Home Alle artikelen

Alle artikelen

Een overzicht van de artikelen die we recent hebben gepubliceerd.

Een blok van linkse partijen, het Nouveau Front Populaire (NFP), won afgelopen juli de Franse parlementsverkiezingen. Lijkt het ‘Nieuwe Volksfront’ inderdaad op het oude Volksfront, de coalitie van linkse antifascistische partijen die tussen 1936 en 1938 de premier leverde in de persoon van de Joodse politicus Léon Blum?

Historicus en Frankrijk-deskundige Niek Pas (Universiteit van Amsterdam), denkt van niet. ‘De Volksfrontregering van premier Léon Blum bestond uit drie partijen: de socialisten, de communisten en de republikeinse Parti Radical. Zij hadden samen een absolute meerderheid in het parlement. Daarover beschikt het huidige linkse blok niet.’

Een ander verschil is dat extreem-links nu veel sterker is. De communisten stelden niet veel voor in het oude Volksfront. Het NFP daarentegen wordt aangevoerd door Jean-Luc Mélenchon en zijn partij La France Insoumise (LFI). ‘Dat is een extreme partij, die trotskistische revolutionairen aantrekt,’ zegt Pas. ‘Mélenchon is een neostalinist, een volkstribuun, een kruising tussen Stalin en Pol Pot. Hij wordt niet gepruimd door het politieke midden en is ook bij een deel van links omstreden.’

Léon Blum spreekt op een socialistische bijeenkomst in 1932. Afbeelding: WikiCommons.

Mélenchon stelt zich mild op tegenover Vladimir Poetin, vertelt Pas. Omdat de LFI-leider fel anti-NAVO is, wil hij de Russische invasie van Oekraïne niet veroordelen. Hierin lijkt hij op zijn extreem-rechtse tegenhanger Marine Le Pen. ‘LFI bestaat uit linkse soevereinisten, die de soevereine natie centraal stellen. Ze zijn antikapitalistisch en willen dat de multinationals en superrijken moeten betalen. Ook is LFI autoritair. Mélenchon heeft partijgenoten die hem niet radicaal genoeg zijn gecanceld, zodat zij niet in het parlement kunnen komen.’

Beschuldiging van antisemitisme

In het verleden hebben tegenstanders LFI beschuldigd van islamogauchisme (‘islamolinks’). De islam speelde in deze campagne nauwelijks een rol, zegt Pas, maar LFI ziet moslimmigranten wel als het nieuwe proletariaat. ‘De Franse arbeiders zijn dat allang niet meer. Zij stemmen tegenwoordig veelal op Le Pen.’ LFI is anti-Israël en dat heeft met de moslimkiezer te maken, aldus Pas. ‘Mélenchon heeft bovendien uitspraken gedaan die door tegenstanders als antisemitisch worden uitgelegd, bijvoorbeeld dat het antisemitisme in Frankrijk slechts een residu is. Je kunt hem daarom niet vergelijken met de Joodse intellectueel Blum, want dat is een belediging voor de laatste.’

‘In Frankrijk is veel antisemitisme,’ vervolgt Pas. ‘Je treft het aan onder extreem-rechts, onder extreem-links en onder sommige groepen moslims. Mélenchon neemt niet ondubbelzinnig afstand van antisemitisme, in tegenstelling tot Le Pen. Begrijp mij niet verkeerd, antisemitisme zit ook in het DNA van Rassemblement National. Le Pens vader Jean-Marie is een beruchte antisemiet. Maar Marine heeft er om politiek-tactische redenen afstand van genomen.’

Volgens Mélenchon is Frankrijk niet verantwoordelijk voor de misdaden van Vichy

LFI staat dubbelzinnig tegenover de laïcité, de scheiding tussen kerk en staat in Frankrijk. ‘De partij had felle kritiek op het abayaverbod voor scholieren, dat moslimkiezers islamofoob vonden. Tegelijkertijd staat LFI officieel wel achter het gelijkheidsprincipe van de laïcité.’ 

In Nederland kan Pas geen partijen aanwijzen die op LFI lijken. ‘Ideologisch gezien zitten BIJ1 en de vroegere PSP er wel dicht tegenaan, maar zij zijn marginaal.’ De linkervleugel van GroenLinks, die antikapitalistisch en uitgesproken pro-Palestina is, heeft volgens Pas wel duidelijke raakvlakken met LFI. Maar hij denkt niet dat er in Nederland draagvlak is voor een sterke radicaal-linkse partij.

Tegen de fascisten

Terug naar Blum. Toen hij premier was, werd Frankrijk bedreigd door het fascisme. In eigen land door Action Française en andere groepen; vanuit het buitenland door Hitler-Duitsland, Mussolini-Italië en Franco-Spanje. ‘LFI zegt net als het oude Volksfront tegen de fascisten te strijden, tegen Rassemblement National’, zegt Pas. ‘Maar de context is nu heel anders. Frankrijk grenst nu niet aan landen met fascistische regimes. De vergelijking is daarom scheef.’

Tijdens de Tweede Wereldoorlog werd Léon Blum door het collaborerende Vichy-regime aangeklaagd, omdat hij de Franse defensie zou hebben verzwakt. Blum gebruikte de rechtszaak om een vlammend protest te laten horen tegen de collaboratiepolitiek. Hij werd aan de Duitsers overgedragen en belandde eerst in Buchenwald en daarna in Dachau, waar hij de bevrijding mocht meemaken. De huidige linkse leider Mélenchon beweerde in 2017 dat Frankrijk niet verantwoordelijk was voor de misdaden van Vichy, zoals de deporatie van Joden.

‘Mélenchon vergelijken met Léon Blum is een belediging’
‘Mélenchon vergelijken met Léon Blum is een belediging’
Interview

‘Mélenchon vergelijken met Léon Blum is een belediging’

Lijkt het ‘Nieuwe Volksfront’ van Jean-Luc Mélenchon op het oude Volksfront van Léon Blum?

Lees meer
Longlist Libris Geschiedenis Prijs 2024
Longlist Libris Geschiedenis Prijs 2024
Nieuws

Longlist Libris Geschiedenis Prijs 2024

Welke tien historische boeken maken kans op de Libris Geschiedenis Prijs 2024?

Lees meer
Optocht van de Action française in 1927. Links vooraan Léon Daudet, rechts van hem Charles Maurras
Optocht van de Action française in 1927. Links vooraan Léon Daudet, rechts van hem Charles Maurras
Interview

De voorloper van Rassemblement National was antisemitisch

Rassemblement National-partijleider Jordan Bardella ligt onder vuur omdat hij antisemitische online berichten zou hebben verstuurd. Het conservatieve gedachtegoed van Rassemblement National heeft wortels in de negentiende-eeuwse beweging Action Française, vertelt UvA-historicus Daniël Knegt. ‘Joden werden door die beweging weggezet als vreemdelingen en een soort vijfde colonne.’ Aan het eind van de negentiende eeuw speelden Franse...

Lees meer
Wie het debat wint, is niet doorslaggevend
Wie het debat wint, is niet doorslaggevend
Artikel

Wie het debat wint, is niet doorslaggevend

Joe Biden en Donald Trump gingen gisteravond in debat, voor het eerst in deze campagne. In eerste debatten doen zittende presidenten het vaak slecht.

Lees meer
Pietry wordt over de finish gesleept.
Pietry wordt over de finish gesleept.
Artikel

De Olympische droom stierf bijna een vroege dood

De eerste keer dat de Fransen de Olympische Spelen organiseerden, in 1900, werd het een grote puinhoop. En dat gold ook voor vroege edities in andere landen. Bijna was het gedaan met het Olympische evenement. In 1896 was de wedergeboorte van de Olympische Spelen een succes. Twaalf dagen lang streden 241 atleten uit veertien landen...

Lees meer
Boer bij hooischelf. R. Roland Holst, 1889.
Boer bij hooischelf. R. Roland Holst, 1889.
Recensie

Treurzang over het verdwenen boerenleven 

Ruim veertig jaar geleden werkte de helft van de wereldbevolking nog in de landbouw. Inmiddels is dat nog maar een kwart, schrijft Patrick Joyce.

Lees meer
Cyprus Pimentel
Cyprus Pimentel
Recensie

Joden op Cyprus

De Joodse Amsterdammer Emile Pimentel beschreef zijn ervaringen na de Tweede Wereldoorlog in een kamp op Cyprus. Daar werden duizenden gevluchte Joden vastgehouden.

Lees meer
Maria met kind. Door de Meester van de vrouwelijke halffiguren, circa 1520-1540.
Maria met kind. Door de Meester van de vrouwelijke halffiguren, circa 1520-1540.
Recensie

De evolutie van borsten en baarmoeder

Hebben vrouwen andere hersens dan mannen? De Amerikaanse onderzoeker Cat Bohannon onderzocht de evolutie van sekseverschillen.

Lees meer
Kattenburgerbrug in Amsterdam. Foto door Jacob Olie, 11 september 1899.
Kattenburgerbrug in Amsterdam. Foto door Jacob Olie, 11 september 1899.
Recensie

Nederlandse steden veranderden volkomen

Nederland was in de negentiende eeuw beslist geen poel met stilstaand water, zo laat Auke van der Woud zien in zijn nieuwste boek.

Lees meer
Satire op de berechting van Oldenbarnevelt. Cornelis Saftleven, 1663.
Satire op de berechting van Oldenbarnevelt. Cornelis Saftleven, 1663.
Recensie

De macht van de raadpensionaris

De Hollandse raadpensionaris werkte in een complexe politieke omgeving, zo laat Jaap de Haan zien.

Lees meer
Frank Westerman: ‘Pooldieren zijn een spiegel’
Frank Westerman: ‘Pooldieren zijn een spiegel’
Interview

Frank Westerman: ‘Pooldieren zijn een spiegel’

Journalist Frank Westerman koppelt in zijn boek 'Zeven dieren bijten terug' de hedendaagse natuur aan zeven pooldieren die Willem Barentsz op zijn reis tegenkwam.

Lees meer
Geroofde gouden helm van de Daciërs is terecht. Wat weten we over dit welvarende volk?
Geroofde gouden helm van de Daciërs is terecht. Wat weten we over dit welvarende volk?
Reportage

Geroofde gouden helm van de Daciërs is terecht. Wat weten we over dit welvarende volk?

Bij een roof in het Drents Museum in Assen zijn eeuwenoude gouden voorwerpen buitgemaakt. In het museum was een tentoonstelling over de Daciërs te zien. Veel Roemeense steden hebben straten die zijn genoemd naar de koningen Boerebista en Decebalus. Ook zie je overal beelden van een wolvenkop met een drakenlijf opduiken. En dan is er...

Lees meer
Loginmenu afsluiten