Alle artikelen
Tijdens de collegedag Conflict in het Midden-Oosten op 4 april vertelt historicus Sietske van der Veen over de oorsprong van het zionisme en de staat Israël. Ze geeft alvast een voorproefje van haar lezing. ‘Ik schets een context van het zionisme die mensen minder goed kennen.’
‘Tijdens mijn college ga ik terug naar de wortels van de huidige situatie in het Midden-Oosten,’ zegt Van der Veen. ‘Welke ideeën liggen ten grondslag aan de staat Israël? Hoe zijn deze ideeën geëvolueerd? En wat kwam er uiteindelijk van die idealen terecht?’
‘Om het zionisme goed te begrijpen ga ik terug naar het eind van de negentiende eeuw, de eeuw van het nationalisme. Toen raakte het idee dat iedere natie, ieder volk, een eigen staat zou moeten hebben wijdverbreid. Er ontstonden verschillende nationalistische bewegingen, waaronder het zionisme. Theodor Herzl, de “vader” van het politieke zionisme, stelde dat hoe meer Joden in Europese samenlevingen integreerden of “assimileerden”, hoe meer zij werden gehaat. Joden zoals Herzl voelden zich in Europa tweederangs burgers, er was behoefte aan een alternatief. Door Jodenvervolgingen sloeg het zionisme vooral in Oost-Europa aan, maar ook in West-Europese landen waar Joden veel te maken kregen met antisemitisme. Met de opkomst van het nazisme in de jaren dertig werd het zionisme onder Europese Joden populairder. De Tweede Wereldoorlog maakte voor veel Joden duidelijk dat een Joodse staat noodzakelijk was.’
‘Voor 1967 keken velen met bewondering naar de jonge Joodse staat’
‘Ik besteed tijdens mijn lezing extra aandacht aan het zionisme in Nederland. Nederland was voor een lange tijd een relatief veilige plek voor Joden. In vergelijking met Joden in bijvoorbeeld Frankrijk en Oost-Europese landen voelden Nederlandse Joden zich minder aangetrokken tot het zionisme. Dat veranderde in het Interbellum. Steeds meer met name Joodse jongeren uit de middenklasse begonnen toen te geloven in een eigen Joodse staat. In speciale opleidingscentra genoten zij een landbouwopleiding of hachsjara. Dit was ter voorbereiding op hun aliyah, hun emigratie naar het mandaatgebied Palestina. Ze werden “Palestina-pioniers” of chaloetsiem genoemd.’
Zesdaagse Oorlog
‘Ik eindig mijn verhaal bij de Zesdaagse Oorlog van 1967, een kantelpunt. De Israëlische bezetting van de Gazastrook, de Sinaï-woestijn, Oost-Jeruzalem, de Golanhoogten en de Westelijke Jordaanoever zorgden voor een machtsverschuiving in het Midden-Oosten. Daarvóór keken velen uit de westerse wereld met bewondering naar de jonge Joodse staat die te midden van vijanden een democratie wist te stichten met een eigen economie. Na de Zesdaagse Oorlog begon dat beeld in de publieke opinie te kantelen, en kwam er bijvoorbeeld langzaam meer aandacht voor het lot van de Palestijnen. De andere sprekers op de collegedag zullen meer nadruk leggen op de periode na 1967.’
Openingsbeeld: Delegaties op het eerste Zionistische Congres in 1897.
‘Zionisme werd populairder in het Interbellum’
Tijdens de collegedag Conflict in het Midden-Oosten op 4 april vertelt historicus Sietske van der Veen over de oorsprong van het zionisme en de staat Israël. Ze geeft alvast een voorproefje van haar lezing. ‘Ik schets een context van het zionisme die mensen minder goed kennen.’ ‘Tijdens mijn college ga ik terug naar de wortels...
Wat waren Musserts laatste woorden?
Welke laatste woorden sprak Anton Mussert, voordat hij op 7 mei 1946 als landverrader werd geëxecuteerd? De bronnen geven verschillende antwoorden. Historicus Stijn Wiegerinck zocht uit, welke het meest betrouwbaar is.
Churchill kreeg in Washington garanties, maar niet gratis
Net als Zelenski bezocht Winston Churchill het Witte Huis om hulp te vragen voor zijn door oorlog geplaagde land. Die hulp kreeg hij van de Amerikaanse president. Maar niet voor niks.
Nepnieuws over Chinese wreedheden bij de Bokseropstand
Over de Bokseropstand in China publiceerden westerse kranten ronduit gruwelijke berichten. Maar die klopten vaak niet.
Oscar voor aangrijpende film over dictatuur in Brazilië
'I’m still here' heeft de Oscar voor beste internationale film gewonnen. De Braziliaanse speelfilm is een indrukwekkend eerbetoon aan de slachtoffers van de militaire dictatuur (1964-1985).
Jolande Withuis: ‘Ideologie maakt je blind’
Socioloog Jolande Withuis is ‘huiverig voor collectieve meningen die opeens in de mode zijn’. Ze heeft een gevoelige antenne overgehouden aan haar communistische opvoeding.
Mensensmokkelaars verdienden aan vluchtelingen uit de DDR
Na de bouw van de Muur graven West-Duitse studenten tunnels om DDR-burgers te helpen ontsnappen. Maar na een paar jaar nemen mensensmokkelaars hun rol over. Ze schakelen soms Nederlandse koeriers in, die niet in de gaten hebben dat ze met vuur spelen. Op vrijdag de dertiende loopt Marion Blom in haar eentje door Boedapest, de...
De bijzondere schatten van de Daciërs
Geruime tijd wisten de ruige Daciërs de macht van Rome te weerstaan. Daarom zijn de Roemenen nog steeds trots op deze verre voorouders. Bovendien zijn ze gefascineerd door hun zilveren en gouden schatten. Twee millennia geleden zagen de Karpaten in Transsylvanië er anders uit dan tegenwoordig: ruiger, minder bosrijk. Er leefde een gehard bergvolk, de...
Marjorie Post was de koningin van Trumps kroonjuweel Mar-a-Lago
Als een van de rijkste vrouwen van de VS kon Marjorie Post het breed laten hangen. Een van haar pronkpaleizen kwam in handen van Donald Trump.
‘Een doorzonwoning zit vol herinneringen’
Barend de Voogd tekent middels interviews de geschiedenis van gewone mensen op. Zo sprak hij voor een boek met oud-bewoners van een doorzonwoning.
Engelse Zeeoorlogen waren een clash tussen twee monopolisten
De VS voert hoge importtarieven in voor Canada, Mexico en China. In het verleden leidden handelsoorlogen dikwijls tot militair geweld, zoals slepende oorlogen tussen Engeland en de Republiek.
Palmyra was het Venetië van de woestijn
Het glorieuze verleden van Palmyra geeft veel Syriërs trots en inspiratie. Maar fundamentalistische moslims zouden de antieke stad het liefst begraven in het woestijnzand. Midden in het gortdroge binnenland van Syrië, bij een oase, ligt de ruïne van een stad die al eeuwenlang tot de verbeelding spreekt. Palmyra wordt wel het Venetië van de woestijn...
