Home Iedereen kon een vijand zijn

Iedereen kon een vijand zijn

  • Gepubliceerd op: 08 apr 2009
  • Update 22 mei 2023
  • Auteur:
    Wim Berkelaar

Toen Valentina Kropotina in 1930 als baby ter wereld kwam, had ze in de Sovjet-Unie van Stalin al de status van verdachte. Ze werd namelijk geboren in een boerengezin dat juist in die tijd het stempel van ‘koelakken’ opgedrukt kreeg. Er was niet veel nodig om koelak genoemd te worden: een kleine boerderij, wat kleinvee en een paard en wagen waren al voldoende om door de communistische haatcampagne te worden bestempeld als ‘rijke boer’. De familieboerderij werd begin jaren dertig verwoest en Valentina’s vader, beschuldigd van ‘kapitalisme’, verbannen naar een werkkamp in Siberië. Haar moeder bouwde op de overblijfselen van de boerderij een houten hut, waarin ze met haar twee kinderen trachtte te overleven.

Op school leed Valentina zwaar onder het stigma af te stammen van koelakken. Geïndoctrineerd door de onophoudelijke stalinistische propaganda, begon ze zich te schamen voor haar ouders. Met alle kracht die ze in zich had trachtte Valentina aansluiting te vinden bij de samenleving die haar had verstoten. Ze werd lid van de communistische jeugdbeweging en adoreerde, zoals zovelen, Stalin, die ze voor de grootste figuur uit de wereldgeschiedenis hield. Maar dat was nog niet genoeg: achttien jaar oud verliet ze het ouderlijk huis en ging werken als leerling-boekhoudster bij een marinebasis, waar ze trouwde met een officier.

Op de basis werd ze benaderd door vertegenwoordigers van de almachtige geheime dienst, die haar ronselde als informante. Ze schreef tientallen rapporten over collega’s, die vervolgens gearresteerd werden en in de Goelag verdwenen. Het verklikken legde Valentina Kropotina geen windeieren: ze werd goed genoeg betaald om haar inmiddels uit het werkkamp teruggekeerde vader en haar moeder te onderhouden en kon zich zelfs een buitenhuis veroorloven. Spijt heeft ze nooit gehad. Integendeel, Valentina beschouwde zichzelf ook als slachtoffer van het systeem, dat immers haar vader in de jaren dertig had gearresteerd.

Dit artikel is exclusief voor abonnees

Begrijp het heden, begin bij het verleden: met HN Actueel lees je historische achtergronden bij het nieuws van nu. Lees de eerste maand met korting voor €1,99

Nieuwste berichten

Beatrice de Graaf portret
Beatrice de Graaf portret
Column

De twee lagen van de Oostenrijkse ziel

Laatst was ik voor archief- en werkbezoek in Wenen. Daar kreeg ik een Oostenrijkse lekkernij, een Krapfen, geserveerd. Een soort Berliner bol: van buiten wit gepoederd of roze geglazuurd en van binnen een donkerrode of bruine zoete vulling. Daarom is de Krapfen ook al sinds 1945 hét symbool voor de Oostenrijkse ziel – de grote...

Lees meer
VOC-schip
VOC-schip
Interview

De VOC bestrafte homoseksualiteit aan boord met verbanning of de doodstraf

Historicus Desley de Graaf onderzocht homoseksualiteit op VOC-schepen en de strafrechtelijke vervolging daarvan. ‘De VOC maakte haar hele bestaan een probleem van de “afwijkende” seksuele identiteit van sommige van haar werklui.’  Met zijn onderzoek The Men in One Hammock won De Graaf de IHLIA Scriptieprijs, een tweejaarlijkse onderscheiding die wordt uitgereikt voor het beste queer-historische onderzoek. Hij analyseerde meer dan honderd sodomiezaken die tussen 1625 en 1787 in Batavia voor de rechtbank werden gebracht. ...

Lees meer
Militaire parade bij een groot portret van Philippe Pétain, 1940.
Militaire parade bij een groot portret van Philippe Pétain, 1940.
Beeldessay

Frankrijk is verdeeld over het Vichy-regime

De zuidelijke helft van Frankrijk was tijdens de oorlog een satellietstaat van de nazi’s, met aan het hoofd maarschalk Philippe Pétain. Was hij een collaborateur of probeerde hij de Fransen juist te beschermen? Daarover woedt nog steeds een debat. In de zomer van 1940 werd Frankrijk binnen enkele weken onder de voet gelopen door nazi-Duitsland....

Lees meer
Stadsbrand van 1452 in Amsterdam.
Stadsbrand van 1452 in Amsterdam.
Artikel

Janna Coomans: ‘De Nederlandse strijd tegen het vuur is een vergeten geschiedenis’

Na haar prijswinnende boek Dievenland doet mediëvist Janna Coomans nu onderzoek naar middeleeuwse brandbestrijding. Op vrijdag 12 juni geeft ze een lezing over het onderwerp tijdens een collegedag van Historisch Nieuwsblad. Ze geeft alvast een voorproefje: ‘Dagelijks gevaar zat in allerlei zaken, van dienstmeisjes die brandend as naar buiten tilden tot de boer die ‘s...

Lees meer
Loginmenu afsluiten