Alle artikelen
Een explosieve rattenpopulatie was de grootste factor voor het verdwijnen van de bomen op Paaseiland. Dat blijkt uit nieuw onderzoek van archeoloog Carl Lipo en antropoloog Terry Hunt aan de universiteiten van Arizona en Binghamton.
Jarenlang werden vooral de eilandbewoners scheef aangekeken op de ontbossing. Zij zouden de boomstammen hebben gebruikt om hun beroemde beelden (moai’s) te verplaatsen. Maar recent onderzoek toont aan dat de bewoners hun beelden rechtop met touwen verschoven en geen hout nodig hadden. Wel brachten ze ongeveer acht eeuwen geleden, toen ze aankwamen op Paaseiland (Rapa Nui), de Polynesische rat mee. Waarschijnlijk dienden de dieren als voedselvoorraad. De Polynesiërs zien de rat nog steeds als lekkernij.
Zonder natuurlijke vijanden en met een overvloed aan voedsel breidde de rattenpopulatie zich razendsnel uit. De miljoenen ratten voedden zich massaal met de vruchten van een inmiddels uitgestorven palmsoort die op Rapa Nui welig tierde. Deze bomen groeiden langzaam en hadden tientallen jaren nodig om volwassen te worden. Doordat de boomvruchten massaal in rattenbuikjes belandden, kon het bos zich nauwelijks herstellen.
De eilandbewoners veranderden overigens ook het landschap door landbouw en boskap, maar de onderzoekers stellen dat de ontbossing voornamelijk het resultaat was van de enorme rattenpopulatie.
Ratten verwoestten de bossen op Paaseiland
Een explosieve rattenpopulatie was de grootste factor voor het verdwijnen van de bomen op Paaseiland. Dat blijkt uit nieuw onderzoek van archeoloog Carl Lipo en antropoloog Terry Hunt aan de universiteiten van Arizona en Binghamton. Jarenlang werden vooral de eilandbewoners scheef aangekeken op de ontbossing. Zij zouden de boomstammen hebben gebruikt om hun beroemde beelden...
De twee lagen van de Oostenrijkse ziel
Laatst was ik voor archief- en werkbezoek in Wenen. Daar kreeg ik een Oostenrijkse lekkernij, een Krapfen, geserveerd. Een soort Berliner bol: van buiten wit gepoederd of roze geglazuurd en van binnen een donkerrode of bruine zoete vulling. Daarom is de Krapfen ook al sinds 1945 hét symbool voor de Oostenrijkse ziel – de grote...
De VOC bestrafte homoseksualiteit aan boord met verbanning of de doodstraf
Historicus Desley de Graaf onderzocht homoseksualiteit op VOC-schepen en de strafrechtelijke vervolging daarvan. ‘De VOC maakte haar hele bestaan een probleem van de “afwijkende” seksuele identiteit van sommige van haar werklui.’ Met zijn onderzoek The Men in One Hammock won De Graaf de IHLIA Scriptieprijs, een tweejaarlijkse onderscheiding die wordt uitgereikt voor het beste queer-historische onderzoek. Hij analyseerde meer dan honderd sodomiezaken die tussen 1625 en 1787 in Batavia voor de rechtbank werden gebracht. ...
Frankrijk is verdeeld over het Vichy-regime
De zuidelijke helft van Frankrijk was tijdens de oorlog een satellietstaat van de nazi’s, met aan het hoofd maarschalk Philippe Pétain. Was hij een collaborateur of probeerde hij de Fransen juist te beschermen? Daarover woedt nog steeds een debat. In de zomer van 1940 werd Frankrijk binnen enkele weken onder de voet gelopen door nazi-Duitsland....
Janna Coomans: ‘De Nederlandse strijd tegen het vuur is een vergeten geschiedenis’
Na haar prijswinnende boek Dievenland doet mediëvist Janna Coomans nu onderzoek naar middeleeuwse brandbestrijding. Op vrijdag 12 juni geeft ze een lezing over het onderwerp tijdens een collegedag van Historisch Nieuwsblad. Ze geeft alvast een voorproefje: ‘Dagelijks gevaar zat in allerlei zaken, van dienstmeisjes die brandend as naar buiten tilden tot de boer die ‘s...
De Britten bleken geen partij voor de Japanners
In februari 1942 veroverden de Japanners de stad Singapore, tot dan toe een Britse kolonie. Volgens premier Winston Churchill was deze nederlaag ‘de grootste ramp in de Britse militaire geschiedenis’. Het zou het einde betekenen van een wereldrijk. Ze staan er nog: de grote naar zee gerichte kanonnen van Fort Siloso op Sentosa, een eilandje...
Gebedsgenezer Raspoetin combineerde devotie met lust
Met zijn grote gestalte, woeste baard, indringende ogen en orakeltaal maakte gebedsgenezer Grigori Raspoetin diepe indruk op tsarina Alexandra. Via haar kreeg hij steeds meer invloed aan het Russische hof. Antony Beevor laat zien hoe een giftige dynamiek op gang kwam, die leidde tot de moord op Raspoetin en de ondergang van de Romanov-dynastie. Wie...
Voetballers doken onder in Friesland
Tussen Amsterdam en Friesland pendelde in de Tweede Wereldoorlog de Lemmerboot. Het schip bracht Joden en jonge voetballers naar Heerenveen, waar ze werden opgevangen. Jaap Visser beschrijft de raakvlakken tussen verzet en voetbal. Tienduizenden liefhebbers zijn op zondag 21 mei 1944 naar het stadion in Sneek gekomen. De wedstrijd belooft een waar spektakel te worden:...
Operatie Paperclip: Hitlers geschenk aan de geallieerden
Duizenden wetenschappers uit nazi-Duitsland gingen in de jaren dertig en veertig aan de slag voor de geallieerden. De VS, Canada en het VK profiteerden van deze braindrain, die onder meer leidde tot de ontwikkeling van de atoombom. Op 17 oktober 1933 arriveerde Albert Einstein samen met zijn vrouw en enkele naaste medewerkers met een passagiersschip...
Waarom ging een veelbelovende classicus spioneren voor de nazi’s?
Lambertus Elferink (1910-1992) had een veelbelovende carrière als classicus in het verschiet, maar vertrok vlak voor de Tweede Wereldoorlog plotseling naar Zuid-Afrika. Daar spioneerde hij voor de Abwehr, totdat hij door de Engelsen gevangen werd genomen. Arnold Carmiggelt en Marieke Keur schreven een biografie over deze onbekende, intrigerende figuur. Hoe stuitte u op Elferink? Carmiggelt:...
Amerika en Iran zijn onverzoenlijk sinds de gijzelingscrisis van 1979
In 1979 gooiden de Iraniërs de door Amerika geïnstalleerde sjah eruit. Pogingen om de relatie met het nieuwe islamitische regime te normaliseren liepen meteen schipbreuk, toen radicale studenten Amerikaans ambassadepersoneel gijzelden. De crisis hield Amerika 444 dagen in de ban en kostte president Carter zijn herverkiezing. Sindsdien is het niet meer goed gekomen. President Jimmy...
Waarom is een kinderlied over de VOC een succes op TikTok?
‘Vaar je mee met de VOC? Naar verre vreemde landen en gebieden overzee?’ Een lied dat twintig jaar geleden voor de Canon werd gemaakt over de VOC, is op TikTok een eigen leven gaan leiden. Waarom is het vrolijk klinkende lied plotseling zo populair? Wie op TikTok de zoekterm ‘VOC’ intikt, wordt overspoeld door filmpjes...
