Home De Stelling: ‘Drees zou pensioenleeftijd naar 67 verhogen’

De Stelling: ‘Drees zou pensioenleeftijd naar 67 verhogen’

  • Gepubliceerd op: 12 november 2009
  • Laatste update 07 apr 2020
  • Auteur:
    Maurice Blessing

Anton van Hooff:

‘De omstandigheden zijn natuurlijk ingrijpend veranderd sinds de tijd van Drees. Je moet je daarom afvragen: spreken we over Drees in zijn eigen tijd, met de socialistische idealen van toen, of over iemand die nu 123 jaar oud zou zijn geweest en meegegroeid is met alle maatschappelijke ontwikkelingen?

De Drees van rond 1950 zou nooit hebben ingestemd met een verhoging van de pensioenleeftijd naar 67 jaar. Drees was weliswaar een pragmatisch bestuurder, maar in hem brandde een rood vuur. Bij de socialistische idealen van die tijd hoorde een pakket van sociale wensen waarvoor de socialisten al tientallen jaren vochten. Daaronder vielen onder meer de achturige werkweek en een pensioenleeftijd van 65 jaar. Drees was met die idealen opgegroeid en zou ze niet zomaar hebben opgegeven.

Maar als we het hebben over een Drees die met alle ontwikkelingen is meegegroeid, dan zie ik een figuur als Wouter Bos voor me. Zoals die de verhoging van de AOW-leeftijd verdedigt vind ik bewonderenswaardig. Dan zie ik een nieuwe Drees. Bos weet uitstekend te verwoorden waarom de sociale rechtsstaat alleen door een verhoging van de pensioenleeftijd in stand kan worden gehouden. Solidariteit, de kernwaarde van het socialisme, blijft bij hem het leidende principe.’

James Kennedy:

‘Ik zou die mogelijkheid niet bij voorbaat willen uitsluiten. Het debat over een duurzame financiering van de Algemene Ouderdomswet is namelijk niet nieuw. Bij de invoering van de AOW in 1957 werd er in de politiek ook al gediscussieerd over de toekomstige betaalbaarheid van de regeling. De altijd zuinige Drees realiseerde zich toen al dat een geleidelijke verhoging van de pensioenleeftijd in de toekomst wellicht onvermijdelijk was. Hij had dus oog voor de problematiek, hij wilde er alleen niet op vooruitlopen.

Je kunt je overigens afvragen in hoeverre de AOW aan Drees persoonlijk toegeschreven moet worden. De directe voorloper ervan, de Noodwet Ouderdomsvoorziening van 1947, die Drees als minister van Sociale Zaken had gepresenteerd, werd ook in andere Europese landen doorgevoerd. Het was toen de norm in Europa om vanuit de staat noodvoorzieningen te regelen voor mensen zonder eigen oudedagsvoorziening. En de latere AOW werd niet door premier Drees, maar door zijn minister Suurhoff in elkaar getimmerd.

Drees was bij uitstek een socialistische politicus die inzag dat sociale solidariteit betaalbaar moet blijven. Daar komt bij dat hij zelf bijna honderd jaar oud is geworden. Hij heeft dus aan den lijve ervaren dat een 65-jarige van nu even fit is als een 70-jarige in de jaren vijftig.’

Ruth Oldenziel:

‘De grens van 65 jaar was deels arbitrair: men is er altijd van uitgegaan dat de pensioenleeftijd in de toekomst verhoogd zou moeten worden. Drees zelf meende dat mensen nog zo’n vijf jaar van hun pensioen moesten kunnen genieten. Gelet op de huidige gemiddelde levensverwachting zou hij dus zeker vóór een verhoging zijn.

Alleen, ik vind de veronderstelde mening van Drees irrelevant voor de huidige discussie over een verhoging van de pensioenleeftijd. Het arbeidsmodel is namelijk ingrijpend veranderd sinds de jaren vijftig. Wat dat betreft is deze stelling kenmerkend voor de huidige discussie over de AOW, waarin politici het doen voorkomen alsof het enige verschil met vroeger is dat we nu iets langer moeten doorwerken.

Ik mis een historisch geïnformeerde discussie over de ingrijpende veranderingen die de arbeidsmarkt in de afgelopen decennia heeft doorgemaakt. Over de verhoogde werkdruk, stress en onzekerheid op de werkvloer die de “vermarkting” van arbeid met zich heeft meegebracht. De hogere eisen aan werknemers en het verlies van oude zekerheden als ‘‘een baan voor het leven’’ worden in de huidige discussie over de pensioenleeftijd niet verdisconteerd. Het is dan ook wrang dat de discussie wordt aangevoerd door babyboomers die alle veranderingen zelf nauwelijks aan den lijve hebben ondervonden.’

Dit artikel is exclusief voor abonnees

Dit artikel op Historischnieuwsblad.nl is alleen toegankelijk voor abonnees. Met liefde en zorg werken wij iedere dag weer aan de beste historische verhalen door toonaangevende historici. Steun ons door lid te worden voor maar €4,99 per maand, de eerste maand €1,99. Log in om als abonnee direct verder te kunnen lezen of sluit een abonnement af.

Nieuwste berichten

Ossietzky in het concentratiekamp, 1934.
Ossietzky in het concentratiekamp, 1934.
Artikel

Dissident ging liever naar het strafkamp dan op de vlucht

Net als Aleksej Navalny besloot de Duitse dissident Carl von Ossietzky zijn land niet te ontvluchten toen hij gevaar liep. Hij wist dat hij bovenaan de zwarte lijst van de nazi’s stond, maar bleef toch in Berlijn toen Hitler in 1933 de macht greep. ‘De opposant die over de grens vlucht, werpt al snel holle frasen zijn land in,’ meende hij. Die moed bekocht hij met de dood in een concentratiekamp.

Lees meer
Waffen SS'ers in Vught
Waffen SS'ers in Vught
Interview

‘Waffen-SS’ers dachten dat het verleden niet lang aan hen zou kleven’

Hoewel ze geen paspoort meer hebben, blijven veel Syriëgangers toch in Nederland. Ook in 1945 verloren mannen die zich bij de Duitsers hadden aangesloten hun Nederlanderschap. Maar de omgang met deze Waffen-SS’ers en de Syriëgangers verschilt volgens historicus Peter Romijn. ‘De huidige wetgeving draait om uitstoting, maar na de Tweede Wereldoorlog was ook sprake van re-integratie.’

Lees meer
Truman poseert met de Chicago Daily Tribune
Truman poseert met de Chicago Daily Tribune
Artikel

Een presidentskandidaat dump je niet zomaar

Terwijl Donald Trump en Joe Biden zich opmaken voor de verkiezingsstrijd, gaan er bij hun partijen stemmen op om alsnog voor een andere presidentskandidaat te kiezen. Maar het verleden leert dat het lastig is om een leidende kandidaat opzij te zetten.

Lees meer
Gaius spreekt het volk toe. Ets door Silvestre David Mirys, 1799.
Gaius spreekt het volk toe. Ets door Silvestre David Mirys, 1799.
Artikel

De populistische Gracchen beloofden gouden bergen

Populistische politici zijn van alle tijden. Na een mislukte carrière zag de Romein Tiberius Gracchus nog maar één uitweg: hij werd een volkstribuun die het volk beloofde wat het wilde horen. Of zijn plannen uitvoerbaar waren, deed er niet toe. Het ging hem om de macht. En dat gold ook voor zijn broer en opvolger Gaius.

Lees meer