Eindexamenkandidaten geschiedenis van het HAVO en VWO krijgen in 2008 te maken met het onderwerp Ten oorlog! Europese oorlogen van 1789 tot 1919. Dat maakte het CEVO, de opdrachtgever voor examenonderwerpen bekend.

In de examenstof staan vier conflicten centraal: De Napoleontische oorlogen, de Krimoorlog, de Frans-Duitse oorlog van 1870-1871 en de Eerste Wereldoorlog. ‘We benaderen oorlog als een maatschappelijk fenomeen. Dat betekent dat we laten zien hoe oorlog invloed heeft op de media, de economie en het dagelijks leven,’ zegt Genio Rusen, voorzitter van de stofomschrijvingscommissie van de vereniging van Nederlandse geschiedenisdocenten.

‘Het thema is inderdaad veel omvattend,’ licht Rusen toe. ‘Maar we hebben de onderwerpen zo gestructureerd dat ze best behapbaar zijn. Bovendien wordt de stof samengesteld door docenten die goed zicht hebben op het niveau van de scholieren.’

Herman Amersfoort, hoogleraar militaire geschiedenis, reageert verheugd op de onderwerpskeuze: ‘Er komt eindelijk een eind aan de stiefmoederlijke behandeling van de negentiende eeuw.’ Wel heeft hij kritiek op het ontbreken van koloniale conflicten en de Tweede Wereldoorlog.

De koloniën ontbreken omdat er is gekozen voor een Europese benadering van het onderwerp. Rusen: ‘Met het bepalen van de examenstof ben je vooral aan het wegstrepen wat er niet in kan. We hebben nu vier oorlogen overgehouden die een goed beeld geven van de ontwikkeling die oorlogvoering in Europa doormaakte in de lange negentiende eeuw.’

Na veel discussie heeft de commissie besloten dat er simpelweg geen ruimte was voor de Tweede Wereldoorlog binnen het onderwerp. Rusen merkt hierbij op dat leerlingen toch al veel les krijgen over de Tweede Wereldoorlog.

Ook Walter Melis, docent geschiedenis aan de Christelijke Scholen Gemeenschap Johannes Calvijn in Rotterdam, is positief. ‘Het is goed dat er eens onbekende geschiedenis aan bod komt. In andere landen worden deze oorlogen nog herdacht, maar wij weten er niets van.’