Alle artikelen
De betrekkingen tussen Rusland en Polen maken een opmerkelijke bloeiperiode door als gevolg van Russische inschikkelijkheid inzake de kwestie-Katyn. Premier Vladimir Poetin herdacht in april samen met zijn Poolse collega Donald Tusk de slachtoffers van de massamoord op duizenden krijgsgevangen Poolse officieren in 1940 door Stalins geheime dienst.
De vliegramp van drie dagen later bij Smolensk, waarbij de Poolse president Lech Kaczynski omkwam, bracht de partijen nog dichter bij elkaar. Een indrukwekkende film over Katyn van de Poolse cineast Andrzej Wajda was te zien op de Russische televisie en de Russen gaven een groot aantal documenten vrij. Als klap op de vuurpijl nam de doema eind november een resolutie aan waarin werd erkend dat het bloedbad was uitgevoerd ‘in opdracht van Stalin en andere Sovjetleiders’.
Toch blijft Rusland met Katyn in de maag zitten. Daarvan getuigen pogingen het drama te relativeren. Bijvoorbeeld door te benadrukken dat niet alleen de Polen hebben geleden onder Stalin, maar de Sovjetburgers nog veel meer. Poetin zei in april te geloven dat de massamoord in Katyn een vergelding was voor de dood van duizenden soldaten van het Rode Leger in Poolse krijgsgevangenkampen in 1920.
Volgens de premier kwamen in de kampen 32.000 Russische krijgsgevangenen om, ook al heeft gezamenlijk Pools-Russisch onderzoek aangetoond dat het ging om tussen de 16.000 en 20.000 doden. Afgezien daarvan heeft Stalin zich nooit om het lot van de krijgsgevangenen bekommerd. Zij waren wat hem betreft afgeschreven en verdienden niet beter dan in Polen te creperen.
Niettemin: de Russen willen schoon schip maken. ‘We willen dit hoofdstuk afsluiten,’ zei de voorzitter van de doemacommissie voor buitenlandse zaken, Konstantin Kosatsjov, in november.
Maar daarvoor is het nog te vroeg. Op zichzelf prachtig, maar onvoldoende, vindt de Russische mensenrechtenorganisatie Memorial het doemabesluit. Wat nog altijd ontbreekt is een adequate juridische kwalificatie van de misdaad in Katyn. Daarnaast, vindt Memorial, moeten alle verantwoordelijken voor de misdaad met naam en toenaam worden genoemd, moeten de vermoorde Polen worden erkend als slachtoffers van politieke terreur, en moet Rusland de nog resterende geheime documenten inzake Katyn vrijgeven. Pogingen van Memorial om die geheimhouding via de rechter ongedaan te maken zijn vooralsnog mislukt.
Dit artikel is exclusief voor abonnees
Moskou wil boek Katyn sluiten
De betrekkingen tussen Rusland en Polen maken een opmerkelijke bloeiperiode door als gevolg van Russische inschikkelijkheid inzake de kwestie-Katyn. Premier Vladimir Poetin herdacht in april samen met zijn Poolse collega Donald Tusk de slachtoffers van de massamoord op duizenden krijgsgevangen Poolse officieren in 1940 door Stalins geheime dienst. De vliegramp van drie dagen later bij...
‘Borgia-paus was serieuze kerkhervormer’
De Borgia-paus Alexander VI (1431-1503) was geen op seks en macht beluste kerkvader die zich schuldig maakte aan nepotisme en wangedrag. Integendeel, de Spanjaard Rodrigo Borja moet worden gezien als een serieuze kerkhervormer die de bezem door het Vaticaan wilde halen. Dat is althans het beeld dat regisseur Oliver Hirschbiegel wil geven in...
Goede vrienden
Vaak wordt aangenomen dat de trans-Atlantische verhouding tussen de Amerikanen en de Franse president Charles de Gaulle (1959-1969) niet goed was. De Gaulles onafhankelijke beleid paste niet in de Amerikaanse plannen. Uit Sebastian Reyns Atlantis Lost blijkt echter dat de relatie tussen De Gaulle en de Amerikanen genuanceerder in elkaar zat. De Gaulle was goed...
Ramptoerisme
Nederlanders zijn altijd gek geweest op reizen. In de zeventiende eeuw werden vanuit Holland zogenoemde ‘divertissante somertogjes’ georganiseerd. Noorderlingen brachten graag een bezoek aan de Zuidelijke Nederlanden en in het bijzonder aan Antwerpen, dat sinds de inname door de Spanjaarden in 1585 en de daaropvolgende sluiting van de Schelde door de Republiek een stad vol...
Lezersforum: ‘Historie moet je zien, ruiken en voelen’
‘Een museum is een gebouw met een ingang en zalen. Ik ga ernaartoe voor de sfeer en het zwerfgenot. Dat ontbreekt in een virtueel museum.’ B.F. Bosch betreurt de beslissing van het kabinet om de subsidie voor het Nationaal Historisch Museum in te trekken, waardoor het voorlopig alleen op internet bestaat. Van de 164 respondenten...
‘Filips zag alleen dat de mensen hier niet deugden’
Ooit was het verhaal heel helder: de Tachtigjarige Oorlog was een strijd tussen enerzijds overtuigde protestanten in de Nederlanden en anderzijds de ultraorthodoxe onderdrukker Filips II in Spanje. De afgelopen halve eeuw is dat beeld omvergegooid, en dat is voor een belangrijk deel te danken aan J.J. Woltjer (1924-2012), in de jaren tachtig hoogleraar aan de Universiteit Leiden.
Sinds Napoleon in hetzelfde schuitje
Hoe maak je een tentoonstelling over een grootheid als Napoleon Bonaparte? Tweehonderd jaar na zijn overwinningen is de man nog altijd omstreden, zeker in Frankrijk. Sommigen verafschuwen hem, anderen inspireert hij tot heimwee naar een ‘Leider’. Als je dan ook nog Frans bent en een Duits publiek bedient, maakt dat de kwestie niet eenvoudiger. Twee...
Boer Boon werd niet rijk van het gas onder zijn wei
Wie wil weten waarom we het hier in Nederland zo goed hebben, moet het antwoord niet alleen zoeken in begrippen als ‘Hollandse handelsgeest’ of ‘de Rotterdamse haven’. Daar ligt de bron van onze naoorlogse rijkdom niet. Die werd namelijk niet eerder aangeboord dan in 1959, toen onder het land van een Groningse boer het eerste...
Tentoongesteld als ‘Zwarte Venus’
‘Just arrived: The Hottentot Venus. Two shillings per head. Piccadilly Street.’ Met deze krantenadvertentie werden in 1810 in Londen mensen naar een nieuwe kermisattractie gelokt. Nu eens geen vrouw met drie borsten of een Siamese tweeling, maar een 20-jarige inwoonster van Zuid-Afrika. Kermisattractie ‘Hottentot-Venus’ Ze heette Saartjie Baartman, maar dat was niet haar oorspronkelijke naam....
Film: Signalementen
Rome – Rise and Fall of an EmpireEntertainment One, € 14,99Het Romeinse Rijk heeft bij film- en tv-makers nooit over gebrek aan belangstelling te klagen gehad. Het heeft Hollywood-spektakels als Spartacus en Gladiator opgeleverd, maar ook serieuze tv-series, zoals de BBC-productie Ancient Rome: The Rise and Fall of an Empire (2006) en de Amerikaanse HBO-serie...
Oorlog zonder winnaars
Nee, nee, ik ga dit stuk over De Krimoorlog, het nieuwe boek van de Britse Rusland-kenner Orlando Figes, niet beginnen met het oprakelen van de adembenemende faux pas die de auteur in april vorig jaar beging. Hier volgt geen woord over die uitglijder van de schrijver van succesvolle boeken zoals het veelvuldig gelauwerde A People’s...
Gedreven verzamelaarster
Kwam dat even mooi uit! Net toen ik Eva Rovers’ biografie van Helene Kröller-Müller uit had, raakte het Nationaal Park De Hoge Veluwe bedekt met een fraaie laag sneeuw. Nu is het altijd al een feest om dit cultureel erfgoed te bezoeken, maar in het wit gekleed zijn de heidevelden en bospaadjes nog romantischer. Het...
