Alle artikelen
De gemeente Alphen aan den Rijn is voor miljoenen euro gedupeerd door frauduleuze bouwbedrijven. Niets nieuws, zo blijkt uit onderzoek van Geert Medema naar het stedelijk bouwbedrijf in Holland in de achttiende eeuw.
Toen in 1770 in Haarlem een nieuw armenhuis werd opgeleverd, bleek dat de aannemers broddelwerk hadden verricht. De fundamenten waren te dun en er was ‘bijna geen cement in de mure gebruykt’, alleen ‘goed duinsant’. Bovendien overschreden de kosten de begroting. Het stadsbestuur riep de directeur van het stedelijk bouwbedrijf op het matje. Zijn taak was het de particuliere aannemers te controleren, maar hij was volledig op hun hand. Omdat de bestuurders zelf ook niet brandschoon waren – zo had de burgemeester toegestemd in een peperdure aanpassing van het eetzaalplafond – lieten ze het niet op een juridisch conflict aankomen, maar betaalden ze gedwee de rekening.
Dit geval van bouwfraude in de achttiende eeuw stond niet op zichzelf. In Geert Medema’s proefschrift over het stedelijk bouwbedrijf in Holland staan meerdere voorbeelden. Medema beschrijft hoe bestuurders probeerden controle te houden op de kwaliteit en de kosten van publieke bouwprojecten. Veel stedelijke bouwbedrijven werden geplaagd door inefficiëntie en gebrekkig toezicht. Sommige steden probeerden die problemen te ondervangen door de bureaucratische regels aan te scherpen, andere gingen over tot openbare aanbesteding.
Maar ook dit was geen garantie dat aannemers de hoogste kwaliteit voor de laagste prijs leverden. Alleen bouwers die lid waren van het plaatselijke gilde mochten meedingen naar een bouwopdracht. Binnen het gilde golden concurrentiebeperkende regels. Soms zelfs prijsafspraken.
Waar dat toe kan leiden weet Stan Lyczak, wethouder Ruimtelijke Ordening in Alphen aan den Rijn, als geen ander. In 1999 werd in die gemeente de bouw van een nieuw stadhuis aanbesteed. ‘Het bleek dat er tussen de bouwers die hadden ingetekend op deze opdracht vooroverleg had plaatsgevonden over de prijs. Daardoor is de gemeente Alphen voor miljoenen euro’s het schip in gegaan.’
Momenteel is de Alphense bouwfraudezaak in behandeling bij de Raad van Arbitrage voor de Bouw. Lyczak hoopt in elk geval een deel van de schade te kunnen verhalen op de bouwbedrijven. ‘Ik word er verdrietig van dat er mensen zijn die denken door list en bedrog gemakkelijk veel geld te moeten verdienen ten koste van de gemeenschap.’
Anders dan in de achttiende eeuw worden publieke werken tegenwoordig standaard aanbesteed aan particuliere bouwers. ‘Dat werk goed, zolang de markt echt vrij is,’ zegt Lyczak. ‘Maar dat is voor een opdrachtgever moeilijk te controleren. Als gemeente hebben we allerlei procedures voor aanbesteding ontworpen en de bouwsector zelf heeft recentelijk een gedragscode opgesteld. Maar als iemand van kwade wil is, dan is er altijd een manier te vinden om te frauderen.’
Geert Medema, ‘In zo goede order als in eenige stad in Holland.’ Het stedelijk bouwbedrijf in Holland in de achttiende eeuw. 295 p. Een publieksuitgave is in voorbereiding.
Dit artikel is exclusief voor abonnees
‘Bouwfraude niet te voorkomen’
De gemeente Alphen aan den Rijn is voor miljoenen euro gedupeerd door frauduleuze bouwbedrijven. Niets nieuws, zo blijkt uit onderzoek van Geert Medema naar het stedelijk bouwbedrijf in Holland in de achttiende eeuw. Toen in 1770 in Haarlem een nieuw armenhuis werd opgeleverd, bleek dat de aannemers broddelwerk hadden verricht. De fundamenten waren te dun...
‘De kredietcrisis laat zien dat het socialisme nog lang niet dood is.’
‘De kredietcrisis laat zien dat het socialisme nog lang niet dood is.’ Anton van Hooff: ‘De huidige crisis in het neoliberale marktdenken is enkel een bevestiging van wat ik al dacht. Namelijk dat de mens geen homo economicus is die op een markt altijd rationeel handelt, zoals sommige Verlichtingsdenkers hebben betoogd. We weten nu dat...
‘Eén soap vervangen door geschiedenis zou al prachtig zijn’
De Nederlandse televisie besteedt te weinig zendtijd aan geschiedenis. De programma’s die er zijn, laten te wensen over. Zo denkt de grote meerderheid van Historisch Nieuwsblad-lezers erover. In totaal hebben 331 lezers gereageerd op de stelling ‘Het geschiedenisaanbod op de Nederlandse televisie is onder de maat’. Maar liefst 79 procent is het daarmee eens; 14...
‘Mensen hebben duiding nodig’
De golf van verontwaardiging die opstak toen prinses Máxima in 2007 zei dat dé Nederlander niet bestond, is nog steeds niet helemaal gaan liggen. Auteurs Geert Mak, Jan Bank, Gijsbert van Es, René van Stipriaan en Piet de Rooy konden dan ook niet om de kwestie heen in hun boek Verleden van Nederland, dat samen...
Kerk heeft ‘morele verantwoordelijkheid’ tegenover Zuid-Afrika
Bijna vijfentwintig jaar deden de protestantse kerken in Nederland erover om hun banden met de Zuid-Afrikaanse pro-apartheidskerk los te laten. Dat schrijft Erica Meijers in haar proefschrift Blanke broeders – zwarte vreemden. ‘We hebben te lang op het verkeerde paard gewed,’ zegt Arjan Plaisier, scriba van de Protestantse Kerk in Nederland. Toen in 1948 in...
‘Het is terecht dat het radicale actiewezen uit de jaren tachtig aan de kaak wordt gesteld.’
‘Het is terecht dat het radicale actiewezen uit de jaren tachtig aan de kaak wordt gesteld.’ Anton van Hooff:‘Wat je nu ziet is een beginnende, nog primitieve historische discussie over de jaren tachtig. Wie was er goed en wie was er fout? Wat dat betreft – en enkel in dat opzicht – doet hij denken...
De canon zit echt goed in elkaar
‘Ik heb nog net de arrestatie van Karadzic erin kunnen verwerken,’ zegt historicus Han van der Horst. Hij heeft het over zijn nieuwste boek Een bijzonder land. Het grote verhaal van de vaderlandse geschiedenis. Elk hoofdstuk beslaat een venster van de Canon van Nederland. ‘De bedoeling van de Canon was dat iedereen ermee zou doen...
‘Meer luisteren naar de kiezer kan geen kwaad’
‘Bij het populisme is niet het volk aan de macht, maar de massa.’ Dat schrijft J.H. Krijger in een reactie op de stelling uit de Maarten!, het speciale zomernummer van Historisch Nieuwsblad. Die luidde: ‘Populisme vormt een bedreiging voor de parlementaire democratie.’ Van de ruim 295 mensen die op de stelling hebben gereageerd, is 56...
Nu Karadzic in Den Haag wordt berecht kan Nederland eindelijk het hoofdstuk Srebrenica afsluiten
‘Nu Karadzic in Den Haag wordt berecht kan Nederland eindelijk het hoofdstuk Srebrenica afsluiten’ [Anton van Hooff] ‘Nee. Karadzic komt in Den Haag geen verantwoording aan Nederland afleggen, maar aan een internationaal strafhof. Dat het proces toevallig in Den Haag plaatsvindt, veroorzaakt bij Nederlanders ten onrechte een gevoel van voldoening. Zoals deze omstandigheid bij de...
Zwitsers tunnelvisioen blijft een droom
Al meer dan 125 jaar doet de Gotthard-tunnel het hart van de Zwitsers sneller kloppen. Met een station op 800 meter diepte willen architecten een nieuw hoofdstuk toevoegen aan de Gotthard-mythe. Maar de politiek ligt dwars. Voor de Zwitsers is de Gotthard-tunnel wat de Afsluitdijk is voor Nederlanders: een symbool van nationale vindingrijkheid, ondernemerschap en...
‘Boycotten kan simpelweg niet’
‘Een land moet in eerste instantie kijken of zijn belangen niet te veel worden geschaad. Daarna is er plaats voor het geweten,’ schrijft J.C.T.H. Quik. Hij is het dan ook niet eens met de stelling van vorige maand. Die luidde: ‘In de Nederlands-Chinese betrekkingen hadden niet de economische belangen, maar de mensenrechten centraal moeten staan.’...
Had Bush maar van koning Jugurtha geleerd
De Verenigde Staten lijken op Athene en de Spartaanse samenleving had wel iets weg van de Sovjetmaatschappij. Volgens historicus Fik Meijer is de klassieke oudheid geen ver-van-ons-bedshow. ‘De Atheense geschiedenis doet denken aan wat er nu gebeurt in de Verenigde Staten,’ zegt Fik Meijer, emeritus hoogleraar oude geschiedenis van de Universiteit van Amsterdam....
