Home ‘Borgia-paus was serieuze kerkhervormer’

‘Borgia-paus was serieuze kerkhervormer’

Henk Boom

Journalist en schrijver

Gepubliceerd op: 26 januari 2011

Update 7 april 2020

De Borgia-paus Alexander VI (1431-1503) was geen op seks en macht beluste kerkvader die zich schuldig maakte aan nepotisme en wangedrag. Integendeel, de Spanjaard Rodrigo Borja moet worden gezien als een serieuze kerkhervormer die de bezem door het Vaticaan wilde halen.

Dat is althans het beeld dat regisseur Oliver Hirschbiegel wil geven in een televisieserie over het leven van deze paus, die afkomstig was uit Valencia. Hirschbiegel maakte naam met de film Der Untergang, over de laatste dagen van Hitler. Hij is van mening dat het imago van paus Alexander VI nog steeds gebukt gaat onder de negatieve propaganda die destijds door de familie Sforza uit Milaan de wereld in werd gezonden.

Toch wordt aan deze Rodrigo Boja, die de Heilige Stoel bezette van 1492 tot zijn plotselinge dood in 1503 (vermoedelijk een gevolg van vergiftiging), menige wandaad toegeschreven. De ‘roze balletten’ in de Sixtijnse Kapel, de acht kinderen die hij verwekte en de schandalen die zijn dochter Lucrezia en zijn zoon César veroorzaakten zijn de laatste decennia breed uitgemeten in biografieën, historische romans, films en zelfs een opera.

In Spanje is Rodrigo Borja nooit gezien als een schandvlek in de nationale geschiedenis. Doorgaans wordt hij in één adem genoemd met zijn oom Calixtus III (1378-1458), die ook paus was. De vele schandalen waar Rodrigo bij betrokken zou zijn, worden in Spanje afgedaan als mythevorming en ‘zwarte legendes’.

De Spanjaarden krijgen gelijk van Hirschbiegel, die zich baseert op grondige research en nieuw gevonden documenten. Hij meent dat Rodrigo ‘niet zo’n slechterik is geweest als altijd is aangenomen. Hij streefde naar een grondige hervorming van de kerk en benoemde familieleden op belangrijke posten, zodat hij mensen om zich heen had die hij kon vertrouwen.’

De meeste opnamen voor de uit twaalf delen bestaande serie vinden plaats in de Barrandov-studio’s in Praag. Daar zijn de voornaamste vertrekken van het Vaticaan nagebouwd. Met een begroting van 25 miljoen euro wordt het een van de duurste televisieseries van Europese bodem. De première vindt plaats in de herfst van 2011.

Hirschbiegels serie is niet te verwarren met The Borgias van de Britse regisseur Neil Jordan, dat eveneens dit jaar wordt uitgezonden. Die serie blijft dichter bij het klassieke verhaal vol moord, seks en corruptie. De Nederlandse Lotte Verbeek speelt daarin Rodrigo’s maîtresse Giulia.

Nieuwste berichten

Eustatius van Boulogne op het tapijt van Bayeux
Eustatius van Boulogne op het tapijt van Bayeux
Artikel

Gaf een koningsmoordenaar opdracht voor het Tapijt van Bayeux?

Op het Tapijt van Bayeux speelt graaf Eustatius van Boulogne een heldenrol. Maar volgens de kronieken was hij een lafaard – of erger. Liet hij het borduurwerk maken om zijn naam te zuiveren? In het British Museum wordt momenteel het Tapijt van Bayeux tentoongesteld. Het is een van de belangrijkste bronnen over de Slag bij...

Lees meer
Allegorie op de Pacificatie van Gent. De Nederlandse Leeuw bewaakt het toegangshek naar de Hollandse Tuin met de zeventien provincies. Spaanse soldaten hebben de tuin omsingeld. Naar ontwerp van Adriaen Pietersz van de Venne, circa 1624.
Allegorie op de Pacificatie van Gent. De Nederlandse Leeuw bewaakt het toegangshek naar de Hollandse Tuin met de zeventien provincies. Spaanse soldaten hebben de tuin omsingeld. Naar ontwerp van Adriaen Pietersz van de Venne, circa 1624.
Artikel

De Pacificatie van Gent was een verdeelde vrede

De Pacificatie van Gent wordt wel gezien als een eerste onafhankelijkheidsverklaring van de Nederlanden. Katholieken en protestanten, steden en adel verenigden zich om de muitende soldaten van het Habsburgse leger het land uit te krijgen. Maar waren de ondertekenaars wel zo eensgezind? Op 8 november 1576 schalden de trompetten over de Botermarkt in Gent. Een...

Lees meer
Japanse soldaten marcheren langs een Britse militaire post bij Shanghai, 1937.
Japanse soldaten marcheren langs een Britse militaire post bij Shanghai, 1937.
Recensie

De Tweede Wereldoorlog transformeerde Azië

Voor Aziaten was de Tweede Wereldoorlog misschien wel ingrijpender dan voor Europeanen, bewijst sinoloog Hans van de Ven. Al langer klinkt er kritiek op onze nogal eurocentrische blik op de Tweede Wereldoorlog. De oorlog in China die in 1937 al begon, de hongersnoden in Bengalen en op Java en militaire operaties zoals het Japanse offensief...

Lees meer
VWO-leerlingen tijdens hun eindexamen, 8 mei 2026.
VWO-leerlingen tijdens hun eindexamen, 8 mei 2026.
Opinie

Geschiedenisonderwijs dreigt staatsopvoeding te worden 

Geschiedenislessen in de bovenbouw van het middelbaar onderwijs zullen vanaf 2030 zijn gericht op het opvoeden van leerlingen tot goede burgers met bepaalde gewenste opvattingen. Dat wil tenminste de commissie die de concept-examenprogramma’s heeft opgesteld in opdracht van het ministerie van OCW. Het vak geschiedenis dreigt hiermee te verworden tot staatspedagogiek.  De concept-examenprogramma’s voor het...

Lees meer
Loginmenu afsluiten