Willem Melching

De Wannseeconferentie: pact met de duivel

De Faust-legende is een verleidelijke metafoor voor de Duitse geschiedenis. Goethe maakte van dit oude verhaal een literair meesterwerk, maar toch sloot het Duitse volk een pact met de duivel. Het resulteerde in oorlog, massale volksverhuizingen, de moord op miljoenen krijgsgevangenen, grootschalige genocide en niet te vergeten euthanasie op weerloze slachtoffers. Over...

Helmut Kohl hield het hoofd koel

Het boek over Helmut Kohl is bijna net zo groot en dik als het onderwerp zelf. In meer dan 1000 pagina’s reconstrueert Hans-Peter Schwarz leven en werken van de langst regerende kanselier (1982-1998) uit de Duitse geschiedenis. Helmut Kohl was een weinig opzienbarend kanselier tijdens de Koude Oorlog, tot hij in 1989 voor altijd een...

De onderschatting van Adolf Hitler

Ruim tachtig jaar geleden werd Adolf Hitler benoemd tot rijkskanselier. Daarmee kwam een einde aan de Republiek van Weimar, de eerste Duitse democratie, en begon het Duizendjarig Rijk. De verwoesting die Hitler aanrichtte in Europa liet tijdgenoten én de generaties daarna achter met de beklemmende vraag hoe de onderschatting van deze man mogelijk was. Adolf...

BOEKEN: Spotgoedkope vakanties en een volksradio

Telkens weer weten de Duitse uitgevers ons te verblijden met fraaie, leerzame en zelfs amusante boekwerken. Degelijk en doorwrocht is de studie naar het economische imperium van de nazivakbond Deutsche Arbeitsfront (DAF), beklemmend is de analyse van afgeluisterde gesprekken van Wehrmacht-soldaten en verhelderend en onderhoudend is een schitterend uitgevoerd lees- en kijkboek over de Duitse...

Konrad Adenauer (1876-1967)

In 1945 moesten de Duitse staat en de Duitse democratie opnieuw worden uitgevonden. De gewiekste en realistische politicus Konrad Adenauer (1876-1967) speelde daarin een hoofdrol. Door Duitsland stevig in Europa te wortelen slaagde hij erin het vertrouwen van buren en bondgenoten terug te winnen. Zijn uitgangspunten voor de Duitse politiek worden tot op de dag...

BOEKEN: Duitsland en Europa

In een wereld waarin enerzijds globalisering en anderzijds regionalisering de toon aangeven, leek de rol van de nationale staat lange tijd steeds minder belangrijk te worden. Maar de praktijk leert dat de betekenis van de natiestaat alleen maar is toegenomen sinds de val van de Muur en de implosie van het Sovjetimperium. In tal van...

Duivelse verleider

Peter Longerich schreef enkele jaren geleden een baanbrekende studie waarin hij aantoonde dat de Duitsers over de Holocaust heel wat meer wisten dan ze na 1945 toegaven. ‘Wir haben es nicht gewußt’ was gewoon flauwekul. Na een biografie van Heinrich Himmler, het hoofd van de SS, heeft hij er nu een geschreven van Joseph...

Kameleontische karakterloosheid

De oogst van Duitse boeken is weer rijk. Ook letterlijk, want de drie hier besproken boeken zijn niet alleen dik, het dikste boek gaat ook over een van de rijkste families van Duitsland. In een televisiedocumentaire uit 2007 getiteld Das Schweigen der Quandts werd deze familie – met grote belangen in tal van bedrijven...

Hoe Adolf Hitler de Duitse bevolking bedroog

Drie Duitse boeken hebben elk min of meer als achterliggende kwestie: waarom volgde een beschaafd volk zoals het Duitse Hitler door dik en dun, in oorlog en vernietiging? De vraag werd al gesteld door tijdgenoten. Opzienbarend is de vondst van een dagboek dat werd bijgehouden in de jaren 1939-1945 door Friedrich Kellner, een Justizinspektor –...

In Beeld: Nederland industrialiseert

Beelden van de industrialisatie roepen altijd gemengde gevoelens op. Mateloze bewondering voor de inventiviteit van de uitvinders, respect voor de ondernemers die met de nieuwe machines welvaart en werkgelegenheid wisten te creëren. Medelijden, maar ook respect voor de arbeiders (m/v) die deze machines – in gevaarlijke omstandigheden – moesten bedienen. Met het ontstaan van de...

Profeet van de kleine gelovigen

Op 3 juli 1924 schreef de legendarische journalist Kurt Tucholsky over de zelfbenoemde profeet en antroposoof Rudolf Steiner: ‘De Jezus Christus van de kleine man is in Parijs geweest en heeft een voordracht gehouden.’ Naar aanleiding van Steiners 150ste geboortejaar publiceerde Hermann Zander een kritische visie op leven en werken van Steiner. Naar mijn smaak...

Hoe de Berlijnse Muur de Sovjet-Unie overeind hield

Met de bouw van de Berlijnse Muur in 1961 maakte het DDR-regime een einde aan de niet te stoppen vluchtelingenstroom naar het Westen. Meer dan 120 kilometer beton, prikkeldraad, antitankversperringen en wachttorens omringden voortaan West-Berlijn. De Berlijnse Muur maakte pijnlijk duidelijk dat het socialistische experiment was mislukt. Maar hij bood het regime zoveel stabiliteit dat...