Alle artikelen
‘Terroristen zijn gefrustreerde verzetsstrijders tegen de heersende wereldorde.’ En: ‘De Franse expansiedrift had vooral positieve gevolgen voor de gekoloniseerde landen.’ Deze controversiële stellingen zijn te vinden in geschiedenisboeken op scholen in Frankrijk.
Journaliste Eve Bonnivard en docente geschiedenis Barbara Lefebvre schreven het boek Elèves sous influence (‘Leerlingen onder invloed’). Daarin onderzochten ze hoe geschiedenisboeken voor scholieren het actuele moslimterrorisme verklaren. Ze kwamen tot de schrikbarende conclusie dat dat gepresenteerd wordt als een hevige vorm van anti amerikanisme en niets meer. De aanslagen van 11 september zouden een reactie zijn op de Amerikaanse hegemonie. Voor de handboeken zijn de totalitaire denkbeelden van fanatieke moslims irrelevant.
De auteurs citeren het lesboek Magnard, dat terrorisme definieert als ‘het wapen van de zwakken, die de kracht ontberen de grote macht frontaal aan te vallen en zodoende hun toevlucht zoeken in destabilisering, door middel van aanvallen op symbolische doelen’.
Voor de schrijfsters is duidelijk dat de geschiedenisboekjes de Verenigde Staten aanwijzen als hoofdschuldige van de problemen in de wereld. Volgens de schoolboeken is het antiglobalisme een poging tot heldhaftig verzet, met als icoon de Franse boerenleider José Bové, die de protesten tegen McDonald’s leidde. Niet toevallig, want zoals bekend zijn de Fransen zelf ook niet vies van anti amerikanisme.
Een tweede kwestie die het Franse geschiedenisonderwijs bezighoudt is het kolonialisme. Dit jaar nam het Franse parlement met een rechtse meerderheid een wet aan die het schoolboeken verplicht om de positieve gevolgen van de Franse aanwezigheid in de koloniën te erkennen, vooral in Noord Afrika. De Algerijnse president Abdelaziz Bouteflika sprak boos van revisionisme en negationisme, twee beladen termen die vaak worden gebruikt voor ontkenning en bagatellisering van de holocaust.
Geschiedenisleraren, merendeels links georiënteerd, tonen zich verontwaardigd over de wet. Ze vinden het belangrijk om ook te wijzen op de negatieve effecten. Daarnaast vinden ze dat de regering zich niet moet bemoeien met de inhoud van de historische handboeken. De linkse krant Libération maakte zelfs een vergelijking met de ‘officiële geschiedenis’ van China, waar de staat ook bepaalt wat wel en wat geen nuttige stof is voor de leerlingen.
Dit artikel is exclusief voor abonnees
Omstreden geschiedenislessen voor Franse leerlingen
‘Terroristen zijn gefrustreerde verzetsstrijders tegen de heersende wereldorde.’ En: ‘De Franse expansiedrift had vooral positieve gevolgen voor de gekoloniseerde landen.’ Deze controversiële stellingen zijn te vinden in geschiedenisboeken op scholen in Frankrijk. Journaliste Eve Bonnivard en docente geschiedenis Barbara Lefebvre schreven het boek Elèves sous influence (‘Leerlingen onder invloed’). Daarin onderzochten ze hoe geschiedenisboeken voor...
Russen in de ban van nazi-propaganda
Rusland groeit uit tot wereldcentrum van antisemitisme en holocaustontkenning. Boeken en dvd’s met nazi-boodschappen zijn overal te koop, ook in gerenommeerde boekhandels en platenzaken in Moskou. In Rusland is nazi-propaganda uitgegroeid tot een rage. Zonder veel moeite zijn tussen de dvd’s met alledaagse speelfilms Duitse propagandafilms vinden, ter verheerlijking van de SS of met frontnieuws...
Beul was verpersoonlijking van het kwaad
De beul was in de Middeleeuwen niet alleen buitengewoon impopulair, hij werd in diverse illustraties ook afgebeeld als verpersoonlijking van het kwaad. Dit stelt historica Hannele Klemettilä in haar proefschrift Epitomes of Evil. Representations of Executioners in Northern France and the Low Countries in the late Middle Ages, waarvoor zij duizenden illustraties en andersoortige bronnen...
Tongschroef van doopsgezinde martelaar teruggevonden
De twee ijzeren staafjes waarmee de jonge Hans Bret in 1577 het zwijgen werd opgelegd zijn terecht. De Amsterdamse hoogleraar doopsgezinde kerkgeschiedenis Piet Visser vond Brets tongschroef in Genève. Hans Bret was doopsgezind en ongeveer eenentwintig jaar oud toen hij in januari 1577 in Antwerpen op de brandstapel belandde. Zelfs tijdens zijn gevangenschap probeerde Bret...
De Stelling
In De Stelling reageert een vast panel van historici op een gebeurtenis uit de actualiteit. Deze keer luidt de stelling: ‘De ramp van New Orleans laat zien dat de droom van Martin Luther King niet is uitgekomen.’ Anton van Hooff, universitair hoofddocent klassieke geschiedenis aan de Universiteit Nijmegen`Ik zou eerder zeggen dat de war on...
‘De Witt held dankzij Franse Revolutie’
Het geweld van de Franse Revolutie heeft grote invloed gehad op de beeldvorming over Johan de Witt, zo betoogt Jaap de Haan in het eerste nummer van Bijdragen en Mededelingen betreffende de Geschiedenis der Nederlanden van 2005. De excessen van de revolutie hernieuwden de herinnering aan de gruwelijke dood en verminking van de gebroeders De...
‘Ik ben een erfgenaam van Schaepman’
In zijn proefschrift In vrijheid gebonden. Negentiende-eeuwse katholieke publicisten in Nederland over geloof, politiek en moderniteit beschrijft Henk van den Berg hoe katholieken in de tweede helft van de negentiende eeuw zochten naar manieren om de politieke arena te betreden en tegelijkertijd hun godsdienst trouw te blijven. De kwestie is voor de huidige CDA nog...
Moskou krijgt historisch centrum voor Russische emigranten
Het Russische bibliotheekfonds Roesskoje Zaroebezjny – ‘Russen in het buitenland’ – heeft een groots historisch centrum geopend in het centrum van Moskou. Het omvat een bibliotheek, een archief en een uitgeverij en organiseert tentoonstellingen. Roesskoje Zaroebezjny houdt zich bezig met de lotgevallen van Russen die na de Russische Revolutie van 1917 gedwongen hun...
Boeken alleen voor rijke vrouwen
Leidse vrouwen bezaten in de Gouden Eeuw nauwelijks boeken. Alleen de bijbel kwam in vrijwel alle boedels van vrouwen voor, ontdekte boekhistoricus Paul Hoftijzer. In ‘Boekenbezit van vrouwen in Leiden gedurende de Gouden Eeuw’ in het Jaarboek voor Nederlandse boekgeschiedenis (2005) vergelijkt hij 157 zeventiende-eeuwse boedelinventarissen. Om verwarring met het eigendom van de mannen te...
‘Praagse Lente was anti-Amerikaans’
De ‘Europese politiek’ die Tsjechische intellectuelen formuleerden tijdens de Praagse Lente in 1968 was eerder anti-Amerikaans dan anti-communistisch. Dat concludeert Carlos Reijnen in het juninummer van Nieuwste Tijd. Aanhangers van de ‘Europese politiek’ streefden naar betere contacten met landen in de regio. Zoals bekend richtten deze intellectuelen zich tegen de Sovjet-Unie, maar ze moesten evenmin...
Ruige Drent kon niet van de fles afblijven
Drenthe was aan het begin van de vorige eeuw de meest criminele provincie van Nederland. De schrijnende armoede zou de oorzaak zijn van de hoge criminaliteitscijfers in de veenkoloniën. Historicus Albert Eggens ontzenuwt dat beeld in zijn proefschrift. Ook het zwak van de veenarbeiders voor jenever speelde een grote rol. In de jaren voor de...
In de media
Elke maand een selectie van historisch nieuws in de media. Deze keer: de spijtbetuiging aan Indonesië van minister Ben Bot en een verdwenen boek over de binnenlandse oorlog in Suriname. ‘Minister van Buitenlandse Zaken Ben Bot zal op 17 augustus aanwezig zijn bij de viering van zestig jaar onafhankelijkheid van Indonesië in Jakarta.’ Met dit...
