Alle artikelen
Wie was de Vlaamse volksheld Jan Breydel? En heeft hij eigenlijk wel bestaan? Volgens Vlaamse nationalisten wel, maar Lisa Demets laat zien dat hun verhaal nogal rammelt.
Jan Breydel is een Vlaamse volksheld, onsterfelijk gemaakt door de negentiende-eeuwse schrijver Hendrik Conscience in zijn historische roman De leeuw van Vlaanderen. Die gaat over de Vlaamse opstand tegen de Fransen, die volgens Conscience werd geleid door de jonge opvliegende beenhouwer Jan Breydel en zijn verstandige oudere vriend, de wever Pieter de Coninck. Tijdens de ‘Brugse Metten’ vermoordden de burgers van Brugge de Franse bezetters. De opstand culmineerde daarna in de Guldensporenslag van 1302 bij Kortrijk, waar Vlaamse burgers tegen alle verwachtingen in een groot Frans ridderleger versloegen.
Meer recensies lezen? Schrijf u in voor onze gratis nieuwsbrief.
Het is een prachtig verhaal, dat veel Vlaamse nationalisten voor waar houden. Naderhand hebben historici gepoogd om de historische Jan Breydel te vinden. Dat was geen sinecure, omdat er in het Brugge van begin veertiende eeuw minstens vijf Jan Breydels leefden. Een Jan Breydel, zoon van Lauwers, speelde een rol in de opstand. Maar hij was niet een leider van de opstand. Waar komt Jan Breydel de volksheld dan vandaan?
In haar boek Breydel legt historicus Lisa Demets uit hoe een vooraanstaande Breydel-familie begin vijftiende eeuw de geschiedenis van Brugge herschreef en de held Jan Breydel schiep, waar de familie claimde van af te stammen. Belangrijk is de Catalogus et chronica principum et comitum Flandriae (‘Catalogus en kroniek van de vorsten en graven van Vlaanderen’), die begin vijftiende eeuw werd geschreven door monniken van de Eeckhoutabdij. Zij waren goede bekenden van Jacob Breydel, die op dat moment een belangrijke positie in het Brugse stadsbestuur had. De catalogus is de eerste kroniek waarin Jan Breydel opduikt als een held van de Vlaamse opstand van 1302. Latere kronieken, waaronder de Excellente Cronike van Vlaenderen, nemen dit verhaal over en daarop baseerde Conscience vervolgens zijn roman.
Maar Breydel van Lisa Demets is gelukkig meer dan een reconstructie van de Jan Breydel-legende. Het is feitelijk een geschiedenis van het middeleeuwse graafschap Vlaanderen en de Vlaamse handelsstad Brugge, met aandacht voor politieke spelletjes, sociale tegenstellingen en maatschappelijke onrust, politieke branding en vrouwenrechten. Het is alleen een omissie dat het boek geen conclusie heeft, slechts een epiloog. Breydel behandelt namelijk complexe geschiedenis. Het is jammer dat Demet die niet kort en bondig samen heeft gevat voor de lezer in een overzichtelijke slotsom, samen met haar belangrijkste bevindingen.
Breydel. Het verhaal van een ambitieuze politieke familie in middeleeuws Brugge
Lisa Demets
288 p. Vrijdag, € 25,-
Openingsafbeelding: Standbeeld van Jan Breydel en Pieter de Coninck in Brugge. Bron: Wikipedia/Tim Dobbelaere.
Breydel: de legende van een held
Heeft de Vlaamse volksheld Jan Breydel eigenlijk wel bestaan? Volgens Vlaamse nationalisten wel, maar Lisa Demets laat zien dat hun verhaal nogal rammelt.
Het foute verleden van jeneverfabrikant Bols
Journalist Martin Hendriksma schreef over het beladen oorlogsverleden van jenever= en likeurfabrikant Bols.
‘Charlotte en Willem corresponderen als gelijken’
Femke Deen vertelt over haar historische sensatie: ‘Uit de bronnen blijkt dat Willem van Oranje geëmancipeerder was dan zijn negentiende-eeuwse biografen.’
Hendrik Wijdeveld: architect van de nieuwe orde
De modernistische architectuur van het Bauhaus (1919-1933) was volgens de extreem-rechtse Duitse parlementariër Oliver Kirchner (AfD) een 'dwaling'. Dat zeiden de nazi's ook.
Het verdwenen KNIL-regiment van de Armidale
Zonder goede luchtbescherming vaart de 'Armidale' van Australië naar Timor. Het schip is een makkelijke prooi voor Japanse bommenwerpers. Bij de ondergang komen zeker honderd opvarenden om, onder wie tientallen KNIL-militairen. Slechts twee van hen overleven.
‘Oranjemannen’ werden geëxecuteerd
In 1940 richtten rechts-conservatieven een verzetsgroep op. Die moest ‘de orde en rust handhaven na het vertrek van de Duitsers’.
‘Phoney War’ gaf Polen valse hoop
Toen de Polen door Hitler werden aangevallen, verwachtten ze steun van hun bondgenoten. Maar van Britse en Franse garanties kwam niks terecht.
Abbé Pierre: mediageniek boegbeeld in strijd tegen armoede
De speelfilm L’Abbé Pierre toont het intense leven van een priester die in zijn strijd tegen armoede de autoriteiten het vuur aan de schenen legde.
De bewariërs speuren naar Joodse eigenaren
In de documentaire 'Bewariërs' staan de mensen die spullen voor gedeporteerden bewaarden symbool voor de ijskoude ontvangst van de terugkerende Joden.
VS hielpen onbewust Mexicaanse drugshandel
In 1949 liep er meer dan 21.000 kilometer snelweg door Mexico. Die was met Amerikaanse hulp aangelegd om van Mexico een modern land te maken, gericht op handel met de VS. Maar via de Mexicaanse wegen werden vooral grote hoeveelheden opium en heroïne vervoerd.
Bismarck had toch spionnen
Otto van Bismarck deed niet aan spionage want dat was beneden zijn stand, verkondigde hij vaak. Maar hij had wel degelijk een netwerk van spionnen.
‘Tapijt van Bayeux voor gevangen bisschop’
Het zeventig meter lange geborduurde verhaal over de Slag bij Hastings, dat bekend staat als het Tapijt van Bayeux, was mogelijk een politiek drukmiddel.
