Alle artikelen
Eindelijk is er een levensbeschrijving van H.P. ‘Hein’ Berlage, de architect van onder meer de Beurs. Hij had uitgesproken opvattingen over architectuur en gold als invloedrijk. Helaas geeft de biografie op veel vragen geen antwoord.
‘De negentiende eeuw is de eeuw der lelijkheid. Onze grootouders, onze ouders en wijzelf hebben geleefd in een omgeving zo lelijk als er vroeger geen een is geweest.’ Architect H.P. Berlage (1856-1934) schreef dit in 1905, twee jaar nadat zijn beroemdste gebouw was opgeleverd, de Amsterdamse Beurs. Niet dat iedereen meteen enthousiast was; een collega karakteriseerde het gebouw aan het Damrak als ‘een steenklomp zo vlak als de vlakste schutting, van roodachtig grauwen door aanslag van rook en riolen zwart geworden baksteen, doorzeefd met een heilloos aantal venstertjes, armoedig van vorm en afmeting’.
Meer historische context bij het nieuws? Schrijf u in voor onze gratis nieuwsbrief.
Berlage zette zich af tegen de uitbundige hutspot van neostijlen waarin veel negentiende-eeuwse gebouwen waren opgetrokken en die volgens hem niets te maken hadden met de moderne tijd. Volgens architectuurhistoricus Auke van der Woud is Berlages reputatie als ‘vader van de moderne architectuur in Nederland’ vooral gebaseerd op handige zelfpromotie. Maar wie zich in dit debat wil verdiepen moest tot voor kort verbaasd constateren dat er geen biografie was van Berlage. En dat terwijl zo’n boek helderheid zou kunnen verschaffen over de inzichten, motieven en ideeën van de architect.
Dit artikel is exclusief voor abonnees
Max van Rooy, een kleinzoon van Berlage, heeft veertig jaar gewerkt aan een biografie. Door ziekte en zijn gekozen werkwijze – zo heeft hij Berlages reizen allemaal nagereisd – is het onderzoek nooit afgerond. Het boek eindigt rond de Eerste Wereldoorlog.
Dat is jammer, vooral omdat hij vooruitwijst naar latere projecten van Berlage. Dit wordt deels gecompenseerd door een uitvoerige schildering van het milieu waarin Berlage opgroeide en de invloeden die hij als jong architect onderging. Dat we over zijn persoonlijkheid minder te weten komen heeft vooral te maken met het feit dat hij niet met zijn emoties te koop liep. Helaas blijven ook zijn maatschappelijke en politieke denkbeelden vaag, en blijft eveneens onduidelijk hoe groot zijn invloed is geweest. Op dé biografie van Berlage moeten we dus nog wachten.
Heb ik dat gemaakt? De vormende jaren van H.P. Berlage, bouwmeester
Max van Rooy
366 p. Prometheus, € 34,99
De ongrijpbare Hein Berlage
H.P. ‘Hein’ Berlage, de architect van onder meer de Beurs, had uitgesproken opvattingen over architectuur en gold als invloedrijk.
Wereldheerschappij van families
Simon Sebag Montefiore vat de wereldgeschiedenis samen aan de hand van familiebanden. Dat levert een intrigerend boek op.
De zinloze bezetting van het Ruhrgebied
Honderd jaar geleden bezetten Franse en Belgische troepen het Duitse Rijnland om herstelbetalingen af te dwingen. Het leidde tot een economische crisis.
Vrouwenverering of eerste porno?
Er is geen bewijs dat mannen altijd de baas waren, zo betoogt de Franse prehistoricus Marylène Patou-Mathis.
Tinbergen wilde maar 10 miljoen Nederlanders
Volgens het CBS zal Nederland in 2037 19 miljoen inwoners tellen. Steeds als het inwonertal de afgelopen eeuw toenam, barstte de discussie los over de vraag of Nederland niet te vol raakt.
De valse romantiek van de maffia
De maffia heeft door de vele films die erover zijn gemaakt een bijna mythisch karakter gekregen. De leden zelf vertellen graag dat dit syndicaat ooit begon ter bescherming van arm en rijk. De werkelijkheid is anders. Vanaf het begin draaide het om afpersing. In 1872 erfde Gaspare Galati de citroenkwekerij Fondo Riella, iets buiten Palermo....
Nazi’s waren niet de eersten die gifgas gebruikten voor massamoord
Het plegen van massamoorden met gifgas is geen uitvinding van de nationaal-socialisten, maar heeft een lange voorgeschiedenis die terugvoert tot de Oudheid.
Duitse Kapp-Putsch duurde maar vier dagen
De Reichsbürgerbeweging staat vandaag voor de Duitse rechter vanwege het plannen van een staatsgreep. In 1920 pleegde de Duitser Wolfgang Kapp een coup.
Call Jane: strijd voor veilige abortus
De Hollywood-film Call Jane toont hoe een vrouwencollectief in 1968 in Chicago vrouwen aan een veilige abortus hielp.
Het echte verhaal van keizerin Sisi
Op NPO-plus is een nieuw seizoen van het kostuumdrama Sisi te zien. Het echte levensverhaal van Elisabeth is minder dramatisch, maar net zo fascinerend.
Maya’s vervuilden de bodem met kwik
Maya’s verzamelden zoveel kwik dat ze hun omgeving problematisch vervuilden, tot op de dag van vandaag.
Kasboek van een katholieke maagd
Het ‘memorieboek’ van Maria van Nesse biedt een unieke inkijk in de katholieke minderheid die in de Republiek leefde.
