Alle artikelen
In het Amsterdamse Oosterpark staat sinds 2002 het Nationaal Monument ter herdenking van de slavernij. Aan
Doet dat ertoe, in deze recensie? Jazeker. De Nederlandse overheid besloot een instituut te financieren om zo ruimte te geven aan onderzoek en educatie over het slavernijverleden door de ‘nazaten’ zelf. Uitdrukkelijk werd daarbij rekening gehouden met de onvrede in Surinaamse en Antilliaanse kring over de dominante rol van ‘de witte wetenschap’ en het ontbreken van het ‘zwarte perspectief’.
Wanneer NiNsee dan eindelijk een boekenreeks start over geschiedenis en actualiteit van het slavernijverleden, en wanneer bovendien het eerste deel in deze reeks door de directeur wordt geschreven, dan is er alle reden de vraag te stellen: wordt hiermee nu inderdaad een ander, beter, vernieuwend licht geworpen op die geschiedenis en erfenis?
Hoewel ik Dagen van gejuich en gejubel met plezier heb gelezen, moet ik deze vraag helaas ontkennend beantwoorden. Het boek biedt een korte inleiding over slavernij in de Caraïben; een verhandeling over slavenhandel, slavernij en afschaffing ervan in de Nederlandse Caraïben; en twee hoofdstukken waarin de ‘emancipatie’ en de viering ervan in
Dagen is informatief, vlot geschreven en evenwichtig van toon, maar niet nieuw, laat staan vernieuwend. Dat is niet zo vreemd: het boek is vrijwel geheel gebaseerd op wetenschappelijk werk van anderen – voor zover dat ertoe doet, voornamelijk witte auteurs. Waar Willemsen al een ander beeld schetst, zit dat minder in nieuwe inzichten dan in terminologische ‘rechtzettingen’ – in
Willemsen
Dit artikel is exclusief voor abonnees
Gemakzuchtige bladvulling
‘Zwart’ perspectief biedt geen vernieuwingIn het Amsterdamse Oosterpark staat sinds 2002 het Nationaal Monument ter herdenking van de slavernij. Aan de overkant van het park huist het ‘dynamische monument’: het Nationaal Instituut Nederlands Slavernijverleden en Erfenis (NiNsee). Directeur is Glenn Willemsen, auteur van Dagen van gejuich en gejubel. Doet dat ertoe, in deze recensie? Jazeker....
De nevelmaand brumaire
De nevelmaand brumaireAl maanden heerste er opwinding in Parijs. Eindelijk komen de Staten Generaal bijeen. De gesprekken, ook onder de adel, gaan alleen maar over politiek. ‘In het theater in Versailles werd geapplaudisseerd voor republikeinse teksten, onder de edelen ging het over democratie, op de bals over filosofie en in de boudoirs over moraal,’ schrijft...
Hugo de Groot: intelligent maar onuitstaanbaar
Hugo de Groot (1583-1650) ontsnapte in een boekenkist. Juist in zijn geval, als een van de meest belezen personen van de zeventiende eeuw, is dat gegeven van een haast literaire schoonheid. Voor de duur van zijn ontsnapping veranderde deze ‘boekige’ man in een omgevallen boekenkast. Een nieuwe biografie wil De Groot, alias Grotius, tonen als...
Mei 2007: Tweede Wereldoorlog
Een gevarieerde greep uit de talloze kleine en grotere evenementen, tentoonstellingen, films, documentaires en websites rond het thema Tweede Wereldoorlog. Ook al ligt de oorlog al weer 62 jaar achter ons, de meidagen blijven een inspiratiebron. Voorstellingen In het Rozentheater in Amsterdam gaat op 2 mei De Brief in reprise. Dit toneelstuk, over een Joods-Oekraïense...
De geestelijke worsteling van Christiaan Huygens (1629-1695)
Geïnspireerd door René Descartes koos Christiaan Huygens voor het verstand. Toen hij ten prooi viel aan een existentiële crisis, kon dat hem echter niet redden. Maar Huygens kon ook niet geloven, zonder een overtuigend bewijs van het bestaan van God, Toch weigerde hij een knieval te maken voor het geloof, en dat dreef hem tot...
Verbanning in de Middeleeuwen
Verbanning was een van de zwaarste straffen die in de Middeleeuwen opgelegd konden worden. Door de vele gevaren die de balling na zijn verdrijving op zijn pad vond, stond verbanning zo goed als gelijk aan de doodstraf. Wie voorgoed verdreven werd van huis en haard, had grote kans te eindigen als struikrover of lijf en leden te verliezen.
De Brede Maatschappelijke Discussie over kernenergie
Kernenergie is dit jaar terug als verkiezingsthema. Begin jaren tachtig moest de Brede Maatschappelijk Discussie uitwijzen of Nederland nieuwe kerncentrales mocht bouwen.
De voorronde van de Grote Geschiedenis Quiz 2007
Het is weer tijd voor de voorronde van de jaarlijkse Grote Geschiedenis Quiz. Traditiegetrouw wordt deze georganiseerd door de Volkskrant, het Historisch Nieuwsblad en het televisieprogramma Andere Tijden. Voordat u zich probeert te kwalificeren voor de finale een welgemeende waarschuwing. Natuurlijk kunt u veel antwoorden opzoeken. Maar daarmee houdt u dan uzelf en ons voor...
De lokroep van de NSB
De NSB beloofde in de jaren dertig dat het gedegenereerde Nederland herboren zou worden als een sterke natie. Dat trok veel stemmers, maar de aantrekkingskracht verflauwde al snel. Hoe kwam dat? Wat zagen mensen eigenlijk in de NSB? Waarom stemde in 1935 8 procent van de kiezers op de partij? Wat bezielde de 50.000 leden?...
De nationaal-socialistische verzorgingsstaat
De Duitsers bleven Hitler tijdens de oorlog trouw omdat het nationaal-socialisme erg goed voor hen zorgde. Met geloof in de ideologie van de nazi’s had de steun voor Hitler weinig te maken. In de winter van 1944-’45 maakte Julius Posener, officier in dienst van het Britse leger, mee hoe in Napels de mensen met honderden...
Nationaal Monument op de Dam werd pas populair toen Damslapers het ‘ontwijdden’
De oprichting van oorlogsmonumentenverliep in Nederland zelden zonder heftige meningsverschillen. Een artistieke avant-garde botste met de conservatieve volkssmaak. Die koos voor figuratieve kunst, en liet blote borsten aankleden met plooien en vijgenbladen. Vóór 1945 stonden er in Nederland nauwelijks oorlogsmonumenten. Men kende het verschijnsel vooral uit Frankrijk en België, waar sinds de Eerste Wereldoorlog ‘elke...
Brieven
Sneevliet In het informatieve artikel van Rob Hartmans, ‘De moord op Ignace Reiss. Verraad aan de Amstel’ (Historisch Nieuwsblad 2007/1) staat een foto waarop Henk Sneevliet naast Lenin zit – althans: volgens het fotobijschrift. Sneevliet is daar getooid met een lange baard. Dat verbaast ons. In december 2006 vertoonde de VPRO een film van René...