl de communistische ideeën op...
Vier Oranje-vorstinnen: een historische rondreis
Wilhelmina gooide in 1901 eigenhandig de Duitse maîtresse van haar man het terrein rond paleis Het Loo af. Juliana studeerde in 1930 af in Leiden, hoewel haar oma Emma zich afvroeg of ze haar bul wel echt had verdiend. En in Amsterdam voerden duizenden politieagenten strijd tijdens de inhuldiging van Beatrix. Reis met Historisch Nieuwsblad...
De Romeinen hadden het lastig tegen Hannibal en de Carthagen
Hij was een groot veldheer en de gezworen vijand van Rome. Dankzij zijn tactisch inzicht verloren de Romeinen slag na slag. Maar het lukte de Carthaagse veldheer Hannibal niet zijn militaire successen om te zetten in de overwinning. Hannibal Lecter, alias Hannibal the Cannibal, is de hoofdfiguur in de thrillers van Thomas Harris. De naam...
Het bezoek van de paus aan Nederland
Op 11 mei 1985 kust paus Johannes Paulus II de grond van vliegveld Welschap-Eindhoven. Een groot deel van (katholiek) Nederland zit echter niet op de paus te wachten. Op een bijeenkomst in de Jaarbeurs maakt Missieraadslid Hedwig Wasser een persoonlijk statement, dat inslaat als een bom. ‘Er stonden meerdere aanwezigen te huilen. Maar er waren...
Jan Blokker en het vooroudergevoel
Sinds wanneer bestaan de Nederlanders? En wie zijn die Nederlanders? Journalist en columnist Jan Blokker schreef er samen met zijn zoons een boek over. Nederlanders waren in de Gouden Eeuw helemaal niet nuchter, netjes, fatsoenlijk en tolerant. ‘Ik ben niet trots op ze, maar ze zijn wel mijn voorouders.’ ‘De explosie van het fortuynisme is...
Mijn Verhaal
In ‘Mijn Verhaal’ vertellen lezers over een historische gebeurtenis waarbij zij aanwezig waren. Hans Ligtelijn (64) herinnert zich de komst van de televisie, begin jaren vijftig. ‘Op het gebied van amusement was er in de eerste naoorlogse jaren bijna niets. Je had alleen de cineac. Daar gingen mijn vriendjes en ik op woensdagmiddag een uur...
De derde hoofdstad van Frankrijk
534 p./ 556 p. SUN, euro 49,50 (tot 1 april euro 44,5Laat ik eerst het gemopper maar even afwerken, dan kan ik daarna in alle rust vertellen hoe fantastisch deze Geschiedenis van Amsterdam is. Op de rug van de twee nieuwe banden over ruwweg de zeventiende en achttiende eeuw staat niet gewoon II en III,...
Gewone-mensenoorlog
349 p. Contact, euro 19,90 Steffie van den Oord houdt van oude mensen. Het bracht haar eerder op het eenvoudige maar briljante idee honderdjarigen hun levensgeschiedenis te laten vertellen in haar boek Eeuwelingen. Voor haar nieuwste bundel sprak ze zo=n 25 mensen over hun zeer uiteenlopende liefdes tijdens de Tweede Wereldoorlog. In hun herinnering was...
Moedige vrouw
235 p. Nijgh & Van Ditmar, euro 17,50Nederland, eind jaren twintig. Een vrouw uit een goed katholiek milieu verlaat de man met wie ze vier kinderen heeft, omdat haar liefde is uitgeput. Met haar kroost betrekt ze een woning in Den Haag, waar zij kamers verhuurt. Rika van der Lans is bijna veertig als zich...
Polderextremisme
262 p. Ambo, euro 16,95Vanaf de eerste pagina vraagt dit boek iets van de lezer. Het vraagt niet minder dan met de auteur het geloof te delen dat de jaren zeventig van de vorige eeuw een ‘unieke periode vormen in de Nederlandse geschiedenis, een episode die wezenlijk verschilt van wat eraan voorafging en wat erna...
