Bastiaan Bommeljé

BOEKEN: Frits Boterman, Cultuur als macht

In februari 2013 nam historicus Frits Boterman afscheid als deeltijdhoogleraar Moderne ge-schiedenis van Duitsland na 1750 aan de Faculteit der Geesteswetenschappen van de Univer-siteit van Amsterdam. Dit emeritaat heeft hij nu opgeluisterd met de publicatie van Cultuur als macht, zijn zeer lijvige ‘levenswerk’ over de moderne cultuurgeschiedenis van Duitsland sinds 1800, en in het bijzonder...

BOEKEN: Mao’s ware aard

Het belang van dit deprimerende meesterwerk kan nauwelijks worden overschat. De tragiek van de bevrijding (The Tragedy of Liberation) is het tiende boek over de moderne geschiedenis van China van historicus Frank Dikötter – geboren in Nederland, opgegroeid in Zwitserland, gepromoveerd in Engeland aan de School of Oriental and African Studies van de University of...

BOEKEN: Conservatief én revolutionair

Het zal duidelijk zijn dat 2013, naast herdenkingen van andere interessante zaken die twee eeuwen geleden voorvielen (de geboorten van Richard Wagner, Søren Kierkegaard en Samuel Sarphati, de onafhankelijkheid van Argentinië, de uitvinding van de cirkelzaag), als historisch feestje bovenal de viering van ‘200 jaar Koninkrijk der Nederlanden’ in de aanbieding heeft. Daartoe is...

BOEKEN: Tunnelvisie op de jaren zeventig

Volgens Duco Hellema, hoogleraar geschiedenis van de internationale betrekkingen aan de Universiteit Utrecht, hebben de jaren zeventig ‘geen goede reputatie’. Ze worden immers ‘vaak’ aangeduid als ‘een tijdvak van stagnatie, malaise en hernieuwd conservatisme’. Nu ja, het oordeel over deze periode is in elk geval ‘overwegend negatief’, of althans roept ‘geen...

BOEKEN Een krant voor de sociale top

Voordat ik één woord schrijf over Het succes van een kwaliteitskrant, de Leidse dissertatie van historica en universitair docent journalistieke cultuur en media aan de Rijksuniversiteit Groningen Pien van der Hoeven, over de ontstaansgeschiedenis van NRC Handelsblad, eerst een bekentenis. I have to declare an interest, zoals de Engelsen dat...

BOEKEN: De Nederlandse Clintons

In meer dan één opzicht laat Rutger Jan Schimmelpenninck (1761-1825) zich misschien wel het best begrijpen als de Job Cohen van zijn tijd. Nu goed, hij was liberaal, stamde in de verte uit de Gelderse adel (hoewel van een bastaardtak; zijn vader was wijnhandelaar) en hij werd als ‘raadpensionaris’ tussen 1805 en 1806 kortstondig...

BOEKEN: Een onvoltooide zoektocht

In november 1919, de maand waarin op dinsdag de 18de de sociaal-anarchistische leidsman Ferdinand Domela Nieuwenhuis op 73-jarige leeftijd tot verdriet van vele tienduizenden overleed, publiceerde de jonge Utrechtse boekhandelaar J. Bommeljé (mijn grootvader) als deel 17 van de ‘Christen-Socialistische vlugschriften’ de brochure Het nieuw-socialisme. Wat ons vereenigt en wat ons scheidt. Dit was...

Verzet als natuurlijke habitus

Even meteen een paar vuiltjes uit de weg ruimen om beter zicht te krijgen op het soms interessante, dikwijls hagiografische en in elk geval veel te omvangrijke boek van NIOD-historica Madelon de Keizer over Frans Goedhart (1904-1990). Met dit magnum opus beoogt zij tot een definitieve historische plaatsbepaling te komen van deze in steeds kleinere...

Gesprek tussen jonge en een stervende historicus

Dit is een zonderling boek. Op het eerste gezicht lijkt Denken over de twintigste eeuw weinig noodzakelijk (wie zit er te wachten op het verslag van gesprekken tussen twee historici?), enigszins overbodig (bij het overlijden van Tony Judt verschenen al tal van ‘laatste boeken’ van zijn hand) en nogal dubbelop (het autobiografische deel overlapt aanzienlijk...

Geen neogotiek of moderne hekserij

Het zij ten overvloede gezegd: dit boek van de 63-jarige Nijmeegse hoogleraar middeleeuwse geschiedenis Peter Raedts gaat niet over de Middeleeuwen, maar over de constructie, de ‘uit-vinding’ van de Middeleeuwen, en over de historische context waarbinnen dit gebeurde. De ontdekking van de Middeleeuwen behandelt dus de ‘inventie’, zoals de auteur het noemt, van het culturele,...

Van het ‘kokende’ naar het ‘onderkoelde’ land

De allereerste zin in het boek 80’s dilemma van de jonge Amsterdamse historicus Jouke Tur-pijn luidt: ‘Mensen hebben een versterkte behoefte aan geschiedenis als zij ervaren dat hun samenleving aan grote veranderingen onderhevig is.’ Als mens (en als lezer) staat men zo ogenblikkelijk voor een raadsel: welke mensen worden hier bedoeld? Romeinse mensen? Middeleeuwse mensen?...

Een echte Ferguson

Nieuwste boek onevenwichtig, soms plat rechts, maar ook hyperintelligent en uitdagend Dit is geen gewoon boek, en de schrijver ervan is ook geen gewone historicus, maar dit wordt wel een gewone recensie. Dus nee, de naam Ayaan Hirsi Ali gaat hier niet vallen, hoewel de schrijver van Beschaving haar noemt als grote inspiratiebron (hij is...