Alle artikelen
Volgens koningin Wilhelmina beschikte het Nederlandse volk over ‘zóveel geestkracht en overflauwden moed en volharding.’ Dat zei ze in 1941 via Radio Oranje tegen haar onderdanen in bezet Nederland. Zulke woorden waren typerend voor haar toespraken in oorlogstijd, waarmee ze probeerde het moreel van haar luisteraars hoog te houden. Hierin was ze niet de enige. Haar Britse collega George IV gebruikte vergelijkbare woorden, zo laat historica Solange Ploeg zien in Tijdschrift voor Geschiedenis.
Zowel Nederlanders als Britten kregen te horen dat ze een sterke, dappere eenheid vormden. En dat hun vorsten meeleefden met hun oorlogsleed. Ook besteedden Wilhelmina en George allebei woorden aan de verderfelijkheid van hun vijanden, maar Ploeg signaleert op dit punt wel een verschil. George sprak namelijk in vrij abstracte termen over de nazi’s. Hij had het over ‘slechtheid’, ‘het kwaad’ en ‘duisternis’. Wilhelmina gebruikte directere taal en sprak over ‘onze gemeenschappelijke aanrander’ en ‘de moffenbenden’.
Ploeg verklaart dat verschil uit het feit dat Wilhelmina’s onderdanen, in Nederland en Nederlands-Indië, dagelijks direct te maken hadden met hun bezetter, terwijl de vijand voor de Britten meer op afstand stond. De beeldender sprekende Wilhelmina voelde zich bovendien meer op haar gemak achter een microfoon dan George. Hij stotterde en sprak daarom niet graag voor een groot publiek.
Openingsbeeld: Wilhelmina achter de microfoon in Londen, 28 juli 1940.
Koninklijke peptalk via de radio
Wilhelmina probeerde het moreel van haar luisteraars hoog te houden. Haar Britse collega George IV gebruikte vergelijkbare retoriek.
Links zit in verdomhoek, zoals ooit liberalen
Progressieven hebben nu dezelfde positie als liberalen honderd jaar geleden, schrijft historicus Koen Vossen. En net als toen keren sommigen zich wrokkig af van het ‘domme kiezersvolk’.
‘Timmer een regeerakkoord met Wilders volledig dicht’
Beatrice de Graaf over de verkiezingsuitslag: 'De geschiedenis leert dat het bijna nooit lukt om met een radicale partij te regeren in de hoop dat je die kunt temmen.’
‘Westerse ideeën over de Vietnamoorlog zijn naïef en eenzijdig’
Het beeld van de Vietnamoorlog barst van de mythen, zegt historicus Pieter Meulendijks. Dat zit de Vietnamese verzoening in de weg.
Eleanor Roosevelt: First Lady van de wereld
Terwijl de druk toeneemt op Joe Biden om uit de Amerikaanse presidentsverkiezingen te stappen, houdt Jill Biden de moed erin. De first lady heeft gedurende de carrière van haar man pal aan zijn zijde gestaan. Dat de rol van de first lady niet moet worden onderschat, toonde Eleanor Roosevelt, die ongekend veel invloed had.
De magie van een gletsjergrot
De Deense kunstenaar Jakob Kudsk Steensen probeert in Teylers Museum de historische verwondering over een Zwitserse grot te vangen in een abstract werk.
Ook Zuid-Afrikaanse apartheidswetten konden arbeidsmigranten niet tegenhouden
Is het drastisch inperken van de arbeidsmigratie mogelijk? Het voormalige apartheidsregime in Zuid-Afrika probeerde het ooit, maar faalde.
Herdenken Sovjetsoldaten in Nederland ligt gevoelig
Gevallen Sovjetsoldaten krijgen een eigen museum. 'Jonges die sneuvelden in de strijd tegen de nazi's hebben geen schuld aan wat er nu in Oekraïne gebeurt.'
Napoleon: oorlogszuchtige tiran en sentimentele romanticus
In de nieuwe epische nieuwe film over Napoleon moet de historische waarheid nogal eens wijken voor romantiek en spektakel.
Niet naar de stembus? Vijf gulden boete!
Ruim vijftig jaar was de gang naar de stembus in Nederland een moetje. Alleen als iedereen opkwam, zouden de gekozen politici werkelijk het volk vertegenwoordigen. Maar in de jaren zestig werd zulke democratische dwang toch echt te bevoogdend gevonden. De gemeenteraadsverkiezingen in 1966 stonden gepland voor 1 juni. Dat verontrustte menig Kamerlid al in het...
‘De Nederlandse politiek is niet geschikt voor een tv-debat’
De Nederlandse politiek is lastig in een tv-debat te vatten. ‘Je hebt in ons land een heleboel debatten nodig om alle partijen de ruimte te geven.’
In 1933 telde het stembiljet 54 partijen
Nederlanders kunnen vandaag kiezen uit 25 partijen. Dat aantal valt in het niet bij de kieslijst uit 1933: toen stonden er maar liefst 54 partijen op het stembiljet.
