Alle artikelen
Ze kwamen met walsen en trucks om de grond op te eisen. Aan de voet van de ingestorte piramide van Amenemhat III in Dahsjoer, niet ver van Caïro, maakten omwonenden deze winter ruimte voor een nieuwe begraafplaats. Daarvoor schoven ze grond aan de kant en mogelijk archeologische resten, want in Dahsjoer hebben de farao’s sinds het derde millennium voor Christus driftig gebouwd.
In het gebied, waar de oudste piramides van Egypte staan, zijn de laatste tijd bovendien schatzoekers actief. ’s Nachts graven ze gaten in de bodem, op zoek naar kostbaarheden voor de zwarte markt.
De problemen zijn tekenend voor de onzekere situatie waarin het land verkeert, en die grote gevolgen heeft voor het erfgoed. Sinds de revolutie van 2011 slaagt de politie er slecht in archeologische resten te bewaken.
‘Wat er nu gebeurt is een ramp,’ zegt de beroemde en omstreden archeoloog Zahi Hawass tijdens een lezing in Luxor. In het Westen is Hawass vooral bekend vanwege zijn tv-optredens op onder andere National Geographic. Onder Moebarak bekleedde hij een aantal sleutelposities, zoals viceminister van Cultuur en staatssecretaris van Oudheden.
‘Toen ik aan de macht was, durfde niemand te doen wat nu dagelijks gebeurt,’ zegt Hawass. ‘Ze waren veel te bang voor me.’ Dat klopt niet helemaal, want Hawass was aan de macht toen er in januari 2011 werd ingebroken in het Egyptisch Museum aan het Tahrir-plein in Caïro. Een aantal kostbaarheden uit de schat van Toetankhamon is sindsdien zoek, waaronder een beeld van de farao die gedragen wordt door een godin.
Maar dat het aantal plunderingen en illegale bouwwerkzaamheden sinds de revolutie flink is toegenomen, is waar. ‘Het is een landelijk probleem,’ zegt de Leidse egyptoloog Olaf Kaper, die in februari onderzoek deed in Amheida in de westelijke woestijn. ‘De politie heeft een klap gekregen en grijpt nu nauwelijks in. En de aanleg van nieuwe begraafplaatsen en landbouwgebieden op archeologisch rijke bodem zal moeilijk omkeerbaar zijn.’ Irrigatie ten behoeve van landbouw kan archeologische resten ernstig beschadigen.
Bijkomend probleem is dat archeologen momenteel moeilijker toestemming krijgen om informatie veilig te stellen. ‘Een groot deel van Egypte is militair domein, vooral buiten het Nijl-gebied,’ zegt Kaper. ‘Dus hebben we vergunningen nodig van het leger om onderzoek te doen. En dat gaat momenteel heel moeizaam. Er ligt een stapel aanvragen en het lijkt een soort loterij welke worden behandeld en welke niet.’
Dit artikel is exclusief voor abonnees
Egyptische revolutie slecht voor archeologie
Ze kwamen met walsen en trucks om de grond op te eisen. Aan de voet van de ingestorte piramide van Amenemhat III in Dahsjoer, niet ver van Caïro, maakten omwonenden deze winter ruimte voor een nieuwe begraafplaats. Daarvoor schoven ze grond aan de kant en mogelijk archeologische resten, want in Dahsjoer hebben de farao’s...
LESSEN: Het spel met Hollands grenzen
Minister Ronald Plasterk van Binnenlandse Zaken wil dat vóór maart 2015 de provincies Noord-Holland, Utrecht en Flevoland samensmelten tot één superprovincie. Daarvoor moet hij heel wat weerstand overwinnen. De provinciale structuur van Nederland is taai en heeft oude papieren. Dirk Jan Wolffram, hoogleraar geschiedenis van bestuur en politiek in de moderne tijd aan de...
STELLING: ‘De prostitutie kan beter worden aangepakt met een nieuwe Middernachtzending’
Ruth Oldenziel: ‘In de negentiende eeuw gingen orthodoxe protestanten een alliantie aan met feministen om het hoerenlopen te ontmoedigen. Daarbij richtten deze activisten zich op de hoerenlopers zelf: ze spraken hen aan op hun persoonlijke verantwoordelijkheid. Dat was nieuw, omdat voorheen het idee domineerde dat mannen nu eenmaal van nature seksuele driften hebben....
COLUMN: Annejet van der Zijl
Hoera, een historisch boek op nummer 1 van de bestsellerlijsten! Met zijn De vergelding, (onlangs nog in dit blad voorgepubliceerd) verslaat collega Jan Brokken alle tinten grijs, alle vrouwendetectives en alle dieetboeken. Terecht, want hij maakt al jaren mooie boeken, die veel te lang onopgemerkt zijn gebleven. En nu beleeft hij op 63-jarige leeftijd alsnog...
COLUMN: Martin Sommer
Nog een paar nachtjes slapen en dan barst de heisa rondom de troonopvolging los. De eerste gedenkboeken, biografieën en niemendalletjes liggen al bij de boekhandel. Kunt u zich voorstellen dat de belangstelling voor het koningshuis nog niet zo heel lang geleden beperkt was tot complotdenkers à la Wim Klinkenberg en chroniqueurs als J.G. Kikkert,...
COLUMN: Maarten van Rossem
Slechts 10 procent van de Nederlanders gaat een of meer malen per week ter kerke. Om dit percentage niet al te dramatisch te laten klinken, kan vermeld worden dat 4 procent twee tot drie keer per maand naar de kerk gaat. Hoe dan ook mag geconcludeerd worden dat het overgrote deel van de bevolking...
BOEKEN: Altijd een rel met Mina in de buurt
Ook al was Mina Kruseman een verwoed schrijfster, actrice en zangeres, ze is toch vooral bekend gebleven als rumoeropwekkend feministe. Misstanden die ze aan de orde stelde reduceerde ze altijd tot persoonlijke kwesties, ‘waardoor ze verzand raakte in zinloze vetes en onbeduidende schermutselingen’. Dat concludeert Annet Mooij in haar zojuist verschenen biografie Branie. Het...
BOEKEN: Het was kloteweer in augustus
Volgend jaar zullen er ongetwijfeld veel boeken verschijnen die de aandacht vestigen op het feit dat het dan honderd jaar geleden is dat de Eerste Wereldoorlog uitbrak. De Duitse journalist en kunsthandelaar Florian Illies heeft deze vloedgolf voor willen zijn, en kwam daarom met een boek over het laatste vredesjaar. Helemaal origineel is dat natuurlijk...
BOEKEN: Bruisend, hedonistisch en avontuurlijk
Met de trein naar Londen? Ideaal is het niet met de trammelant rond de Fyra, de wachttijd in Brussel en de dure kaartjes. Maar alle ongemakken zijn vergeten wanneer je de trein op St. Pancras verlaat. Daar waant de reiziger zich door de grandeur even in Victoriaans Londen. Dat het 145 jaar oude station...
BOEKEN: Misverstanden, stijfkoppigheid, betweterige goede bedoelingen
Er is iets eigenaardigs met ons koloniaal verleden. Dat, zoals in buurland België, een boek over het voormalige koloniale rijk een bestseller wordt, is bij ons moeilijk voor te stellen. Een verklaring daarvoor is nog niet eens zo makkelijk te geven. Het eerste wat opvalt bij vergelijking is dat we kennelijk geen inktzwart koloniaal...
IJzeren Gordijn van Anne Applebaum
Je hoort tegenwoordig weinig meer over ze, maar in de jaren zeventig en tachtig van de vorige eeuw sloegen ze met veel kracht op de trom: de zogenoemde revisionistische historici. Die dikwijls linkse geschiedschrijvers probeerden het beeld te nuanceren dat de Koude Oorlog en het IJzeren Gordijn een onvermijdelijk gevolg waren van de principiële verschillen...
BOEKEN: Signalementen
Zwarte canon. Over de schaduwzijde van de geschiedenisChris van der Heijden176 p. Atlas Contact, € 12,50 Dit boek verscheen ter gelegenheid van de Boekenweek, die als thema ‘Gouden Tijden, Zwarte Bladzijden’ had. Van der Heijden is bekend van Grijs verleden, waarin Loe de Jong het zwarte schaap was. In zijn nieuwe werk is Frits van...
