Alle artikelen
Sinds ik de nieuwste BMGN onder ogen heb gekregen, word ik beziggehouden door een probleem. U zult zeggen: dat is meer dan de Bijdragen en Mededelingen betreffende de Geschiedenis der Nederlanden in lange tijd bij iemand teweeg heeft gebracht. Maar ik doe niet mee aan het gesneer op deze uitgave van het Koninklijk Nederlands Historisch Genootschap. Goed, ik geef toe dat een fusie met het Tijdschrift voor Geschiedenis wellicht één redelijk geschiedkundig blad zou opleveren in plaats van twee waterige, maar daar gaat het niet om. De kwestie die door mijn hoofd speelt is interessanter: zijn Nederlandse historici ijdel, dan wel onbeschaamd, of beide?
Het valt niet mee om een antwoord op deze vraag te vinden. Wij leven immers in een onintellectuele tijd, en we genieten ervan. Ik verwijt dit niet de jeugd. Het kan mij niets schelen dat onder studenten De Telegraaf de meest gelezen krant is en Goede Tijden, Slechte Tijden het populairste televisieprogramma. Of dat een doctorandus nu evenveel tijd besteedt aan lezen als iemand met een mulo-opleiding een halve eeuw geleden. En ook niet dat NRC Handelsblad de minste lezers onder de vijfentwintig jaar heeft van alle landelijke dagbladen. Verval ligt veeleer aan elites dan aan jongeren.
Ik bedoel, vaag herinner ik me dat er ooit een soort mores van academisch gedrag bestonden. Zo diende zelfpromotie met matigheid bedreven te worden. Maar de wereld is veranderd, en derhalve knipper ik niet met mijn ogen als de uitgever van historicus Gerard Aalders ten behoeve van zijn publiciteit geheime afspraken maakt met het NOS Journaal en Nova, onder buitensluiting van andere journalisten (bij zijn boek Roof liep het mis en kregen de twee programma’s slaande ruzie). Ik strijk met de hand over mijn hart als ik zie hoe gretig père et fils Von der Dunk willen meeliften met de publicitaire winderigheid rond Máxima. Ik trek zelfs geen wenkbrauw op als Isaac Lipschits zijn boekje over de naoorlogse opvang van joden De kleine sjoa noemt, mede – zoals hij zelf zei – `om aandacht te krijgen’. Ik juich het toe dat deze emeritus hoogleraar thans zoveel actiever is dan tijdens zijn loopbaan en zich opwerpt als moreel geweten van Nederland (ondanks de beschuldigingen van andersoortig gedrag jegens studentes die hij ooit moest trotseren).
Neen, een tweede standaard is belangrijker. Die luidde: gij zult geen boeken van uw naasten recenseren. Ooit was de collega proximus als het ware onbespreekbaar. Blijkbaar geldt dit niet meer onder Nederlandse geschiedschrijvers. In het nieuwste nummer van BMGN steekt de Leidse hoogleraar moderne geschiedenis Nicolette Mout onbekommerd de loftrompet over een boek van haar Leidse collega middeleeuwse geschiedenis Wim Blockmans, en bespreekt de Amsterdamse hoogleraar nieuwste geschiedenis Piet de Rooy al even onbekommerd het onderzoeksproject van zijn naaste collega Hans Blom. Dit moet iets zeggen, maar wat?
Toen ik mijn geestelijke nood aan een andere geschiedvorser voorlegde, begon hij te lachen. IJdel? Onbeschaamd? Beide? Ga toch weg! Wij historici zijn een schamel groepje dat er niets meer toe doet. Soms vrees ik dat hij gelijk heeft.
Dit artikel is exclusief voor abonnees
Bommeljé: Onbeschaamd
Sinds ik de nieuwste BMGN onder ogen heb gekregen, word ik beziggehouden door een probleem. U zult zeggen: dat is meer dan de Bijdragen en Mededelingen betreffende de Geschiedenis der Nederlanden in lange tijd bij iemand teweeg heeft gebracht. Maar ik doe niet mee aan het gesneer op deze uitgave van het Koninklijk Nederlands Historisch...
Mulder: De laatste
Dit wordt niet mijn beste column, want het is mijn laatste, en ik heb geen idee hoe je goede slotcolumns schrijft. Nu ik ben benoemd tot adjunct-hoofdredacteur van opinieweekblad HP/De Tijd, moet ik stoppen met schrijven; zelfs die kleine vijfhonderd woorden tien keer per jaar op deze plek zijn te veel gevraagd. Hopelijk denkt de...
Boeken top tien mei
1. DE EEUW VAN MIJN VADER door Geert MakContact ƒ 49,902. WILHELMINA. KRIJGSHAFTIG IN EEN VORMELOZE JASdoor Cees FasseurBalans, ing ƒ 69,50 geb ƒ 85,003. GRIJS VERLEDENdoor Chris van der HeijdenContact, ƒ 49,904. DAGBOEKEN EN VERHAALTJESdoor Anne FrankBert Bakker, ƒ 94,255. DE KLEINE SJOAdoor Isaac LipschitsMets & Schilt, ƒ 49,506. HOE GOD VERDWEEN UIT JORWERDdoor...
Tijdschrift: Raster
Het literaire tijdschrift Raster (2000/93) komt met een interessant themanummer. Het laat diverse schrijvers aan het woord over ‘de schaduwbibliotheek’. Daarmee worden boeken bedoeld die zijn miskend of vergeten. Journalist Jan Blokker koos voor Zwartboek van het communisme, de meer dan duizend bladzijden tellende studie over misdaden, terreur en onderdrukking die Franse historici schreven in...
Recent verschenen mei 2001
Frans Het omslag ziet er slaapverwekkend uit en ook de titel Geschiedenis van het Ministerie van Justitie, deel II 1898-1940 (Sdu, ƒ 65,00) is niet wat je noemt spannend. Maar achter de kaft zitten intrigerende verhalen verborgen. Op bladzijde 49 tuimel je in het drama van Frans Snijder van Wissenkerke, een hoge ambtenaar van het...
Adiovisueel: Belgie’s koloniale erfenis
Op 24 april jongstleden deed de Belgische justitie huiszoeking op kasteel Argenteuil, residentie van de weduwe van koning Leopold III, prinses Liliane. Ze neemt enkele archiefstukken mee, waaronder het dagboek van een kolonel die in 1961 werkte in de net van Kongo afgescheiden provincie Katanga. De huiszoeking werd gedaan in opdracht van de parlementaire commissie...
Nieuwe media: Religie
Uitersten liggen op internet dicht bij elkaar. Wie denkt dat het web een groot Sodom en Gomorra is, heeft het mis. Ook langs de digitale snelweg staat menig godshuis. Hilariteit alom toen de website van het Bisdom Den Bosch afgelopen februari meldde dat de Heilige Stoel overwoog een beschermheilige voor internet aan te wijzen. De...
Lifestyle & trends: Ik ben wat ik draag
De hotspots in achttiende-eeuws Parijs. Lekker weg in de jaren dertig. Haute cuisine in de Middeleeuwen. Trends zijn van alle tijden. Culinaire avonturen, mode, wonen en uitgaan door de eeuwen heen. Toen ik een jaar of acht was, had ik met twee vriendinnetjes een clubje. Het heette Het Vrolijke Drietal. We waren alleen clubje, want...
Stille getuigen: Het `familiekasteel’ van Willem Walraven
De geschiedenis laat haar sporen na. Monumenten, voorwerpen en graven herinneren aan bijna vergeten personen. Hun verhaal wordt hier verteld. Deze keer het `familiekasteel’ van journalist en literator Willem Walraven (1887-1943) in Dirksland op Goeree-Overflakkee. Het fraaie zeventiende-eeuwse huis aan de Heul in Dirksland bevat een gevelsteen met de tekst: `’t Is voor menighe een...
De politie bouwt al een eeuw zorgvuldig aan haar imago
Het maken van een praatje en het houden van een open dag. Uit onderzoeken blijkt dat de politie daarin uitblinkt. Boeven vangen is er zelden bij. Toch is het beeld van een krachtdadige politie onuitroeibaar. Want al bijna een eeuw bouwt de politie zorgvuldig aan haar imago. Om meer blauw op straat te krijgen werft...
Beeldgeheim april
Een onbekende historische foto. Is het verhaal erachter te vertellen? Ronald de Leeuw, directeur van het Rijksmuseum, en Kees van Twist, directeur van het Groninger Museum, doen een poging. `Deze foto moet over migranten gaan,’ zegt De Leeuw. `Onlangs werd ik gebeld door een neef uit Australië. Hij zou naar Amsterdam komen, en of het...
De Vooruitgang: Vrouwen hielden textiel-elite bij elkaar
Proefschriften, lezingen of artikelen kunnen ons beeld van het verleden ingrijpend veranderen. Deze keer het proefschrift van Tina Hammer-Stroeve, waarin zij stelt dat de vrouwen een grote invloed hadden binnen de ondernemerselite van de Enschedese textielindustrie. ‘Een ondernemersvrouw was niet alleen een “dame” die de regie over het huishouden voerde en anderen voor zich liet...
