Home BOEKEN: Het hemels vaderland – Bart Rijs

BOEKEN: Het hemels vaderland – Bart Rijs

Marchien den Hertog

Historicus en journalist

Gepubliceerd op: 1 november 2005

Update 7 april 2020

Op 17 maart 1911 stappen vijf gezinnen uit een Hollandse kolonie in Polen met al hun levende have in een veewagon, 'geschikt voor 12 paarden of 43 man'. Ze reizen af naar de Russische taiga, waar de tsaar hun land heeft beloofd. Bijna een eeuw later ontdekte Bart Rijs het dorp met hun nazaten.

Op de vlucht voor de inquisitie waren de Hollanders in de zestiende eeuw naar Polen getrokken. Daar ontgonnen ze woeste gronden langs de Wijssel en de Bug en verbasterden hun namen tot Hildebrant, Zelent of Koents. Rijs reisde vier eeuwen geschiedenis van deze Holendry achterna en schreef een gelaagd boek over het verleden van Siberië en dat onduidelijke gebied tussen Oekraïne, Polen en Duitsland, afgewisseld met reportages uit een Oost-Europa waar het 'beton waar de communisten zo dol op waren aan het wijken is', maar de bewoners nog steeds geen beter leven hebben. 

De Hollanders willen eigenlijk alleen maar boeren, maar de lange arm van de geschiedenis laat hen niet met rust. In 1940 worden ze met de Volksduitsers geëvacueerd en wachten in doorgangskampen tot hun raszuiverheid is vastgesteld. Voorzien van een ingelijst portret van Hitler komen ze terecht op boerderijen, waar de Poolse bewoners net van hun bed zijn gelicht. 

Even aangrijpend zijn de verhalen uit Siberië, waar de Gollendry na de revolutie worden ondergebracht in kolchozen met namen als 'Bedwinger van de Taiga' of 'Mitsjoerin' - vernoemd naar een plantenveredelaar die beweerde dat in Siberië heel goed sinaasappelbomen konden groeien. Door hun anderszijn waren de Hollanders kwetsbaar voor vervolgingen. In de twintigste eeuw rest er alleen het Siberische dorpje Pichtinsk, en ook daar trekken de jongeren weg en zijn er sinds de cassetterecorder kapot is geen dansavondjes meer in het dorpshuis. 

Rijs onderzoekt begrippen als volksaard, vaderland en nationaliteit. Deze bespiegelingen zijn niet de sterkste kant van het boek. Zijn kracht zit in een beeldende manier van vertellen, vol details die illustreren wat er gebeurt als dictators het volk proberen te persen in de mal van hun megalomane plannen.

Nieuwste berichten

Het Russische parlement heeft nooit veel te vertellen gehad
Het Russische parlement heeft nooit veel te vertellen gehad
Artikel

Het Russische parlement heeft nooit veel te vertellen gehad

De Russen gaan van 18 tot en met 20 september naar de stembus om de 450 leden van het parlement – de Staatsdoema – te kiezen. Dat deze verkiezingen geen ‘feest van de democratie’ zijn, past in de politieke geschiedenis van Rusland. Een echte parlementaire cultuur kon daar nooit opbloeien 4 oktober 1993. Tanks die...

Lees meer
Verkiezingsfraude kwam regelmatig voor in de Verenigde Staten
Verkiezingsfraude kwam regelmatig voor in de Verenigde Staten
Artikel

Verkiezingsfraude kwam regelmatig voor in de Verenigde Staten

Zogenaamd om stemfraude bij de komende congresverkiezingen in Amerika te voorkomen, pleit Donald Trump voor landelijke regels die voor alle staten moeten gelden. Hij is er wat laat mee, want de echte wanpraktijken bij Amerikaanse verkiezingen dateren vooral van de negentiende eeuw en de eerste helft van de twintigste eeuw. Dit artikel krijg je van...

Lees meer
Keeper Farzaneh Tavasoli van het Iraanse zaalvoetbalteam in 2025.
Keeper Farzaneh Tavasoli van het Iraanse zaalvoetbalteam in 2025.
Artikel

Iraanse sporters dagen de macht uit

In Iran vormen sport, protest en politiek al eeuwenlang een nauw verweven, maar ook conflictueuze drie-eenheid. Nu zijn het vaak vrouwelijke voetballers die van zich laten horen. Ooit waren het worstelaars, vertelt politicoloog Caroline Azad. Gholamreza Takhti is een legende in Iran. In de jaren vijftig van de vorige eeuw werd deze worstelaar – ‘met...

Lees meer
Een kamp van Artsen zonder Grenzen in Tsjaad.
Een kamp van Artsen zonder Grenzen in Tsjaad.
Artikel

Artsen zonder Grenzen: onafhankelijk, maar nooit apolitiek

Een groep artsen die vond dat het Rode Kruis niet genoeg deed tegen mensenrechtenschendingen in Biafra, stichtte in 1971 de medische hulporganisatie Artsen zonder Grenzen. De initiatiefnemers wilden volledig apolitiek opereren, maar dat bleek in de praktijk vrijwel onmogelijk. Médecins Sans Frontières (MSF), de moederorganisatie van Artsen zonder Grenzen, is een medische internationale hulporganisatie. Momenteel biedt MSF hulp in Nepal na een dodelijke overstroming en is de organisatie werkzaam in Oekraïne en Gaza, waar ze...

Lees meer
Loginmenu afsluiten