Alle artikelen
Stadhouder Willem V heeft van jongs af aan een slecht imago, en dat is niet helemaal terecht. Olaf van Nimwegen schreef een genuanceerde biografie over deze Oranje-telg.
Een slappe zak – uiteraard gebruikte onze keurig gereformeerde onderwijzer rond 1970 deze woorden niet -, maar het was wel de onontkoombare conclusie nadat hij ons had verteld over stadhouder Willem V. Vergeleken met voorgangers als Willem van Oranje en stadhouder-koning Willem III was hij kennelijk een dweil, die werd gemanipuleerd door de onsympathieke en moddervette hertog van Brunswijk en onder de plak zat bij zijn dominante echtgenote Wilhelmina van Pruisen.
Meer recensies lezen? Schrijf u in voor onze gratis nieuwsbrief.
Al bij zijn leven werd Willem V, die op 18-jarige leeftijd erfstadhouder van alle provinciën van de Nederlanden en opperbevelhebber van de krijgsmacht was geworden, neergezet als een dommige, luie, karakterzwakke en besluiteloze man. Hij zou te week zijn om echt werk te maken van zijn monarchale ambities en liet dat dus maar aan zijn vrouw over.
Dat deze profielschets was ontstaan tijdens de felle politieke strijd die door Olaf van Nimwegen in een eerder boek is getypeerd als ‘de Nederlandse burgeroorlog’, was voor moderne historici tot nog toe geen aanleiding om die kritisch tegen het licht te houden. Om dit beeld te nuanceren besloot Van Nimwegen eindelijk eens een echte biografie van de miskende Oranje-telg te schrijven.
Niet dat Willem V in dit boek nu naar voren treedt als miskend genie of een buitengewoon bekwame of krachtdadige regeringsleider, maar veel negatieve verhalen weet de biograaf wel te relativeren of in een context te plaatsen die het optreden van de stadhouder begrijpelijker maakt. Bovendien vergelijkt hij hem met twee vorsten uit de dezelfde tijd die ook altijd een slechte pers hebben gehad: de Franse koning Lodewijk XVI en de Britse George III. Ook bij hen overwoekerden de roddels en politiek gemotiveerde achterklap de feiten. Volgens Van Nimwegen zijn er goede redenen om aan te nemen dat Willem V tegenwoordig de diagnose ADHD zou krijgen, terwijl historici tot nog toe nimmer aandacht hebben besteed aan zijn mentale gesteldheid. Na lezing van dit boek is Willem V nog steeds geen ‘groot man’ geworden, maar heb je wel een beeld van een mens met uiteenlopende kwaliteiten en gebreken, die bijvoorbeeld fysiek heel wat minder krachteloos was dan altijd werd gesuggereerd. Terwijl ook de rol van de hertog van Brunswijk en Wilhelmina van Pruisen tot normale proporties is teruggebracht.

Willem V. De laatste stadhouder van Nederland, 1748-1806
Olaf van Nimwegen
548 p. Prometheus, € 45,-
Openingsbeeld: Spotprent van Willem V, 1786.
Dit artikel is exclusief voor abonnees
Zo’n slapjanus was Willem V nou ook weer niet
Stadhouder Willem V heeft van jongs af aan een slecht imago, en dat is niet helemaal terecht. Olaf van Nimwegen schreef een genuanceerde biografie over deze Oranje-telg.
Wensdenken over Cleopatra’s dochter
Over Cleopatra Selene is niet veel bekend. Maar dat weerhoudt Jane Draycott er niet van lustig over haar te speculeren en haar voor te stellen als een sterke vrouw.
Van ereprijs tot zeesla en groot dooiermos
Het eerste grote overzicht van de wilde Nederlandse flora is heruitgegeven. Eind achttiende eeuw ontstond het initiatief tot deze Flora Batava. Die groeide uit tot een ‘floristische kathedraal’ en is tegelijk een interessante historische bron.
King verwachtte de aanslag al lang
De laatste jaren van zijn leven stond burgerrechtenactivist Martin Luther King onder grote druk. Veel witte liberalen vonden hem te radicaal, maar de Black Panthers meenden juist dat hij niet ver genoeg ging.
Het verzet van Sitting Bull en Crazy Horse
Keer op keer doorkruisten witte soldaten en kolonisten het territorium van de Lakota. Tot die het niet meer pikten en de wapens opnamen. Het kostte de Amerikaanse regering de grootste moeite deze ‘Sioux’ eronder te krijgen.
Deze Amerikaanse socialist moest campagne voeren vanuit zijn cel
In 1920 deed Eugene Debs vanuit de gevangenis een gooi naar het presidentschap. Hoewel hij achter de tralies zat, wist de leider van de Socialist Party of America bijna een miljoen kiezers voor zich te winnen. Eugene Debs wist in 1920 wat het inhield om mee te doen aan de presidentsverkiezingen; het was zijn vijfde...
Hoe kamperen de ideale manier werd om er even tussenuit te zijn
De geur van gras, zingende vogels, de hele dag in de buitenlucht. Voor miljoenen Nederlanders werd kamperen de ideale manier om er even helemaal tussenuit te zijn. Al moesten ze zich wel aan strikte regels houden. Om halfzeven ’s ochtends luidde de gong: tijd om uit de slaapzak te kruipen. Op het oefenkampeerterrein van de...
‘Israël moet zijn tegenstanders niet onderschatten’
Vijftig jaar geleden, op 6 oktober 1973, ontketenden Egypte en Syrië een verrassingsaanval op Israël tijdens Jom Kippoer.
Confronterende komedie over Coen
Wat zou Jan Pieterszoon Coen zeggen als hij wist hoe er in de huidige tijd over hem en zijn daden wordt gedacht? Die vraag stelt theatergroep Aluin in de nieuwe voorstelling 'Dit is van ons'.
‘Een verbod op Holocaustontkenning is zinloos’
Het is voortaan verboden om de Holocaust te ontkennen. Historicus Willem Melching ziet het nut van dit verbod niet in.
Film Oppenheimer: feilbare man met een geweten
Oppenheimer is de grote winnaar van de Oscars van 2024. De drie uur durende film over de ontwikkeling van de atoombom won maar liefst zeven beeldjes. 'Oppenheimer had makkelijk een simpel en rechtlijnig drama kunnen worden over de opkomst en ondergang van een briljante wetenschapper. Door hem te vergelijken met Prometheus maakt Nolan van Oppenheimer een tragisch en mythisch personage.'
‘Barbie is steeds een spiegel van de tijd’
Barbie was vijfenzestig jaar geleden meteen een succes onder meisjes. Maar veel ouders keken kritischer tegen haar aan, vertelt historica Hélène Winkelman. ‘Zij zagen de pop als een pin-up girl met grote borsten, die met een eindeloze garderobe in een Amerikaanse glamourwereld leeft.’ Desondanks werd de Barbiepop een klassieker. En inmiddels is er ook een...