Alle artikelen
De Amsterdammer Wim Alosery overleefde drie concentratiekampen en een van de grootste scheepsrampen aller tijden. Op zijn 94ste deed hij zijn verhaal, dat auteur Frank Krake optekende in De laatste getuige. ‘Wim heeft zelfs zijn kinderen nooit het hele verhaal verteld. Hij wilde voorkomen dat zijn gezin ook slachtoffer zou worden van de oorlog.’ Historisch Nieuwsblad sprak met Frank Krake na de lancering van zijn biografie.
Krake ontmoette Wim Alosery bij de presentatie van één van zijn eerdere boeken. Wim bleek een haast niet te geloven verhaal te hebben. In het boek van Krake is te lezen hoe Wim opgroeide op het Amsterdamse eiland Kattenburg. Hij had geen makkelijke jeugd: zijn alcoholistische stiefvader mishandelde hem en het gezin kon maar net rondkomen. Wim leerde al op jonge leeftijd onzichtbaar te zijn en voor zichzelf te zorgen. ‘Hier heeft hij tijdens zijn gevangenschap profijt van gehad,’ aldus Krake. ‘Hij was een Amsterdamse straatjongen, gehard door een jeugd waarin hij niets cadeau kreeg. Dit heeft hem in de kampen geholpen de kansen op betere baantjes, meer eten of het ontwijken van afranselingen aan te grijpen. Een beetje Amsterdamse bluf hielp hem ook hierbij.’
Onderduiken in West-Friesland
In februari 1943 moest Wim aan het werk in Duitsland. Hij werd metaalwerker in Braunschweig. Krake: ‘Hij leidde een redelijk onbezorgd leven als slager. Toen “rolde” de oorlog zijn leven binnen.’ Wim hield het in Duitsland niet langer uit en ontsnapte. Hij dook onder in West-Friesland, maar werd bij razzia’s toch door de Landwacht opgepakt. Hij werd achtereenvolgens naar de concentratiekampen Amersfoort, Husum-Schwesing en Neuengamme gestuurd. ‘Hier heerste het motto Vernichtung durch Arbeit’, vertelt Krake. Wim moest onder erbarmelijke omstandigheden keihard werken en woog toen hij Husum-Schwesing verliet naar eigen schatting zo’n dertig kilo.
In het boek van Krake is vaak te lezen hoe Wim of andere gevangenen door de knuppels of zwepen van de Kapo’s of SS’ers werden geslagen. ‘Als lezer kun je daaraan ontsnappen door simpelweg het boek even weg te leggen. Voor de gevangenen was het de dagelijkse realiteit. Zij konden er niet aan ontkomen. Daarom heb ik het zo vaak opgeschreven.’
Aan het einde van de oorlog werd Wim samen met alle gevangenen uit Neuengamme opgesloten in de luxe oceaanstomer Cap Arcona. Krake: ‘Omdat de SS de sporen van de concentratiekampen uit wilde wissen, zonden de Zwarthemden telegramberichten uit waarin stond dat er Duitse troepen op het schip zaten. De Britse inlichtingendienst onderschepte deze berichten, waarop de RAF het schip bombardeerde.’
‘Wim is in elkaar geslagen door SS’ers, maar hij is ook door hen geholpen’
Wim overleefde deze ramp ternauwernood, samen met slechts vierhonderd andere gevangenen. Ruim zevenduizend mensen kwamen om het leven.Wim had een flinke dosis geluk, vertelt Krake. ‘De vader van de bekende Sonny Boy overleefde de scheepsramp ook. Hij werd echter op het strand alsnog vermoord door de Hitlerjugend. Wim had het geluk dat hij een paar kilometer verderop aanspoelde, waar de geallieerden hem opvingen.’
Wat uit dit soort persoonlijke verhalen duidelijk wordt, is dat het grijze gebied tussen “goed” en “fout” enorm is, aldus Krake. ‘De scheidslijn is minder duidelijk. Wim is in elkaar geslagen door SS’ers, maar ook door hen geholpen.’ Voor De laatste getuige voerde Krake tientallen gesprekken met Wim. Ook reisde hij met hem mee naar Neuengamme, Husum en de plek van de scheepsramp.
In de nacht van 2 op 3 mei 2018, daags voor de Nationale Herdenking waarbij Wim Alosery zou spreken, overleed hij in zijn slaap op 94-jarige leeftijd.
Dit artikel is exclusief voor abonnees
Wim Alosery (1923-2018) leerde op jonge leeftijd onzichtbaar te zijn
De Amsterdammer Wim Alosery overleefde drie concentratiekampen en een van de grootste scheepsrampen aller tijden. Op zijn 94ste deed hij zijn verhaal, dat auteur Frank Krake optekende in De laatste getuige. ‘Wim heeft zelfs zijn kinderen nooit het hele verhaal verteld. Hij wilde voorkomen dat zijn gezin ook slachtoffer zou worden van de oorlog.’ Historisch...
‘In Indonesië was altijd oorlog’
Hij is zich rot geschrokken, zegt Piet Hagen. Het Nederlandse bewind in Indië was veel gewelddadiger dan we denken, zo onthult hij in zijn boek Koloniale oorlogen in Indonesië. Vijf eeuwen verzet tegen vreemde overheersing. Buitenlandse mogendheden – Nederland voorop – voerden zo’n vijfhonderd keer oorlog in de archipel. Daarbij doodden zij drie tot vier...
Gedenkteken voor gerechtigheid
Twee Joodse mannen uit de Oekraïense stad Lviv gaven het internationaal recht vorm met hun begrippen ‛misdrijven tegen de menselijkheid’ en ‛genocide’. Philippe Sands volgde hun sporen voor zijn boek Galicische wetten en ontdekte dat de juridische geschiedenis verweven was met het verhaal van zijn Joodse familie.
Voorpublicatie: Frederik Ruysch (1638-1731) – Luuc Kooijmans
Hebben lymfevaten kleppen? En zo ja, wat betekent dat? Om deze vragen draaide een heftig debat tussen twee zeventiende-eeuwse preparateurs. De jonge Frederik Ruysch gaf de definitieve antwoorden en bewees de wetenschap daarmee een grote dienst. Hoogeraar anatomie Jan van Horne was een ervaren ontleder van menselijke lichamen, maar niet bijzonder handig. Daarom was hij...
Makke schapen zwoegen van 9 tot 5
Tegenwoordig gaat vrijwel iedereen naar school of kantoor. Maar lange tijd was dat volgens Annegreet van Bergen niet vanzelfsprekend. De huidige arbeidscultuur is nog jong. Bespottelijk en onverdraaglijk vond ik het om elke dag op door anderen vastgestelde tijden naar school te gaan. Daarom spijbelde ik. Na verloop van tijd vond ik het te kinderachtig...
Op reis met Karl Marx
Karl Marx was altijd op pad. Ter gelegenheid van zijn tweehonderdste geboortedag maken we een tocht langs steden die een rol speelden in zijn leven – waaronder het Brabantse Zaltbommel. De revolutionaire denker en stamvader van het communisme Karl Marx was zijn leven lang op de vlucht. Aan zijn bekendste publicaties, het Communistisch Manifest (1848)...
Romeinen waren al bezig met voedselveiligheid
De moderne, westerse mens is niet bang voor honger, maar maakt zich druk over de veiligheid van het eten. Is de biefstuk nog wel te vertrouwen? Wat zit er in de eieren? Door schade en schande is een nieuwe houding ten opzichte van voedsel ontstaan. Voedselveiligheid was aanvankelijk vooral een zaak van religie. De spijswetten...
De heksenjacht tegen Katharina Kepler
Dat Halloween-liefhebbers zich tegenwoordig voor hun plezier als heks verkleden, zou de zeventiende-eeuwse Katharina Kepler waanzin hebben gevonden. Toen een boze buurvrouw haar in 1615 beschuldigde van hekserij, belandde ze jarenlang in een kerker.
Het klimaatalarm van de Club van Rome
In Azerbeidzjan gaat een nieuwe klimaattop van start. Ruim vijftig jaar geleden zette de ‘Club van Rome’ voor het eerst klimaat op de kaart.
Waarom Liberia mislukte
In 1820 voer een schip met voormalige Amerikaanse slaven naar Afrika. Daar stichtten ze een nieuw land, Liberia, waar ze eindelijk vrij zouden zijn. Maar al snel vierden discriminatie en vriendjespolitiek er hoogtij. De sfeer van het Zuiden van de Verenigde Staten was in de negentiende eeuw ook terug te vinden aan de kust van...
Stelling: ‘Bezorgdheid over nepnieuws is overtrokken’
Martin Sommer: ‘Nepnieuws is van alle tijden. Alleen noemden we dit vroeger propaganda. Vooral staten probeerden op deze wijze hun politiek tegenstanders zwart te maken. Jezus van Nazareth was een vroeg slachtoffer, toen de Romeinse autoriteiten een bordje met INRI – voor “koning der Joden” – boven aan zijn kruis spijkerden. En een stuk recenter begon nazi-Duitsland...
Fik Meijer over Mary Beard
Fik Meijer is emeritus hoogleraar oude geschiedenis aan de UvA en schrijver over de antieke Oudheid. Hij bewondert zijn Britse collega Mary Beard, die de Oudheid voor een breed publiek toegankelijk heeft gemaakt. Ze deelt haar originele kijk op de geschiedenis via tv-programma’s, een blog en vele boeken. Wanneer maakte u kennis...
