Alle artikelen
In Guatemala worden verloren gewaande archieven van de beruchte Policía Nacional voor het eerst openbaar gemaakt. Tachtig miljoen documenten kunnen een beter inzicht bieden in de dood van zo’n 200.000 Guatemalteken tussen 1962 en 1996.
Kakkerlakken, ratten en vleermuizen bewaakten de laatste jaren de formidabele stapel papier in Guatemala-Stad, eerst door de eigenaar verstopt voor de buitenwereld en daarna vergeten. De ontploffing van een nabijgelegen munitiedepot in de zomer van 2005 leidde tot de herontdekking van de archieven van de Policía Nacional, omdat angstig geworden buurtbewoners direct een inspectie van alle gebouwen eisten.
De ongewenste bewakers werden vervangen door echte en ombudsman Sergio Morales boog zich over de documenten van het omstreden politiekorps. Met zo’n 80 miljoen documenten, die de periode beslaan van 1882 tot 1997, is het politiearchief in Guatemala het grootste dat ooit is gevonden in Latijns-Amerika. Vanwege de duizelingwekkende omvang van het archief kon Morales pas recentelijk zijn eerste bevindingen publiceren.
De medewerkers van de ombudsman die zich – met behulp van buitenlandse regeringen en NGO’s – op de papieren hebben gestort, richten zich vooralsnog op de jaren tussen 1962 en 1996, toen in Guatemala een burgeroorlog woedde. In 1962 begonnen de guerrillastrijders van de URNG (Unidad Revolucionaria Nacional Guatemalteca) hun strijd tegen de regering; op 29 december 1996 werd de vrede getekend. In de tussentijd voerde de Policía Nacional een waar schrikbewind.
Tijdens de burgeroorlog kwamen zo’n 200.000 Guatemalteken om het leven. Van alle slachtoffers was 83 procent van Maya-afkomst. De piek in het aantal doden lag in 1982, toen onder dictator generaal Efraín Ríos Montt hele bergdorpen werden uitgemoord omdat de bewoners ervan de guerrillabeweging zouden helpen.
De ‘Guatemalteekse genocide’ is eerder onderzocht door de Waarheidscommisie die in 1996 onder leiding van de later vermoorde bisschop Juan José Gerardi Conedera werd opgericht. De commissie kreeg echter nooit toegang tot officiële archieven, een van de oorzaken waardoor Ríos Montt niet kon worden aangeklaagd en in 1997 een plek in het parlement kreeg.
De opening van de archieven van de Policía Nacional en de recente overhandiging van legerarchieven aan de Guatemalteekse justitie bieden de bevolking nu niet alleen de kans de namen van anonieme slachtoffers te weten te komen, maar ook wie de daders en hun opdrachtgevers waren.
Op basis van het eerste rapport van Morales zijn al twee ex-politieagenten gearresteerd. De ombudsman neemt een groot persoonlijk risico. Een dag na de presentatie werd Morales’ echtgenote tijdelijk ontvoerd en gemarteld. Daders onbekend. Ook mét geopende archieven blijft Guatemala een duister land.
Dit artikel is exclusief voor abonnees
Politiearchief onthult geheimen genocide Guatemala
In Guatemala worden verloren gewaande archieven van de beruchte Policía Nacional voor het eerst openbaar gemaakt. Tachtig miljoen documenten kunnen een beter inzicht bieden in de dood van zo’n 200.000 Guatemalteken tussen 1962 en 1996. Kakkerlakken, ratten en vleermuizen bewaakten de laatste jaren de formidabele stapel papier in Guatemala-Stad, eerst door de eigenaar verstopt voor...
Wilhelmina overwoog vlucht naar Canada
Nederlandse schepen lagen aan het begin van de Tweede Wereldoorlog in Engeland klaar om koningin Wilhelmina en haar regering in geval van een Duitse invasie te evacueren naar Canada. De regering, die kort tevoren uit Nederland was gevlucht, had geen vertrouwen in de Britse defensie. Dat blijkt uit Amerikaanse archiefstukken. Nadat koningin Wilhelmina in mei...
Oorlog en vrede centraal in Week van de Geschiedenis
De Week van de Geschiedenis 2009 staat in het teken van oorlog en vrede. Van 17 tot en met 25 oktober kunnen geschiedenisliefhebbers in heel Nederland tentoonstellingen, lezingen en evenementen bezoeken. Hoogtepunt is de Nacht van de Geschiedenis op 24 oktober in Amsterdam. Tijdens de Week van de Geschiedenis 2009 organiseren meer dan 500 musea,...
Film: ‘Hunger’ en ‘Fifty Dead Men Walking’
In de drie decennia na 1969 kwamen in Noord-Ierland bij de gevechten tussen loyalisten en republikeinen (IRA) ongeveer drieduizend mensen om het leven als gevolg van bomaanslagen, executies en gevechten. Onder hen waren bijna tweeduizend burgers. De strijd, door de Britse autoriteiten eufemistisch ‘the Troubles’ genoemd, heeft altijd tot de verbeelding van filmmakers gesproken. Dat...
Websites: www.aletta.nu en youtube.nl
4 Juni 1913. In Engeland zijn alle ogen gericht op de belangrijkste paardenrennen van het jaar: de Epsom Derby. De koninklijke familie, talloze lieden van adellijke afkomst en iedereen die verder ook maar iets in het Britse Rijk te vertellen heeft zijn aanwezig. Allen kijken gespannen naar de prestigieuze race, die sinds 1780 jaarlijks verreden...
Tentoonstelling: ‘Jan Marijnissen & de Meisjes van de fabriek
Eén foto in het bijzonder blijft je bij. Die toont vijf meisjes van een jaar of negen, tien die jutezakken naaien. Vijfentwintig per dag, meldt het bijschrift. Ze werken zoet door en hebben ronde kindergezichtjes. Zo te zien zijn het de jongste arbeidstertjes op deze tentoonstelling. De foto hangt op de expositie Jan Marijnissen &...
Interview met Niall Ferguson
Engeland had buiten de Eerste Wereldoorlog moeten blijven. Duitsland had dan weliswaar veel meer macht gekregen in Centraal-Europa, maar de oorlog had korter geduurd en de Tweede Wereldoorlog was er zelfs nooit gekomen. Dat is een van de controversiële stellingen in The Pity of War (1998) van de Britse historicus Niall Ferguson, waarvan recent een...
Forum: strijd voor vrouwenrechten
‘Vrouwen worden nog steeds als ongelijkwaardig aan mannen beschouwd en als hun onderhorigen behandeld.’ Dat schrijft mevrouw A.W. Koopmanschap-Van Langen naar aanleiding van de stelling: ‘De strijd voor vrouwenrechten is nog net zo belangrijk als in de tijd van Aletta Jacobs.’ De meningen hierover zijn verdeeld. Van de 288 forumdeelnemers is 48 procent het ermee...
De Stelling:
Anton van Hooff: ‘Toen ik in 1986 aan de andere zijde van de Muur stond, dacht ik dat ik het niet meer zou meemaken dat deze zou verdwijnen. Voor veel West-Europeanen hield Europa op bij de Muur: daarachter was enkel duisternis. Maar binnen enkele jaren viel hij. In de euforie over die gebeurtenis geloofde men...
Signalementen
Machiel Bosman De polsslag van de stad. De Amsterdamse stadskroniek van Jacob Bicker Raije (1731-1772) 253 p. Atheneum-Polak & Van Gennep, € 17,50Dit boek en het volgende zijn voor de zomer blijven liggen, maar verdienen het alsnog gesignaleerd te worden. De stadskroniek van de niet onbemiddelde ambtenaar Jacob Bicker Raije is een belangrijke bron voor...
Nelleke Noordervliet
Geschiedenis is helemaal niet ‘hot’. Geschiedenis is evenmin ‘cool’. Ik heb een aantal jaren oprecht geloofd dat de belangstelling voor het verleden – voor het eigen verleden en dat van stad, land en wereld – daadwerkelijk aan een wederopstanding bezig was. Het onmiskenbare succes van Historisch Nieuwsblad, de jaarlijkse Grote Geschiedenis Quiz, de Canon van...
Maarten van Rossem
Natuurlijk komt het fascisme nooit meer terug in zijn oorspronkelijke historische vorm. We zien op de televisie nog weleens zwarte en bruine hemden, hakenkruisen en de Hitlergroet, maar daarbij gaat het om adolescente neonazi’s, marginale zielenpoten die onder politiebewaking demonstreren in verregende provincieplaatsen. Dat betekent echter geenszins dat wezenlijke elementen van het fascisme, aangepast aan...
