Home BOEKEN: Het hemels vaderland – Bart Rijs

BOEKEN: Het hemels vaderland – Bart Rijs

Marchien den Hertog

Historicus en journalist

Gepubliceerd op: 1 november 2005

Update 7 april 2020

Op 17 maart 1911 stappen vijf gezinnen uit een Hollandse kolonie in Polen met al hun levende have in een veewagon, 'geschikt voor 12 paarden of 43 man'. Ze reizen af naar de Russische taiga, waar de tsaar hun land heeft beloofd. Bijna een eeuw later ontdekte Bart Rijs het dorp met hun nazaten.

Op de vlucht voor de inquisitie waren de Hollanders in de zestiende eeuw naar Polen getrokken. Daar ontgonnen ze woeste gronden langs de Wijssel en de Bug en verbasterden hun namen tot Hildebrant, Zelent of Koents. Rijs reisde vier eeuwen geschiedenis van deze Holendry achterna en schreef een gelaagd boek over het verleden van Siberië en dat onduidelijke gebied tussen Oekraïne, Polen en Duitsland, afgewisseld met reportages uit een Oost-Europa waar het 'beton waar de communisten zo dol op waren aan het wijken is', maar de bewoners nog steeds geen beter leven hebben. 

De Hollanders willen eigenlijk alleen maar boeren, maar de lange arm van de geschiedenis laat hen niet met rust. In 1940 worden ze met de Volksduitsers geëvacueerd en wachten in doorgangskampen tot hun raszuiverheid is vastgesteld. Voorzien van een ingelijst portret van Hitler komen ze terecht op boerderijen, waar de Poolse bewoners net van hun bed zijn gelicht. 

Even aangrijpend zijn de verhalen uit Siberië, waar de Gollendry na de revolutie worden ondergebracht in kolchozen met namen als 'Bedwinger van de Taiga' of 'Mitsjoerin' - vernoemd naar een plantenveredelaar die beweerde dat in Siberië heel goed sinaasappelbomen konden groeien. Door hun anderszijn waren de Hollanders kwetsbaar voor vervolgingen. In de twintigste eeuw rest er alleen het Siberische dorpje Pichtinsk, en ook daar trekken de jongeren weg en zijn er sinds de cassetterecorder kapot is geen dansavondjes meer in het dorpshuis. 

Rijs onderzoekt begrippen als volksaard, vaderland en nationaliteit. Deze bespiegelingen zijn niet de sterkste kant van het boek. Zijn kracht zit in een beeldende manier van vertellen, vol details die illustreren wat er gebeurt als dictators het volk proberen te persen in de mal van hun megalomane plannen.

Nieuwste berichten

De Gaulle tijdens een militaire parade in Straatsburg, 23 november 1961.
De Gaulle tijdens een militaire parade in Straatsburg, 23 november 1961.
Nieuws

De Franse atoomgrens lag bij Rotterdam

President Macron wil de Franse atoommacht eventueel inzetten om andere Europese landen te beschermen. In de jaren zeventig was Parijs bereid nucleair in te grijpen als de Russen voorbij Rotterdam zouden komen, schrijven onderzoekers. Maar het is niet zeker of Nederland daarvan afwist. In de Koude Oorlog hanteerde Frankrijk in zijn defensiebeleid de zogenoemde RDM-linie....

Lees meer
Karl Lueger: de vader van het rechtse populisme
Karl Lueger: de vader van het rechtse populisme
Artikel

Karl Lueger: de vader van het rechtse populisme

Als campagnevoerder, redenaar en antisemiet wees Karl Lueger de weg aan Adolf Hitler, die in Mein Kampf zijn bewondering voor de Weense burgemeester beschreef. Maar er waren ook grote tegenstellingen. Hoewel ze elkaar nooit hebben ontmoet, zal de naam van dr. Karl Lueger altijd verbonden blijven met die van Adolf Hitler. Toen Hitler in september...

Lees meer
Chris Stoffer (SGP), Joost Eerdmans (JA21) en Henk Vermeer (BBB) staan de pers te woord, 30 oktober 2026.
Chris Stoffer (SGP), Joost Eerdmans (JA21) en Henk Vermeer (BBB) staan de pers te woord, 30 oktober 2026.
Interview

De Zuiderzee is nooit gedempt in de ogen van rechtse politici

De partijleiders van JA21, SGP en BBB hebben alle drie een connectie met het Veluwse Harderwijk en komen daar graag voor uit. Historicus Eva Vriend is niet verbaasd: ‘Rechtse partijen zien visserijplaatsen nog altijd als het echte Nederland.’ Joost Eerdmans (JA21), Chris Stoffer (SGP) en Henk Vermeer (BBB) kunnen het kabinet aan een meerderheid helpen...

Lees meer
Eustatius van Boulogne op het tapijt van Bayeux
Eustatius van Boulogne op het tapijt van Bayeux
Artikel

Gaf een koningsmoordenaar opdracht voor het Tapijt van Bayeux?

Op het Tapijt van Bayeux speelt graaf Eustatius van Boulogne een heldenrol. Maar volgens de kronieken was hij een lafaard – of erger. Liet hij het borduurwerk maken om zijn naam te zuiveren? In het British Museum wordt momenteel het Tapijt van Bayeux tentoongesteld. Het is een van de belangrijkste bronnen over de Slag bij...

Lees meer
Loginmenu afsluiten