Home DE ONWEERSTAANBARE BASTAARD

DE ONWEERSTAANBARE BASTAARD

  • Gepubliceerd op: 7 november 2002
  • Laatste update 07 apr 2020

352 p. Augustus, euro 18,50


Wat kan een historisch geïnteresseerde lezer opsteken over de historische werkelijkheid van 1914-1918 uit de roman De onweerstaanbare bastaard van Conny Braam? Het antwoord op de vraag is: niets. Laten we, bij wijze van steekproef, één scène onder de loep nemen, waarin een Duitse deserteur vertelt over een aanval met mosterdgas die hij zelf heeft meegemaakt. Braam stapelt hierin de ene fout op de andere.
        In de eerste plaats begaat ze een doodzonde tegen de chronologie. In de roman is het voorjaar van 1917 aangebroken; de herinnering geldt een aanval die in 1916 of eerder heeft plaatsgevonden. Jammer dat Braam niet weet dat mosterdgas pas in juli 1917 voor het eerst is ingezet.
        In de tweede plaats laat zij het mosterdgas snel en dodelijk inwerken op de longen. Haar beschrijving van de stervenden lijkt sterk op die in het beroemde gedicht Dulce et Decorum est van Wilfred Owen. Maar dat gedicht gaat over chloor- of fosgeengas. Mosterdgas is alleen dodelijk in zeer hoge concentraties voor soldaten zónder gasmasker, maar in 1917 hadden Duitse soldaten allang gasmaskers. Braam noemt dan weer niet de juist voor mosterdgas zo typerende blaarvorming op de huid; het gas dringt door kleding, schoenen en zelfs rubber heen.
        In de derde plaats laat ze het gas `sissen’. Mosterdgas is vloeibaar en werd niet uit cilinders losgelaten, maar met granaten afgeschoten.
        In de vierde plaats laat Braam de soldaten op hun zakdoeken pissen om deze daarna als masker te gebruiken. Hier verwart zij de eerste geïmproviseerde gasmaskers uit april 1915 met de latere standaarduitrusting van natgemaakte doeken. En in 1917 werden al echte gasmaskers gebruikt.
        In de vijfde plaats ruikt het gas volgens de verteller naar `geraniums’, maar dat is nu juist de karakteristieke geur van lewisite, een Amerikaans strijdgas uit 1918 (!), en dat gas is nóóit op het slagveld ingezet.

Maar het wordt nog erger als Braam op winst beluste Nederlandse boeren `op grote schaal mosterdzaad’ laat verbouwen voor de `aanmaak van gifgas’ in Duitsland. Jammer dat mevrouw Braam niet weet dat mosterdgas een puur chemisch product is en net zoveel met mosterd te maken heeft als Shell-benzine met schelpen. In haar ijver om de Nederlandse kapitalisten aan te klagen neemt ze een loopje met de feiten. Doesburg, Nederlands Mosterdstad nummer 1, is gewaarschuwd. Als het aan Braam ligt, staan de eerste VN-waarnemers binnenkort voor de deur!

Willem Melching is verbonden aan de Universiteit van Amsterdam en gespecialiseerd in de geschiedenis van Duitsland.

Dit artikel is exclusief voor abonnees

Dit artikel op Historischnieuwsblad.nl is alleen toegankelijk voor abonnees. Met liefde en zorg werken wij iedere dag weer aan de beste historische verhalen door toonaangevende historici. Steun ons door lid te worden voor maar €4,99 per maand, de eerste maand €1,99. Log in om als abonnee direct verder te kunnen lezen of sluit een abonnement af.

Nieuwste berichten

Ossietzky in het concentratiekamp, 1934.
Ossietzky in het concentratiekamp, 1934.
Artikel

Dissident ging liever naar het strafkamp dan op de vlucht

Net als Aleksej Navalny besloot de Duitse dissident Carl von Ossietzky zijn land niet te ontvluchten toen hij gevaar liep. Hij wist dat hij bovenaan de zwarte lijst van de nazi’s stond, maar bleef toch in Berlijn toen Hitler in 1933 de macht greep. ‘De opposant die over de grens vlucht, werpt al snel holle frasen zijn land in,’ meende hij. Die moed bekocht hij met de dood in een concentratiekamp.

Lees meer
Waffen SS'ers in Vught
Waffen SS'ers in Vught
Interview

‘Waffen-SS’ers dachten dat het verleden niet lang aan hen zou kleven’

Hoewel ze geen paspoort meer hebben, blijven veel Syriëgangers toch in Nederland. Ook in 1945 verloren mannen die zich bij de Duitsers hadden aangesloten hun Nederlanderschap. Maar de omgang met deze Waffen-SS’ers en de Syriëgangers verschilt volgens historicus Peter Romijn. ‘De huidige wetgeving draait om uitstoting, maar na de Tweede Wereldoorlog was ook sprake van re-integratie.’

Lees meer
Truman poseert met de Chicago Daily Tribune
Truman poseert met de Chicago Daily Tribune
Artikel

Een presidentskandidaat dump je niet zomaar

Terwijl Donald Trump en Joe Biden zich opmaken voor de verkiezingsstrijd, gaan er bij hun partijen stemmen op om alsnog voor een andere presidentskandidaat te kiezen. Maar het verleden leert dat het lastig is om een leidende kandidaat opzij te zetten.

Lees meer
Gaius spreekt het volk toe. Ets door Silvestre David Mirys, 1799.
Gaius spreekt het volk toe. Ets door Silvestre David Mirys, 1799.
Artikel

De populistische Gracchen beloofden gouden bergen

Populistische politici zijn van alle tijden. Na een mislukte carrière zag de Romein Tiberius Gracchus nog maar één uitweg: hij werd een volkstribuun die het volk beloofde wat het wilde horen. Of zijn plannen uitvoerbaar waren, deed er niet toe. Het ging hem om de macht. En dat gold ook voor zijn broer en opvolger Gaius.

Lees meer