Home ‘Milieugeschiedenis nuttig voor de toekomst’

‘Milieugeschiedenis nuttig voor de toekomst’

Aniek Smit

Gepubliceerd op: 8 juli 2009

Update 7 april 2020

De Vrije Universiteit van Amsterdam organiseerde van 5 tot 9 juni een internationale conferentie over milieugeschiedenis. De natuurrampen in het verleden blijken van belang voor onze toekomst.

Op de openingsdag van de vierde conferentie van de European Society for Environmental History (ESEH) klinkt het lied ‘The Great Nations of Europe’ van Randy Newman. Daarin worden de plunderingen door de zestiende-eeuwse Europese kolonisten bezongen. De ontdekkingsreizen brachten ons rijkdom, maar vanuit het perspectief van milieuhistorici werden er vooral ziektes verspreid en soorten uitgeroeid.
‘Het zou interessant zijn eens een canon te maken vanuit milieuhistorisch perspectief,’ stelt organisator Wybren Verstegen, universitair docent economische en sociale geschiedenis aan de Vrije Universiteit. ‘Ook vroeger werd al nagedacht over het milieu. In de Middeleeuwen was er een vuilophaaldienst en kreeg je boetes als je het afval in de gracht gooide. Waarschijnlijk waren steden in die tijd schoner dan in de achttiende eeuw. Door de industrieën en het stilstaande water in de verdedigingsgrachten verslechterde het leefmilieu toen juist.’
Op de conferentie komen de meest uiteenlopende onderwerpen aan bod: van wildparken en irrigatiesystemen tot oude landkaarten. ‘Milieugeschiedenis is zeer interdisciplinair,’ aldus Verstegen. ‘Milieuhistorici bestuderen epidemieën, het uitsterven van soorten, natuurbescherming en het klimaat. De eerste historicus van de ozonlaag heb ik nog niet langs zien komen, maar het onderzoek is zeer divers. Probleem is dat men vroeger nog niet zo goed kon meten. Nu laten we een boei met apparatuur in zee ronddobberen, maar voor het verleden zijn we afhankelijk van bijvoorbeeld VOC-logboeken.
Menselijk ingrijpen in de natuur is heel interessant. Je moet gewoon opletten wat je doet, of dat vóór- of nadelig is voor de natuur, niet maar klakkeloos de “oernatuur” op een voetstuk zetten. En vooral geen calvinist zijn in je milieubeleid. Te veel zondebesef is niet goed, je kunt de milieuproblemen met hulp van de kennis uit het verleden wel degelijk aanpakken!’ stelt Verstegen.
Ook milieuconsultant Kees Klein Goldewijk kijkt in zijn lezing vooruit: ‘Aan de hand van bijvoorbeeld landgebruik, stormen, houtkap en ziektes in het verleden, proberen wij de klimaatveranderingen voor de komende honderd jaar vast te stellen. De politiek heeft veel interesse in deze modellen.’
Vanuit het publiek van wetenschappers klinkt echter nog twijfel over de mogelijkheid om op Al Gore-achtige wijze het klimaat te voorspellen. Maar men is redelijk eensgezind over het idee dat er vooral veel moet worden samengewerkt. Medici, paleontologen, archeologen, natuurkundigen en historici kunnen alleen samen komen tot een zo volledig mogelijk model.

Nieuwste berichten

De Franse oproerpolitie grijpt in tijdens demonstraties op de Place de la Republique in Parijs, 17 oktober 2026.
De Franse oproerpolitie grijpt in tijdens demonstraties op de Place de la Republique in Parijs, 17 oktober 2026.
Artikel

Franse oproerpolitie pakt demonstranten aan zoals in de negentiende eeuw

Begin twintigste eeuw was Frankrijk het eerste land ter wereld dat een professionele oproerpolitie oprichtte. Ordehandhaving à la française was zelfs zo succesvol dat andere landen de Franse doctrine overnamen. Van die voorbeeldfunctie is weinig meer over. In de Noord-Franse stad Lens is het op maandag 5 oktober 2026 al vroeg in de morgen onrustig....

Lees meer
Dumitru en Florica Bagdasar met hun dochter Alexandra, circa 1939.
Dumitru en Florica Bagdasar met hun dochter Alexandra, circa 1939.
Artikel

De hersteller van de Roemeense volksgezondheid

Florica Bagdasar krijgt als minister de haast onmogelijke opdracht om na de Tweede Wereldoorlog de Roemeense gezondheidszorg uit de modder te trekken. Aan politieke gevoeligheden denkt ze niet, Bagdasar doet alles wat praktisch gezien nodig is. Het wordt haar niet in dank afgenomen. Florica Bagdasar heeft in 1946 net haar man begraven, als er wordt...

Lees meer
Fugger wil zijn geld terug
Fugger wil zijn geld terug
Recensie

Fugger wil zijn geld terug

De familie Fugger bouwde een netwerk op in heel Europa en financierde vorsten en pausen. Dat maakte ze ook kwetsbaar. Op 24 april 1523 schreef de Augsburgse bankier Jakob Fugger een brief aan Karel V, koning van Spanje, heer der Nederlanden en keizer van het Heilige Roomse Rijk der Duitse Natie. Aan het hof van...

Lees meer
In deze film debatteert Spinoza met Rembrandt
In deze film debatteert Spinoza met Rembrandt
Recensie

In deze film debatteert Spinoza met Rembrandt

In films kan alles. In Spinoza discussieert de filosoof die religieuze waarheden in twijfel trok met kunstenaar Rembrandt van Rijn over het leven, de rede, God en religie. Dat de film historische fictie is, is geen bezwaar. Dat hij nogal schools uitpakt, is dat wel.  ‘Amsterdam 1656. Een machtige en rijke stad die zichzelf ziet...

Lees meer
Loginmenu afsluiten