Artikelen geschreven door Teun Willemse
Iconische films gaven vertekend beeld Jodentransporten
Dirk Mulder, oud-directeur van Herinneringskamp Westerbork, schrijft in een nieuw boek dat het gangbare beeld van Jodentransporten vanuit Nederland in de Tweede Wereldoorlog moet worden bijgesteld: Joden werden meestal in personentreinen vervoerd, niet in goederenwagons. Maar die informatie is niet nieuw, zegt NIOD-onderzoeker Laurien Vastenhout. Zij hoopt dat Mulders boek de aanzet vormt voor breder...
Wat is de Prinsenvlag, die ooit wapperde bij het NSB-hoofdkwartier?
Bij de gewelddadige anti-immigratieprotesten in Den Haag zwaaiden actievoerders met de oranje-wit-blauwe Prinsenvlag. De afgelopen eeuwen probeerden nationalistische groepen van die Prinsenvlag de officiële Nederlandse driekleur te maken, maar door associaties met de NSB is het een omstreden symbool geworden. Wat is de betekenis van de Prinsenvlag? Op schilderijen van VOC-schepen prijkt soms de oranje-wit-blauwe...
Ongewenst zwanger in de Oudheid
Abortus is altijd een omstreden kwestie. Ook in de Oudheid, al werden zwangerschappen toen veelvuldig afgebroken. Volgens RMO-conservator Ruurd Halbertsma nam de Griekse filosoof Aristoteles een opvallend modern standpunt in: abortus moest mogelijk zijn, maar alleen in de vroege stadia van een zwangerschap. Kwam abortus vaak voor in de Oudheid?‘Ja, zowel bij de Grieken als...
Hongaarse kinderen mochten aansterken in Nederland
Gezinshereniging vormde het breekpunt voor het kabinet. In de jaren twintig namen Nederlandse gezinnen verzwakte Hongaarse kinderen op, maar ook toen verliep de opvang niet vlekkeloos.
Romeinse keizers pasten muntstukken aan
Voor de Romeinen was inflatie ook al een probleem. Keizers beloofden soldaten in de derde eeuw veel soldij om de dreiging aan de grenzen het hoofd te bieden, maar volgens monetair historicus Liesbeth Claes werden munten daardoor steeds minder waard. ‘De monetaire crisis van de derde eeuw heeft zeker bijgedragen aan de val van het...
‘We moeten anders over vrijheid denken’
Historicus Annelien de Dijn pleit voor een terugkeer naar het klassieke collectieve vrijheidsideaal. ‘Burgers moeten het gevoel hebben dat zij de wetten hebben opgesteld.’
Amerikanen willen ‘onzedelijke’ boeken verbieden
Een eeuw geleden was ‘onzedelijk’ taalgebruik in de Verenigde Staten al een reden om boeken te verbieden. Voordat de Ierse schrijver James Joyce zijn roman Ulysses als compleet werk uitgaf, verscheen het in delen in het Amerikaanse literaire tijdschrift The Little Review. Het dertiende hoofdstuk, waarin de hoofdpersoon op een strand masturbeert terwijl hij naar...
Ierse parade voor Willem III
Op 12 juli marcheren protestanten met oranje bolhoedjes en trommels door de straten van Noord-Ierland. De Oranjemarsen leiden jaarlijks tot spanningen tussen protestanten en katholieken. Door de Brexit en de verkiezingsoverwinning van de Ierse eenheidspartij Sinn Féin zijn die spanningen nog groter dan in voorgaande jaren. Wat vieren de Oranjemannen eigenlijk, en wat hebben ze...
Turkije en Rusland vinden elkaar in hun rancune
Turkije stelt steeds scherpere eisen voor de NAVO-toetreding van Zweden. ‘Turkije voelt zich in de steek gelaten door de NAVO, dat wreekt zich in deze uitbreidingskwestie.’
‘De koningen zijn dood, lang leve de koninginnen’
Na Koningsbiografieën over Willem I, II en III is het nu de beurt aan vier negentiende-eeuwse vorstinnen. Wilhelmina van Pruisen, Anna Paulowna, Sophie van Würrtemberg en Emma van Waldeck-Pyrmont krijgen allemaal een eigen biografie, waaruit moet blijken dat deze koninginnen meer waren dan ‘de echtgenotes van’. De komende jaren doen vier historici onderzoek naar de...
Nederland trok meer geld uit voor het leger
Nu er opnieuw oorlog woedt in Europa, trekt Duitsland 100 miljard euro extra uit voor zijn krijgsmacht. Ook in Den Haag laait de discussie over grotere defensiebudgetten op. Na jarenlange bezuinigingen begint het Nederlandse leger aan een inhaalslag. Die situatie is vergelijkbaar met de Nederlandse herbewapening in de jaren dertig, stelt hoogleraar militaire geschiedenis Wim...
De Myceense beschaving werd gekenmerkt door geweld
Tijdens de collegedag over de oude Grieken op 30 mei vertelt dr. Gert Jan van Wijngaarden over de Myceense beschaving. De Myceners leefden vanaf ongeveer 1700 v.Chr. in Griekenland, maar na een eeuwenlange bloeiperiode stortte hun rijk snel ineen. Van Wijngaarden buigt zich over de vraag hoe die ineenstorting zich verhoudt tot de Trojaanse Oorlog....