Alle artikelen
Rode eekhoorns droegen mogelijk bij aan de verspreiding van lepra, schrijven onderzoekers in Current Biology. Ze vergeleken middeleeuwse eekhoornskeletten uit Zuid-Engeland met leprozen uit dezelfde regio en troffen nauw verwante bacteriën aan. Door de populariteit van het knaagdier kwamen veel middeleeuwers ermee in aanraking: rijke vrouwen droegen eekhoornbont en sommigen hielden ze zelfs als huisdier.
De onderzoekers bestudeerden de resten van twaalf eekhoorns uit de Zuid-Engelse stad Winchester, die bekendstond om zijn eekhoornhandel. In de Middeleeuwen waren er in de stad meerdere villers, bonthandelaren en kleermakers gevestigd. Bij een van die voormalige villers troffen de wetenschappers eeuwenoude eekhoornhandjes en -voetjes aan. In die botten vonden ze een vergelijkbare leprabacterie als bij de resten van leprozen uit een nabijgelegen ziekenhuis.
Meer historisch nieuws lezen? Schrijf u in voor onze gratis nieuwsbrief.
Lepra rukte in de elfde en twaalfde eeuw snel op in Europa. De bacteriële infectie tastte het zenuwstelsel van patiënten aan, met gruwelijke misvormingen tot gevolg. Middeleeuwse artsen schreven over stinkende zweren, misvormde voeten en platte neuzen. De gelovige bevolking zag de ziekte als een straf van God, net als de Pest. Leprozen werden daarom gemeden en in aparte tehuizen gestopt: leprozerieën. Na hun dood werden ze bovendien op aparte kerkhoven begraven.
Volgens de onderzoekers is niet duidelijk of eekhoorns mensen lepra gaven of andersom, maar is het wel zeker dat Engelse middeleeuwers veel in contact kwamen met het beestje. Vanwege hun populaire vacht werden er veel eekhoorns vanuit Scandinavië en Rusland naar Engeland verscheept. Hun vacht werd in de details van dure vrouwenkleding verwerkt en rijke families kochten zelfs volledige jassen van eekhoornbont. Sommige vrouwen hielden eekhoorns bovendien als huisdier. Op middeleeuwse afbeeldingen klimmen eekhoorns bij vrouwen op schoot, en uit manuscripten blijkt dat er kraagjes voor de dieren werden gekocht.
Lepra komt nog steeds voor: In Azië, Afrika en Zuid-Amerika zijn er nog 200.000 ziektegevallen per jaar. Volgens Public Health England is de kans dat mensen de ziekte van een eekhoorn krijgen uiterst klein en is er nog nooit een geval gerapporteerd. Maar in de nasleep van COVID-19 benadrukken de onderzoekers dat de middeleeuwse eekhoorns ons wel meer kunnen leren over de verspreiding van eeuwenoude ziektes en de risico’s van zoönose.
Openingsafbeelding: Een middeleeuwse vrouw heeft een eekhoorn als huisdier. De eekhoorn draagt zelfs een halsband. Bron: British Library Board Ms Add. MS 42130 f. 33r)
Dit artikel is exclusief voor abonnees
Middeleeuwse eekhoorns verspreidden lepra
Rode eekhoorns droegen mogelijk bij aan de verspreiding van lepra. Door de populariteit van het knaagdier kwamen veel middeleeuwers ermee in aanraking.
Geheime dossiers in de achtertuin
De AIVD gaf onlangs een intern rapport vrij over de Nederlandse geheime dienst tussen 1912 en 1947. Het rapport werd in 1968 opgesteld door insider Marinus de Meijer, die documenten van de geheime dienst tijdens de Tweede Wereldoorlog in zijn achtertuin begroef om ze uit handen van de bezetter te houden.
Maakten derde partijen ooit kans in Amerika?
Nog nooit heeft een onafhankelijke presidentskandidaat in de Verenigde Staten de verkiezingen gewonnen. Toch blijven sommigen het proberen. Er is eigenlijk maar één reden dat ze worden gevreesd. Het Amerikaanse politieke systeem is onvriendelijk voor derde partijen. Of, anders geformuleerd: het leidt bijna automatisch tot twee partijen. Bij de presidentsverkiezingen met het kiesmannensysteem win je...
Woonwagenbewoners al bijna een eeuw in de knel
In Kamp Westerbork werd de deporatie van Roma en Sinti herdacht. Tijdens de Tweede Wereldoorlog legden de nazi’s het rondtrekkende bestaan van de Roma en Sinti aan banden door hen te vervolgen.
Mundaneum was een voorloper van Google
Amerika wil Google dwingen Chrome te verkopen om een eind te maken aan de online zoekmonopoly van het bedrijf. Eind negentiende eeuw bedacht Paul Otlet al een zoekmachine, het ‘Mundaneum'.
Joodse gevangenen voerden een gedurfde opera op in Westerbork
In Kamp Westerbork mochten Joodse artiesten cabaret opvoeren. Maar toen het zij in 1944 een gewaagde opera lieten horen, werd het stuk meteen verboden en gingen de artiesten op transport.
De wederopstanding van Amsterdam
Een kleine halve eeuw geleden verkeerde Amsterdam in crisis. Hoe de stad vervolgens razendsnel veranderde, vertelt journalist Marcel van Engelen in een nieuw boek.
De januskop van het Nationaal Holocaustmuseum
Het nieuwe Nationaal Holocaustmuseum in Amsterdam heeft twee functies: leren en herinneren. Beide komen goed tot hun recht, vindt Christophe Busch, directeur van het Hannah Arendt Instituut.
Wietexperiment moet een einde maken aan Nederlands historische gedoogbeleid
Volgens de politie neemt de wietteelt in Nederland af. Historicus Gemma Blok vertelt waarom de verkoop van wiet in de jaren zeventig werd gedoogd.
‘Permanente noodmaatregelen hollen de democratie uit’
Het kabinet-Schoof wil een asielcrisis uitroepen. De Romeinen hadden een goed systeem om een dictator noodbevoegdheden te geven bij een crisis. Maar het kon ook goed misgaan.
Winston Churchill voorzag de komst van kunstvlees
Kweekvlees lijkt een noviteit, maar sciencefictionschrijvers fantaseren al bijna een eeuw over ‘syntho steaks’. Maar de ware wegbereider van deze technologie was Winston Churchill.
Frankische rijkdom op de Utrechtse Heuvelrug
Luxe grafgeschenken uit de Frankische tijd worden tijdelijk getoond in Stadsmuseum Rhenen. Ze vertellen over het leven op de Utrechtse Heuvelrug in de nadagen van het Romeinse Rijk.
