Home Ramptoerisme

Ramptoerisme

Pieter Slöetjes

Gepubliceerd op: 26 januari 2011

Update 7 april 2020

Nederlanders zijn altijd gek geweest op reizen. In de zeventiende eeuw werden vanuit Holland zogenoemde ‘divertissante somertogjes’ georganiseerd. Noorderlingen brachten graag een bezoek aan de Zuidelijke Nederlanden en in het bijzonder aan Antwerpen, dat sinds de inname door de Spanjaarden in 1585 en de daaropvolgende sluiting van de Schelde door de Republiek een stad vol vergane glorie was geworden.

Het Tijdschrift voor Geschiedenis wijdt het laatste nummer van 2010 in zijn geheel aan de Antwerpse identiteit en vijf eeuwen Nederlands-Vlaams discours rond de sluiting van de Schelde. Gerrit Verhoeven, verbonden aan de Universiteit Antwerpen, behandelt in zijn artikel ‘Een zoet verval’ de Nederlandse ramptoeristen in de late zeventiende en vroege achttiende eeuw. Verhoeven vraagt zich af in hoeverre de Nederlanders die de aftakelende havenstad bezochten nog geïnteresseerd waren in haar historische bezienswaardigheden. Naast een uitgebreide hoeveelheid literatuur baseert hij zich op vroegmoderne reisgidsen en reisverhalen.

In vergelijking met de reisgidsen die uitgebreid berichtten over de teloorgang van Antwerpen als handelsmetropool, viel volgens Verhoeven de belangstelling van de Nederlandse reiziger voor het roemrijke verleden van de Scheldestad mager uit. Voor veel bezoekers waren Antwerpens historische monumenten een minder grote trekpleister dan (eigentijdse) barokke schilderijen, Franse concerten en trendy winkels.

Bovendien konden de plekken die verwezen naar het sinds 1585 ingetreden verval op een stuk meer aandacht rekenen dan plaatsen die getuigden van Antwerpse oude glorie. Een voorbeeld hiervan was de eens zo succesvolle beurs, waar nog slechts een handvol zakenlui rondliep. Een groter contrast met de beurs van Amsterdam, die in de regel gonsde van bedrijvigheid, was moeilijk denkbaar.
Verhoeven stelt dat Nederlandse burgers door de oude Antwerpse metropool te bezoeken de moderniteit vierden van hun eigen patria, of dat nu de Republiek, Holland of alleen Amsterdam was.

Nieuwste berichten

De Franse oproerpolitie grijpt in tijdens demonstraties op de Place de la Republique in Parijs, 17 oktober 2026.
De Franse oproerpolitie grijpt in tijdens demonstraties op de Place de la Republique in Parijs, 17 oktober 2026.
Artikel

Franse oproerpolitie pakt demonstranten aan zoals in de negentiende eeuw

Begin twintigste eeuw was Frankrijk het eerste land ter wereld dat een professionele oproerpolitie oprichtte. Ordehandhaving à la française was zelfs zo succesvol dat andere landen de Franse doctrine overnamen. Van die voorbeeldfunctie is weinig meer over. In de Noord-Franse stad Lens is het op maandag 5 oktober 2026 al vroeg in de morgen onrustig....

Lees meer
Dumitru en Florica Bagdasar met hun dochter Alexandra, circa 1939.
Dumitru en Florica Bagdasar met hun dochter Alexandra, circa 1939.
Artikel

De hersteller van de Roemeense volksgezondheid

Florica Bagdasar krijgt als minister de haast onmogelijke opdracht om na de Tweede Wereldoorlog de Roemeense gezondheidszorg uit de modder te trekken. Aan politieke gevoeligheden denkt ze niet, Bagdasar doet alles wat praktisch gezien nodig is. Het wordt haar niet in dank afgenomen. Florica Bagdasar heeft in 1946 net haar man begraven, als er wordt...

Lees meer
Fugger wil zijn geld terug
Fugger wil zijn geld terug
Recensie

Fugger wil zijn geld terug

De familie Fugger bouwde een netwerk op in heel Europa en financierde vorsten en pausen. Dat maakte ze ook kwetsbaar. Op 24 april 1523 schreef de Augsburgse bankier Jakob Fugger een brief aan Karel V, koning van Spanje, heer der Nederlanden en keizer van het Heilige Roomse Rijk der Duitse Natie. Aan het hof van...

Lees meer
In deze film debatteert Spinoza met Rembrandt
In deze film debatteert Spinoza met Rembrandt
Recensie

In deze film debatteert Spinoza met Rembrandt

In films kan alles. In Spinoza discussieert de filosoof die religieuze waarheden in twijfel trok met kunstenaar Rembrandt van Rijn over het leven, de rede, God en religie. Dat de film historische fictie is, is geen bezwaar. Dat hij nogal schools uitpakt, is dat wel.  ‘Amsterdam 1656. Een machtige en rijke stad die zichzelf ziet...

Lees meer
Loginmenu afsluiten