Alle artikelen
Idealisme botst hard op de werkelijkheid in het Franse speelfilmdebuut L’engloutie (‘De verzwolgene’).
Het drama speelt in 1899 in een gehuchtje in de Franse Alpen. Een nieuwe lerares wordt door de bewoners bepaald niet met open armen ontvangen. Ze wantrouwen onderwijs. De lerares houdt hun voor dat lezen en schrijven goed zijn voor de geest. Maar de dorpelingen menen dat verhalen en herinneringen alleen voortleven door ze te vertellen, door ze op te schrijven maak je ze dood. Ook over hygiëne hebben ze zo hun opvattingen. Hun kinderen wassen zij niet, omdat het aangekoekte vuil beschermt tegen ziekten. En rondwarende geesten kun je maar beter te vriend houden. Door een paar ellendige voorvallen in het dorpje komt de spanning tussen de plattelanders en de lerares tot een climax. Als buitenstaander is zij de ideale zondebok.
Regisseur Louise Hémon baseerde L’engloutie op het boek La vie d’hiver dans Le Haut-Vénéon, dat haar oudtante Aimée Bigalllet in 1922 publiceerde. Het beschrijft haar ervaringen als lerares in een Alpengehucht. Met L’engloutie, dat overweldigende beelden van sneeuwlandschappen bevat, levert het een mentaliteitsgeschiedenis op over moderniteit versus traditie. Dat klinkt als een cliché, maar Hémon maakt er iets bijzonders van doordat ze geen oordeel velt over de plattelanders en de lerares. Dat mag de kijker doen.
L’engloutie: een zondebok in een Alpengehucht
Idealisme botst hard op de werkelijkheid in het Franse speelfilmdebuut L’engloutie (‘De verzwolgene’). Het drama speelt in 1899 in een gehuchtje in de Franse Alpen. Een nieuwe lerares wordt door de bewoners bepaald niet met open armen ontvangen. Ze wantrouwen onderwijs. De lerares houdt hun voor dat lezen en schrijven goed zijn voor de geest....
‘Machthebbers schepten op over hun Romeinse verleden’
Reizend langs de limes, de grenzen van het Romeinse Rijk, onderzocht hoogleraar Koen Ottenheym de hernieuwde belangstelling voor de antieke geschiedenis vanaf de vijftiende eeuw. Die ging gepaard met misvattingen en manipulatie, zo beschrijft hij in De limes als legende. ‘In elke regio, in elke tijd werd werd de Oudheid voor een andere agenda gebruikt.’...
Amerikanen gebruikten Egypte als excuus voor slavernij
Plantagehouders in de Verenigde Staten begonnen graag over het Oude Egypte om de slavernij te rechtvaardigen. Ze zagen zichzelf als ‘erfgenamen’ van de farao’s en hun slavernijsysteem. De Franse historicus Charles Vanthournout schrijft op het wetenschappelijk nieuwsplatform The Conversation dat negentiende-eeuwse Amerikanen hun jonge natie graag spiegelden aan grote rijken uit het verleden. Egypte zou...
Middeleeuwse waarschuwing bij seks voor het huwelijk: word vooral niet ontdekt
Met behulp van het Antwerps Liedboek onderzocht literatuurhistoricus Cécile de Morrée hoe de perfecte date eruitzag in de late Middeleeuwen. ‘De liedjes waren bedoeld om vrijgezelle jongeren goed terecht te laten komen.’ Rond 1540 verscheen er in de Zuidelijke Nederlanden een liedbundel die immens populair zou worden: het Antwerps liedboek. De liedteksten, die door iedereen...
Geen Polymarket, maar ‘curb trading’: in Wall Street zaten de kleine gokkers op de stoep
Eind negentiende eeuw was het voor de gemiddelde Amerikaan onmogelijk om aandelen te kopen op de New York Stock Exchange. Op Wall Street zat een gesloten club miljonairs die uitsluitend handel met elkaar dreven. De meeste Amerikanen waren daarom aangewezen op ‘curb trading’. De New York Stock Exchange ontstond in 1792, toen een klein gezelschap...
Op Deshima dronken de Japanners Europese koffie en jenever
In 1634 legden de Japanners Deshima aan, een kunstmatig eiland voor de kust van Nagasaki om ‘vreemde invloeden buiten de deur te houden. Anne Sey onderzoekt hoe de wisselwerking tussen de Japanners en de Nederlanders daar verliep. De Portugezen waren de eerste bewoners van Deshima, maar vanaf 1641 tot 1853 verbleven de ‘Hollanders’ er – een ruim begrip. Op de schepen die...
De kernramp in Tsjernobyl doet de Sovjet-Unie wankelen
Veertig jaar geleden ontplofte reactor 4 van de kerncentrale in Tsjernobyl. De ramp was het gevolg van Russisch wanbeleid en ontwrichtte het leven van honderdduizenden mensen. Vol ongeloof keken de mannen in de controlekamer elkaar aan. Wat was er in hemelsnaam zojuist met twee daverende klappen geëxplodeerd? Het kon de reactor niet zijn, want dat...
Boeken over de Tweede Wereldoorlog overspoelen de ramsj
Het is het sterfhuis van de ambitie. De opgeheven halte waar de laatste bus maanden geleden is vertrokken; een klas vol langzame leerlingen die hun examen gegarandeerd gaan verprutsen. En toch ga ik er graag heen, om me te laten verblinden door de prijskaartjes die in neonkleuren schreeuwen dat ik voor 4,99 euro in het bezit kan komen van een meesterwerkje. De ramsjafdeling. Mijn persoonlijke favoriet...
‘Floris leefde op het kruispunt van de Middeleeuwen en de Vroegmoderne tijd’
Als jongen was historicus Ad van der Zee – net als veel van zijn generatiegenoten – gefascineerd door de tv-serie Floris. Zijn interesse voor de Middeleeuwen werd zo gewekt. Na zijn pensionering raakte hij geïnteresseerd in een andere Floris, die als veldheer door Europa trok. In Floris van Egmond (1469-1539) schetst hij het leven van deze edelman en legeraanvoerder. Waarom heeft u een boek over Floris geschreven? ‘In...
Wie was Arsinoë, de opstandige zus van Cleopatra?
Arsinoë, de jongere zus van Cleopatra, was fel gekant tegen inmenging van de Romeinen in Egypte. De tiener liet zich uitroepen tot koningin van een onafhankelijk land. En ze ging een bloedige strijd aan met Cleopatra en haar minnaar Julius Caesar. Loodzwaar en moe zwom Julius Caesar naar het dichtstbijzijnde Romeinse oorlogsschip. Van alle kanten...
Duitse mythes over honger
In de Duitse herinnering aan de Eerste Wereldoorlog en de nasleep van de Tweede neemt hongersnood een voorname plaats in. Die herinnering is steeds voor politieke doeleinden gebruikt, stelt historicus Anne van Mourik. Van Mourik onderzoekt in haar proefschrift hoe twee perioden van massale honger in Duitsland zijn blijven voortleven in de nationale herinnering. De...
‘We vonden de weg naar de tempels van Mater Matuta’
Archeoloog Marijke Gnade, die al bijna een halve eeuw de bodem vlakbij Rome doorzoekt, vertelt over een bijzondere vondst. ‘Vroeger stonden we met een meetlint in het land, nu werken we met drones.’ Wat was uw bijzonderste vondst? ‘Als archeoloog leid ik al jaren de opgraving van het antieke Satricum in Latium, een uurtje rijden...
