Home Alle artikelen

Alle artikelen

Een overzicht van de artikelen die we recent hebben gepubliceerd.

Peperdure grachtenpanden, marmeren stoepen en mooie meiden. Zo zag Amsterdam eruit in de ogen van een zeventiende-eeuwse toerist.

Rond 1600 is reizen vooral voorbehouden aan diplomaten, handelaren, pelgrims en een enkele jonge aristocratenzoon. Maar in de loop van de zeventiende eeuw strijken steeds vaker toeristen neer in Amsterdam, om een paar dagen door te brengen in de machtigste stad van de Republiek.

Meer historische context bij het nieuws van vandaag?

Meld je aan voor de gratis nieuwsbrief van Historisch Nieuwsblad.
Ontvang historische artikelen, nieuws, boekrecensies en aanbiedingen wekelijks gratis in je inbox.

Om goed voorbereid op weg te gaan nemen ze voor vertrek reisgidsen door. Wat mag je niet missen, en welke delen van de stad kun je beter links laten liggen?

te missen: de werf van de VOC . het ZE emagazijn is alleen met speciale toestemming te bezoeken Schilderij van Ludolf Bakhuysen, 1696.
Niet te missen: de werf van de VOC . het Zeemagazijn is alleen met speciale toestemming te bezoeken. Schilderij van Ludolf Bakhuysen, 1696.

Architectuur staat hoog op het must see-lijstje van de toerist. Grootste publiekstrekker is het fonkelnieuwe Stadhuis met zijn vermaarde beeldhouwwerk. Maar ook de grote kerken zijn een bezoek waard. Favoriet is de Nieuwe Kerk, waar zowel de graftombe van Admiraal de Ruyter bewonderd wordt als het grote orgel. En als je de Westertoren beklimt, kun je bij helder weer Leiden zien liggen.

volgens de reisgidsen het meest indrukwekkende gebouw van het land. niet alleen de façade, ook het interieur wordt geroemd Vroedschapszaal, schilderij van Pieter de Hoogh.
Volgens de reisgidsen is het Stadhuis het meest indrukwekkende gebouw van het land. Niet alleen de façade, ook het interieur wordt geroemd Vroedschapszaal. Schilderij van Pieter de Hoogh.

Dan gaat de tocht naar de Beurs, om met eigen ogen de internationale bedrijvigheid te zien. De toegang bedraagt zes stuivers, maar zeventiende-eeuwse toeristen hebben wel wat te besteden.

Plattegrond van Amsterdam
Plattegrond van Amsterdam. Gravure van Daniel Stalpaert, 1662.

Bij een verblijf in Amsterdam mag ook een bezoek aan een van de vele liefdadigheidsinstellingen niet ontbreken. De sociale voorzieningen van de Republiek kunnen rekenen op waardering van de buitenlandse gasten. Vooral populair is het Rasphuis, waar gevangenen Braziliaans hardhout raspen tot poeder voor de verfindustrie. Elk jaar in augustus is het tuchthuis vrij toegankelijk voor publiek.

reizigers wachten op de Mosselsteiger aan het ij. reizen in de republiek is eenvoudig door de geringe afstanden en de vele transportmogelijkheden Schilderij van Ludolf Bakhuysen, 1673
Reizigers wachten op de Mosselsteiger aan het ij. reizen in de republiek is eenvoudig door de geringe afstanden en de vele transportmogelijkheden Schilderij van Ludolf Bakhuysen, 1673.

Wanneer de verplichte bezienswaardigheden zijn afgewerkt, is het tijd voor ontspanning. Bij het IJ vergapen de toeristen zich aan het woud van masten in de haven. Opvallend zijn ook de vele winkels in de Kalverstraat en de Nieuwendijk. Amsterdam is vermaard om zijn boekhandels. Hier vinden buitenlanders alle boeken en prenten die in eigen land niet te verkrijgen zijn.

zicht op Amsterdam vanuit het zuiden met de silhouetten van de zuiderkerk, oude kerk en het stadhuis. links de utrechtse poort Schilderij van Jacob van Ruisdael, ca. 1675.
Zicht op Amsterdam vanuit het zuiden met de silhouetten van de zuiderkerk, oude kerk en het stadhuis. links de utrechtse poort Schilderij van Jacob van Ruisdael, ca. 1675.

Als de avond valt wordt het druk op de Zeedijk. Dit is de plaats voor vertier. De dames van plezier lachen, in de muziekhuizen wordt tot in de vroege morgen gedanst.

Tot in de vroege uurtjes wordt gedanst, gegeten en gespeeld. Rechts bij de deur een koppelaarster met een prostituee. Schilderij naar Joos van Winghe, 1580-1630.
Tot in de vroege uurtjes wordt gedanst, gegeten en gespeeld. Rechts bij de deur een koppelaarster met een prostituee. Schilderij naar Joos van Winghe, 1580-1630.
de meisjes zijn knap, maar na het huwelijk worden ze dik en saai’. Schilderij van Salomon de Bray
‘De meisjes zijn knap, maar na het huwelijk worden ze dik en saai’. Schilderij van Salomon de Bray.

Het nachtleven mag er best zijn, maar het mooiste van Amsterdam is toch de grachtengordel. Panden zo groot als paleizen, met stoepen van zwart of rood marmer. Sommige panden hellen iets voorover, merken de toeristen op. De grachten zijn prachtig, jammer dat het er zo ongelooflijk stinkt.

Reisgidsen halen graag de spreekwoordelijke netheid van de hollandse huisvrouw aan Schilderij van Willem van Odekercken.
Reisgidsen halen graag de spreekwoordelijke netheid van de hollandse huisvrouw aan. Schilderij van Willem van Odekercken.
Kruidenmarkt in Amsterdam. Schilderij van Gabriel Metsu.
Kruidenmarkt in Amsterdam. Schilderij van Gabriel Metsu.
Beeldessay

Wat trok zeventiende-eeuwse toeristen naar Amsterdam?

Peperdure grachtenpanden, marmeren stoepen en mooie meiden. Zo zag Amsterdam eruit in de ogen van een zeventiende-eeuwse toerist. Rond 1600 is reizen vooral voorbehouden aan diplomaten, handelaren, pelgrims en een enkele jonge aristocratenzoon. Maar in de loop van de zeventiende eeuw strijken steeds vaker toeristen neer in Amsterdam, om een paar dagen door te brengen...

Lees meer
ZEELIEDEn TIJDENS STAKInGEn DE ZEELIEDEN StAKING VAN 1911 VERZAMELEN StAKERS ZICH BIJ EEN VERGADERZAAL Amsterdam, 1911. Foto Spaarnestad Photo
ZEELIEDEn TIJDENS STAKInGEn DE ZEELIEDEN StAKING VAN 1911 VERZAMELEN StAKERS ZICH BIJ EEN VERGADERZAAL Amsterdam, 1911. Foto Spaarnestad Photo
Artikel

De arbeider eist zijn rechten op

In 1911 legden Amsterdamse en Rotterdamse bootwerkers en matrozen massaal het werk neer tijdens de Zeeliedenstaking. De staking was er een van vele. Vanaf het eind van de negentiende eeuw zetten arbeiders steeds vaker stakingen in om loonsverhoging of verbetering van arbeidsomstandigheden te eisen. In de tweede helft van de negentiende eeuw moderniseert Nederland in...

Lees meer
Column

Presidenten doen er niet toe

Het is gebruikelijk de recente Amerikaanse geschiedenis te structureren aan de hand van de verschillende presidenten en hun ambtstermijnen. Dit is een voor de hand liggende en simpele methode om enige orde te brengen in de historische chaos. Een historicus kan dan mooi beginnen met een biografische schets en de vaak opwindende verkiezingscampagne. Deze historiografische...

Lees meer
Oscar Mohr (1907-1952)
Oscar Mohr (1907-1952)
Artikel

Oscar Mohr (1907-1952)

Temidden van alle dood en verderf in concentratiekamp Natzweiler wist Oscar Mohr zijn medegevangenen op te beuren met een uit het gezamenlijk geheugen samengesteld dichtbundeltje. De internationaal georiënteerde journalist en verzetsheld wist de verschrikkingen te overleven dankzij zijn vindingrijkheid en levenslust. Kortgeleden kreeg het NIOD Instituut voor Oorlogs-, Holocaust- en Genocidestudies een prachtige schenking: de...

Lees meer
Roelof Overakker (1890-1945)
Roelof Overakker (1890-1945)
Artikel

Roelof Overakker (1890-1945)

Tijdens de bezetting van Nederlands-Indië was de Japanse inlichtingendienst in de greep van een vermeend complot van oud-KNIL-militairen, die op Sumatra verzetsacties voorbereidden. Tientallen verzetsleden werden opgepakt, mishandeld en doodgeschoten. De spil van het complot was volgens de Japanners de Nederlandse generaal-majoor Roelof Overakker. Sumatra, 9 januari 1945. Op een heuvel vlak bij Fort de...

Lees meer
20 boeken die u moet lezen over de Tweede Wereldoorlog
20 boeken die u moet lezen over de Tweede Wereldoorlog
Artikel

20 boeken die u moet lezen over de Tweede Wereldoorlog

Voor de special Oorlogsjaren. Nederland in 1940-1945 selecteerde de redactie van Historisch Nieuwsblad 20 belangrijke boeken over de Tweede Wereldoorlog. De ondergang van het Derde Rijk, de Slag bij Stalingrad, Jodenvervolging in Nederland, massa-executies in Polen, biografieën over Adolf Hitler en Heinrich Himmler. De Amsterdamse hoogleraar Presser schreef in 1965 een opzienbarende geschiedenis van de...

Lees meer
Elizabeth koningin van Groot-Brittannië
Elizabeth koningin van Groot-Brittannië
Artikel

Elizabeth I: echtgenote van het volk

Er komt een eerbetoon voor de vorig jaar overleden koningin Elizabeth. Haar zestiende-eeuwse naamgenoot, de 'Virgin Queen', wist een invasie te voorkomen en religieuze twisten te matigen.

Lees meer
De Berlijnse Muur wordt gebouwd
De Berlijnse Muur wordt gebouwd
Artikel

Hoe de Berlijnse Muur de Sovjet-Unie overeind hield

Met de bouw van de Berlijnse Muur in 1961 maakte het DDR-regime een einde aan de niet te stoppen vluchtelingenstroom naar het Westen. Meer dan 120 kilometer beton, prikkeldraad, antitankversperringen en wachttorens omringden voortaan West-Berlijn. De Berlijnse Muur maakte pijnlijk duidelijk dat het socialistische experiment was mislukt. Maar hij bood het regime zoveel stabiliteit dat...

Lees meer
Artikel

‘De Wever zal het verleden nooit afzweren’

De Belgische kabinetsformatie zit al meer dan 300 dagen muurvast. Struikelblok is de staatshervorming die de Nieuw-Vlaamse Alliantie (N-VA) van Bart de Wever eist. Deze partij is relatief nieuw, maar heeft lange historische wortels. Marnix Beyen, docent politieke geschiedenis aan de Universiteit Antwerpen, legt uit welke. ‘De N-VA komt voort uit de Vlaams-nationalistische Volksunie. Deze...

Lees meer
George Custer: held of lafaard?
George Custer: held of lafaard?
Artikel

George Custer: held of lafaard?

Bij Little Bighorn in de Amerikaanse staat Montana vond in 1876 een van de laatste en meest mythische gevechten tussen Indianen en het Amerikaanse leger plaats. Prairie-Indianen doodden generaal George Custer en 262 soldaten. Die veldslag is vandaag de dag nog zo controversieel dat Little Bighorn zijn hele archief en museumcollectie verliest. Volgens de National...

Lees meer
Artikel

Klus-Polen in voetsporen Chopin en Curie

Het afgelopen decennium boterde het niet zo lekker tussen Frankrijk en Polen. Oud-president Jacques Chirac was verbitterd toen hij in 2003 merkte dat Polen en een aantal andere Centraal-Europese landen de Amerikaans-Britse invasie in Irak steunden. De jonge democratieën ‘hadden een goede kans gemist om zich stil te houden,’ zei hij. ‘Laten we eerlijk zijn:...

Lees meer
Artikel

Afscheiding of bevrijding?

In augustus is het twintig jaar geleden dat Estland, evenals zuiderburen Letland en Litouwen, op de golven van de mislukte anti-Gorbatsjovputsch in Moskou zijn onafhankelijkheid wist te herstellen. In dit woordje ‘herstellen’ schuilt de kiem van een conflict dat ieder moment (weer) tot volle eruptie kan komen. Estland wordt niet moe te onderstrepen dat het...

Lees meer
Loginmenu afsluiten