Alle artikelen
Het begin van dit boek sluit aan op het einde van zijn bekende studie A History of Venice (1977), die de periode bestrijkt vanaf de mythische stichting op het feest van Maria Boodschap in 421 tot het einde van de Republiek, na Napoleons verovering in 1797. Hoe triest is de gang van de laatste doge naar een dorp buiten de lagune… Meer dan in die eerdere studie leidt Norwich ons door een zee van feitjes naar het beloofde land, het ‘Paradijs der steden’ – een citaat van de Engelse kunstenaar en schrijver John Ruskin.
Ik hou wel van Norwichs verhalende trant, al heeft hij een voorliefde voor typisch Engelse beroemdheden als Rawdon Brown. Maar naast Brown voeren ook bekendere figuren als John Ruskin en lord Byron ons naar de – vooral door koukleumende Engelsen bewonderde – mediterrane droomstad, met de gouden gebouwen aan het hemelsblauwe water. Misschien sprak het tot de verbeelding van het Britse imperium dat Venetië als enige Europese staat zijn constitutie in duizend jaar niet wezenlijk had veranderd. Misschien ook was het met de Engelse voorliefde anders gelopen als Canaletto, de schilder van Venetiaanse stadsgezichten, geen Engelse agent had gehad.
Geschiedenis en (levens)kunst vallen samen in een deelstudie van Norwichs jonge collega Mary Laven over de tientallen vrouwenkloosters in het Venetië van tussen 1500 en 1700 – toen een van de tien grootste Europese steden. In de rijkdom van die eeuwen bracht de Venetiaanse upper class zijn dochters onder in kloosters om de huwelijksmarkt te beteugelen en versnippering van het familiefortuin te voorkomen.
Met ooggetuigen- en rechtbankverslagen reconstrueert Laven de weelde waarin deze nonnen hun leven inrichtten, inclusief seksuele escapades, al dan niet binnen de kloostermuren. Aut maritus, aut murus (Of een man, of de muur), luidt een Latijns gezegde – in het plaatselijk dialect maritar ò monacar. Het is een typisch Venetiaanse wijze van emanciperen. Voor deze meisjes en vrouwen kreeg de stad die onder de hoede van Maria Boodschap werd gesticht, met al zijn door mannen opgelegde celibataire beperkingen, toch iets paradijselijks.
Of het nu aan de hand van Laven of die van Norwich is: in hun Venetië kan de lezer van vandaag zijn beperkingen even ontstijgen.
Joost Divendal is auteur van ‘Passie voor Venetië’ en ‘Nicolosia. Giovanni Bellini en zijn Venetiaanse model’.
Dit artikel is exclusief voor abonnees
Seksuele escapades binnen de kloostermuren
Elk gerespecteerd uitgevershuis heeft wel een Venetiaanse roman of geschiedschrijving in zijn fonds. Ook de Venetiaanse crimi is een bekend genre geworden, met de avonturen van commissario Aurelio Zen door de Brit Michael Dibdin en Zens collega Guido Brunetti door de Amerikaanse Donna Leon. Deze trend lijkt een vervolg op de Grand Tour van de...
Recent verschenen
Tweede Wereldoorlog In 1937 en 1938 maakt schrijver en journalist A. den Doolaard een serie reportages over het dreigende gevaar van het nationaal-socialisme. Hij bezoekt Duitsland, Frankrijk, Zwitserland en Oostenrijk. Hij ziet scherp wat de nazi’s van plan zijn. Europa staat een ramp te wachten. De reportages worden in 1938 gebundeld in Het hakenkruis over...
Nationale oerrebel
Bij ons is Civilis de nationale oerheld; Portugal gaat prat op Viriathus en Roemenië op Decebalus. Zo heeft bijna elk Europees land een leider die het de Romeinen militair moeilijk heeft gemaakt en aldus de nationale eer heeft gered. In Frankrijk is de honneur bewaard door Vercingetorix. Toen Caesar meende Gallië in zijn geheel gepacificeerd...
Schipper naast God. Hendrikus Colijn 1869-1944. Deel twee 1933-1944
Zelden deed een biografie zoveel stof opwaaien als het eerste deel dat Herman Langeveld in 1998 publiceerde over het leven van vijfvoudig premier Hendrikus Colijn. In het bijzonder aan de Vrije Universiteit, de thuisbasis van Langeveld, waren de rapen gaar. Vooral twee historici van het Historisch Documentatiecentrum voor het Nederlands Protestantisme, Jan de Bruijn en...
Collaboratiemuseum
Je hoeft niet precies te weten wanneer de Slag bij Nieuwpoort zich afspeelde, maar wat je wel moet weten is dat Van Oldenbarnevelt en Hugo de Groot tijdgenoten waren. Dat vind ik niet, dat vindt Nelleke Noordervliet, en ze zei het 28 maart in een debat in radioprogramma OVT. De discussie ging over het Nationaal...
Antipsychiatrie had ook positieve gevolgen
Gemma Blok nuanceert in haar proefschrift de negatieve kijk op de 'antipsychiatrische beweging', die tussen 1965 en 1985 actief was.
Lifestyle & trends
De hotspots van negentiende-eeuws Parijs. Lekker weg in de jaren dertig. Haute couture in de Middeleeuwen. Trends zijn van alle tijden. Culinaire avonturen, mode, wonen en uitgaan door de eeuwen heen. Het leven was ingewikkeld in de negentiende eeuw. Een ‘jongmensch’ dat je voor het eerst ontmoette, gaf je nooit een hand. Aan tafel liet...
Stad en land
‘De vorige keer hadden we ‘m zo, hè Co?’ Dirk Treur (70), voormalig akkerbouwer, drijft zijn spade de zandgrond in. Co Wies (62) assisteert hem met de prikstok. ‘Hier moet ie toch ergens zitten!’ Lijdend voorwerp van de spitpartij is een metershoge groene puist die hier, aan de IJweg bij Hoofddorp, de kop opsteekt. De...
Een ideologie met gebreken
In de eerste drie decennia na de oorlog had de politieke elite een groot vertrouwen in de overheid. Die was verantwoordelijk voor het oplossen van maatschappelijke problemen. Een actief overheidsbeleid was mogelijk doordat de Nederlandse economie in deze periode groeide als nooit tevoren. Zo kreeg Nederland een omvangrijk systeem van sociale voorzieningen en een oerwoud...
Stille getuigen
De geschiedenis laat haar sporen na. Monumenten, voorwerpen en graven herinneren aan bijna vergeten personen. Hun verhaal wordt hier verteld. Deze keer het monument voor Marietje Kessels (1889-1900) in de voormalige kloostertuin aan de Dionysiusstraat te Tilburg. Het was een mooie zomerse dag toen de Tilburgse Marietje Kessels in de ochtend van 22 augustus 1900...
Beeldgeheim
Een oude foto. Wat is het verhaal erachter? Presentatoren Henny Huisman en Andries Knevel doen een poging. ‘Een typisch jaren-zestig-beeld,’ begint presentator Henny Huisman zelfverzekerd. ‘Pop-art, nozem, The Kinks, Beatles – kortom, Liverpool-achtige Engelse studenten.’ EO-collega Andries Knevel is het met hem eens en voegt toe: ‘Het is vroeg in de jaren zestig denk ik,...
Mijn verhaal
In ‘Mijn verhaal’ vertellen lezers over een historische gebeurtenis waarbij zij betrokken waren. Leti Matamala (34) bezocht in de zomer van 1983 een jongerenkamp voor internationale ‘pioniers’ op het communistische Cuba. ‘Ons Nederlandse clubje was echt een uitzondering in het kamp. De Russen, Roemenen en vooral de Oost-Duitsers waren vreselijk fanatiek – die marcheerden elke...