Alle artikelen
Wat is het nut van de klassieken? Daarover filosofeert Mary Beard in haar jongste boek. Met satanisch genoegen haalt ze clichés onderuit.
Wie Athene als bakermat van de moderne democratie ziet, vergeet maar al te graag dat de stadsstaat op slavernij gedijde en van onafhankelijke en vrije verkiezingen niets moest weten. Bovendien was Athene zo misogyn als de pest. Classicus Mary Beard vindt het maar niks dat de klassieke Oudheid overduidelijk in het straatje past van extreem-rechts. Niet alleen ontleent het fascisme zijn naam aan de bundel roeden die symbool stond voor het Romeinse staatsgezag, de fasces, ook zijn de nodige ‘klassieke’ overblijfselen in hedendaags Rome, zoals de Tempel van Vesta, onder auspiciën van Benito Mussolini tot stand gekomen. En de Apollo van Belvedère geldt in extreem-rechtse kringen als het toonbeeld van witte suprematie en menselijke volmaaktheid.
Dit artikel is exclusief voor abonnees
De studie van de ‘dode talen’ vindt in Beard ook geen warm pleitbezorger. De beheersing van het Grieks en Latijn is volgens haar in het leven geroepen om rijkeluiszoontjes de academische wind in de rug te geven, de armere sloebers moesten een echt vak leren. Over de ‘Griekse kwestie’, de vraag of je de klassieke talen moest beheersen om tot de universiteit toegelaten te worden (in Oxford en Cambridge nog lang een vereiste), zegt ze dan ook dat die kennis voor heel wat studierichtingen niet nodig is. Je zou als classicus bijna denken dat je met zo’n vriend geen vijanden nodig hebt.
Maar Beard beschrijft ook wat je wél hebt aan bestudering van de Oudheid. De klassieken leren je vooral goede vragen te stellen. Wat is rechtvaardigheid? Wat is schoonheid? Bestaat er zoiets als een ziel? In die vragen liggen de ethica, esthetica en metafysica verscholen.
Haar boek is opgedragen aan de curator die haar als 6-jarige, tijdens een bezoek aan het British Museum, een versteend broodje uit Egypte liet aanraken. Toen werd haar verwondering geboren, die klassiekers heeft opgeleverd over het dagelijks leven in Pompeï en humor in het oude Rome. Dit boek is geen hoogtepunt in dat rijke oeuvre, maar door de aanstekelijke humor van Beard wel amusant om te lezen.
We moeten het over de klassieken hebben. De schok van het oude
Mary Beard
224 p. Athenaeum, € 25,-
Heeft het bestuderen van de Oudheid nut, vraagt classicus zich af
Wat is het nut van de klassieken? Daarover filosofeert Mary Beard in haar jongste boek. Met satanisch genoegen haalt ze clichés onderuit. Wie Athene als bakermat van de moderne democratie ziet, vergeet maar al te graag dat de stadsstaat op slavernij gedijde en van onafhankelijke en vrije verkiezingen niets moest weten. Bovendien was Athene zo...
Timoer Lenk: massamoordenaar en mecenas
De veertiende-eeuwse despoot Timoer Lenk was een van de wreedste heersers ooit. Hij doodde miljoenen mensen en verwoestte steden als Isfahan, Delhi, Damascus en Bagdad. Tegelijkertijd ontpopte hij zich tot beschermheer van wetenschappers en kunstenaars. Na een reis van vijftien maanden langs de Bosporus, over de Zwarte Zee, door woestijnen en over steppen, bereikte de...
In nieuwe serie duikt Tom Hanks de Tweede Wereldoorlog in
Wat doen Amerikaanse televisiemakers als hun land in crisis verkeert? Dan grijpen ze terug op de Tweede Wereldoorlog, de strijd waarover alle Amerikanen het eens zijn. De documentaireserie World War 2 with Tom Hanks toont het verloop van ‘The good war’ van begin tot eind. Een Amerikaanse documentaireserie met twintig aflevering zal over de Irakoorlogen...
Grijze revolte draait uit op een soap: ouderenpartijen kregen ruzie
In de jaren negentig begon de discussie over de naderende vergrijzing. Was de AOW op termijn nog betaalbaar? Of moest deze voorziening worden hervormd? In het tumult dat ontstond kwamen twee ouderenpartijen op – en gingen weer ten onder. Een wave ging door het Philips-stadion in Eindhoven. Maar het voetbal van PSV gaf daar in...
Migratie is zo oud als de mensheid zelf, blijkt uit dit boek
Zo’n 20.000 jaar geleden begonnen de ijskappen die Europa bedekten te smelten. Het landschap veranderde en er kwamen migratiestromen op gang. Volgens de traditionele opvattingen over de prehistorie ontstonden in de millennia daarna duidelijk afgebakende ‘volken’. Maar Alexander van de Bunt laat zien dat de werkelijkheid veel complexer was. In 1903 werd in de Cheddar-kloof...
Het stalinisme van Lie Alma
Activist Lie Alma zette zich vanaf de jaren dertig in voor tal van progressieve doelen. Maar hoe was haar verhouding tot de CPN? Daarop geeft biograaf Seran de Leede geen duidelijk antwoord. Lie Heijnen werd in Emmen geboren in een katholiek gezin dat nauwelijks het hoofd boven water kon houden. Maar vanwege haar schrandere verstand...
Film over de geschiedenis van de Amsterdamse wallen
De documentaire Het hart van Amsterdam toont veertig jaar geschiedenis van de Amsterdamse Wallen. Nieuwe inzichten biedt de film niet, de meerwaarde zit ’m in interviews met betrokkenen. Filmmakers Arnold-Jan Scheer en Roy Dames volgen al jaren het reilen en zeilen op de Wallen. Niet door gesprekken met beleidsmakers, maar met leden van de penoze....
Was Herodotus een naïeve fantast of vroege historicus?
Goudzoekende mieren, vliegende slangen en testikels van bevers tegen baarmoederkwalen. Bepaald geen onderwerpen voor een standaard geschiedverslag, toch komen ze voor in de Historiën van Herodotus. Waarom noteerde hij naast zijn feitelijke observaties ook verzinsels? Over Herodotus (circa 484-425 v.Chr.) persoonlijk is bar weinig bekend. Hij werd geboren in Halicarnassus, het hedendaagse Bodrum aan de...
Amerika kocht Louisiana voor een prikkie van de Fransen
Bij de spanningen rond Groenland wordt duidelijk dat de Amerikaanse president Trump zijn zinnen heeft gezet op gebiedsuitbreiding. Ruim 220 jaar geleden kregen de Verenigde Staten Louisiana in handen. Dat kochten ze voor een habbekrats van de Fransen. In de zeventiende eeuw pakte de 23-jarige avonturier René-Robert Cavelier de la Salle zijn koffers, stapte op...
‘De telegrafie was een Europese “tool of empire”’
Tot de uitvinding van de telegrafie in 1837 waren koeriers dagenlang onderweg om belangrijke boodschappen over te brengen. Maar dankzij de nieuwe techniek, die gebruikmaakte van elektrische signalen, was communicatie over lange afstanden plotseling een kwestie van minuten. Historicus Fons Borm raakte erdoor gefascineerd en schreef een boek over de eerste toepassing van telegrafie in...
Achternicht van Himmler waarschuwt voor Alternative für Deutschland
Politicoloog Katrin Himmler waarschuwt voor de opkomst van extreem-rechtse partijen in Duitsland en Europa. Daarbij verwijst ze naar haar eigen familiegeschiedenis. ‘Nazi’s waren gewone mensen met gewone motieven: carrière, erkenning en zekerheid.’ Katrin Himmler is de hoofdgast op een goedbezochte bijeenkomt van de Mandeville Academy voor hoogbegaafde studenten met de titel Van SS‑uniform tot algoritme....
Grondlegger van de christelijke politiek waarschuwde voor agressief nationalisme
De negentiende-eeuwse politicus en polemist Guillaume Groen van Prinsterer was de grondlegger van de protestants-christelijke politiek in Nederland. Hij wordt vaak gezien als conservatief, maar hij keerde zich tegen nationalistische machtspolitiek. Dat blijkt uit zijn confrontatie met het Pruisen van kanselier Bismarck. Groen had een afkeer van de moderne, liberale staat, die stoelde op de...
