Home Boer Boon werd niet rijk van het gas onder zijn wei

Boer Boon werd niet rijk van het gas onder zijn wei

  • Gepubliceerd op: 26 januari 2011
  • Laatste update 07 apr 2020
  • Auteur:
    Maarten Muns

Wie wil weten waarom we het hier in Nederland zo goed hebben, moet het antwoord niet alleen zoeken in begrippen als ‘Hollandse handelsgeest’ of ‘de Rotterdamse haven’. Daar ligt de bron van onze naoorlogse rijkdom niet. Die werd namelijk niet eerder aangeboord dan in 1959, toen onder het land van een Groningse boer het eerste aardgas werd ontdekt. De vondst bleek algauw het grootste gasveld van Europa te zijn.

Volgens prominente oud-politici als Jan Terlouw en Harry Notenboom was het dankzij het Groningse gas dat regeringen in de jaren zestig en zeventig konden investeren in de verzorgingsstaat. Het Nederlandse aardgas heeft een interessante geschiedenis, die op de website Gasinbeeld.nl prachtig op een rijtje is gezet.

Gas in Beeld is een onderdeel van het grootschalige digitaliseringsproject Beelden voor de Toekomst, waarin verschillende audiovisuele instanties hun archieven op internet beschikbaar maken. Op de website is dan ook vooral videomateriaal te vinden; voor toelichtende teksten is minder ruimte vrijgemaakt. Het verhaal op de site is chronologisch opgebouwd, wat wel zo prettig is voor het overzicht. Ook staat er op de voorpagina van de site een handige tijdlijn, waarin de geschiedenis van het gas ‘van de prehistorie tot nu’ te volgen is.

Die geschiedenis begint concreet in 1810, toen Napoleon de mijnwet uitvaardigde, die stelt dat elke bodemvondst eigendom van de staat is. De Groningse boer Boon, onder wiens land het gas zat, is er dus niet rijk van geworden. We kunnen het hem zelf horen vertellen in een van de vele filmpjes op de site.

Ook een aanrader is het originele instructiefilmpje uit 1965 waarin de overheid de Nederlandse huisvrouw uitlegt wat de overstap van het ouderwetse stadsgas naar aardgas betekent voor haar dagelijkse werkzaamheden. Een leuke aanvulling op het project is het onderdeel ‘Verhalen van Slochteren’. Hier staan persoonlijke historische boodschappen van betrokkenen bij de gasvondst. De verhalen zijn gemixt met originele beelden uit die tijd.

Dat natuurschatten als olie en gas een belangrijke invloed op de loop van de geschiedenis kunnen hebben, weten ze ook in de Verenigde Staten. Ver voordat de olieschatten van het Midden-Oosten bekend waren, vonden de Amerikanen het eerste zwarte goud in eigen land. Er zijn talloze websites over dit verleden. De website petroleumhistory.com is het meest uitgebreid. Zo’n beetje alles wat de bezoeker over het roemruchte verleden van de Amerikaanse olie-industrie wil weten is hier te lezen. Helaas maakt de site geen gebruik van video- of audiofragmenten. Wel zijn er mooie historische foto’s en landkaartjes te vinden. Erg leuk zijn de gedetailleerde tekeningen van vernuftige negentiende-eeuwse oliepompen.

Een grappige website over energiegeschiedenis in het algemeen is Energy Time Machine. Deze website is simpel van opzet, maar geeft een heel aardige kijk op de ontwikkeling van energievormen in het verleden, van middeleeuwse waterkrachtcentrales tot kernreactors. Gezien de vrolijke tekeningen is de site gericht op een wat jonger publiek, maar hij biedt verassende feitjes. Zo lezen we dat de paus zich in een twaalfde-eeuwse bul hoogstpersoonlijk over de oprichting van windmolens uitsprak. De wind was nu eenmaal van God.

Dit artikel is exclusief voor abonnees

Dit artikel op Historischnieuwsblad.nl is alleen toegankelijk voor abonnees. Met liefde en zorg werken wij iedere dag weer aan de beste historische verhalen door toonaangevende historici. Steun ons door lid te worden voor maar €4,99 per maand, de eerste maand €1,99. Log in om als abonnee direct verder te kunnen lezen of sluit een abonnement af.

Nieuwste berichten

Ossietzky in het concentratiekamp, 1934.
Ossietzky in het concentratiekamp, 1934.
Artikel

Dissident ging liever naar het strafkamp dan op de vlucht

Net als Aleksej Navalny besloot de Duitse dissident Carl von Ossietzky zijn land niet te ontvluchten toen hij gevaar liep. Hij wist dat hij bovenaan de zwarte lijst van de nazi’s stond, maar bleef toch in Berlijn toen Hitler in 1933 de macht greep. ‘De opposant die over de grens vlucht, werpt al snel holle frasen zijn land in,’ meende hij. Die moed bekocht hij met de dood in een concentratiekamp.

Lees meer
Waffen SS'ers in Vught
Waffen SS'ers in Vught
Interview

‘Waffen-SS’ers dachten dat het verleden niet lang aan hen zou kleven’

Hoewel ze geen paspoort meer hebben, blijven veel Syriëgangers toch in Nederland. Ook in 1945 verloren mannen die zich bij de Duitsers hadden aangesloten hun Nederlanderschap. Maar de omgang met deze Waffen-SS’ers en de Syriëgangers verschilt volgens historicus Peter Romijn. ‘De huidige wetgeving draait om uitstoting, maar na de Tweede Wereldoorlog was ook sprake van re-integratie.’

Lees meer
Truman poseert met de Chicago Daily Tribune
Truman poseert met de Chicago Daily Tribune
Artikel

Een presidentskandidaat dump je niet zomaar

Terwijl Donald Trump en Joe Biden zich opmaken voor de verkiezingsstrijd, gaan er bij hun partijen stemmen op om alsnog voor een andere presidentskandidaat te kiezen. Maar het verleden leert dat het lastig is om een leidende kandidaat opzij te zetten.

Lees meer
Gaius spreekt het volk toe. Ets door Silvestre David Mirys, 1799.
Gaius spreekt het volk toe. Ets door Silvestre David Mirys, 1799.
Artikel

De populistische Gracchen beloofden gouden bergen

Populistische politici zijn van alle tijden. Na een mislukte carrière zag de Romein Tiberius Gracchus nog maar één uitweg: hij werd een volkstribuun die het volk beloofde wat het wilde horen. Of zijn plannen uitvoerbaar waren, deed er niet toe. Het ging hem om de macht. En dat gold ook voor zijn broer en opvolger Gaius.

Lees meer