Alle artikelen
De rechtszaak tegen Syriëganger Hasna A. brengt de genocide op de Jezidi’s in herinnering. Wat is hun geschiedenis en waarom had Islamitische Staat het op hen gemunt?
IS-aanhanger Hasna A. staat sinds 14 oktober voor de Nederlandse rechter, onder andere omdat zij ervan wordt verdacht in Syrië twee Jezidi-vrouwen als slavinnen te hebben gehouden. Tussen 2014 en 2017 vermoordde IS in Syrië en Irak 5000 Jezidi-mannen en maakte meer dan 10.000 vrouwen tot slaaf, volgens cijfers van de Verenigde Naties.
Meer historische context bij het nieuws? Schrijf u in voor onze gratis nieuwsbrief.
Het jezidisme stamt uit de twaalfde eeuw, toen de islamitische sheik Adi ibn Musafir zijn religieuze overtuigingen begon te verspreiden onder de Koerden. Hoewel de Jezidi’s van meet af aan gevaar liepen wegens hun opvattingen, kwam het nooit eerder in de geschiedenis tot een grootschalige genocide.
Dit artikel is exclusief voor abonnees
‘De Jezidi’s waren in het verleden een weerbaar volk,’ legt filosoof en islamkenner Michiel Leezenberg uit. ‘Het waren stammen die geducht waren in de strijd. Lang werden ze gezien als heterodoxe Koerdische moslims. Maar door de eeuwen heen raakten ze steeds verder verwijderd van de orthodoxe islam. Ook overheden
begonnen zich vanaf de negentiende eeuw meer met de orthodoxie van hun onderdanen te bemoeien. Seculiere Koerdische nationalisten zagen de Jezidi’s als Koerden, maar zeker sinds IS beschouwen de meeste Jezidi’s zich noch als Koerdisch, noch als
moslims.’
Wraak na gerucht
Aan de genocide van 2014-2017 gingen gewelddadige uitbarstingen in Irak vooraf. In 2007 werd een 17-jarig meisje gestenigd door haar Jezidi-familie, volgens geruchten omdat zij zich tot de islam had bekeerd. Fanatieke moslims namen wraak door willekeurige Jezidi’s aan te vallen.
In augustus kwamen 800 Jezidi’s om het leven bij een zelfmoordaanslag, die vermoedelijk was gepleegd door Al-Qaida. In 2009 kwamen opnieuw twintig mensen om bij een aanslag op een café in de plaats Sinjar in Noordwest-Irak, waar veel Jezidi’s woonden.
Volgens Leezenberg is het grootschalige etnische geweld van IS uniek binnen de islam. ‘Hoewel de islamitische wereld genoeg oorlogen heeft gekend, is het een modern fenomeen dat het geweld zich zo sterk langs etnische lijnen afspeelt. De IS-strijders profileerden zich als vrome moslims omdat zij vochten tegen de ongelovigen, net zoals dat vroeger zou zijn gedaan. Hierbij grepen ze vaak terug op het werk van de veertiende-eeuwse theoloog Ibn Taymiyya. Maar die heeft ooit een pamflet tegen de Jezidi’s geschreven, waarin hij ze brandmerkt als onwetende Koerdische aanhangers van een mystieke stroming binnen de islam, en dus niet als ongelovigen.’
Openingsbeeld: Jezidi’s dansen in het noorden van Irak, 2003. Bron: Bridgeman Images.
‘Jezidi’s telden lang als moslim’
De rechtszaak tegen Syriëganger Hasna A. brengt de genocide op de Jezidi’s in herinnering. Wat is hun geschiedenis?
Was er sprake van een pogrom in Amsterdam?
Het geweld tegen Israëlische voetbalsupporters in Amsterdam doet burgemeester Halsema aan ‘pogroms’ denken. Een terechte vergelijking? We vroegen het aan drie historici.
Wilde Eeuwen: podcast over middeleeuwse koningen en troubadours
Een podcast maken over de Middeleeuwen is lastig. Waar begin je en wat vertel je? En hoe vang je meerdere eeuwen in een paar afleveringen?
Jan Ernst Matzeliger: een vergeten schoenenreus
Een uitvinding van de Surinaamse fabrieksarbeider Jan Ernst Matzeliger maakte hem een rijk man, maar hij kon niet lang van zijn fortuin genieten.
Slimme truc van Gurméndez redt tientallen Joden
Onder de neus van de Duitsers redt de Uruguayaanse gezant Carlos Maria Gurméndez ruim twintig personen, merendeels Joden.
‘Reclamemakers leggen hun vinger op de tijdgeest’
Historicus Wilbert Schreurs doet al jaren onderzoek naar reclame. ‘Studiegenoten vonden dat ik mijn tijd verspilde.’
Blitz prikt de mythe over solidaire en stoïcijnse Britten door
Aanstaande vrijdag verschijnt 'Blitz' van regisseur Steve McQueen. De film doorbreekt het heroïsche verhaal over Londenaren die zij aan zij stonden tijdens de bombardementen.
NSB-verleden voor iedereen zichtbaar in Nationaal Archief
Vanaf 1 juli 2025 is een deel van het Centraal Archief Bijzondere Rechtspleging digitaal te doorzoeken in het Nationaal Archief. Uiteindelijk moet het archief niet alleen in een Haagse studiezaal, maar overal digitaal doorzoekbaar zijn. Kan iedereen straks achter de laptop het oorlogsverleden van jouw opa opzoeken? Het antwoord is: ja, maar dat betekent niet...
Het kanaal van koning Darius
Om zijn macht te tonen liet de Perzische koning Darius een waterweg door Egypte graven: de voorloper van het Suezkanaal.
AI-filmpjes van historische kunstwerken bevatten fouten
Voor de 750ste verjaardag van Amsterdam bracht kunstenaar Bob de Jong historische kunstwerken tot leven met AI. De beelden zijn indrukwekkend, maar experts temperen de verwachtingen.
Historische posts polariseren vaker
Facebookgebruikers die in politiek getinte berichten verwijzen naar de Oudheid of Middeleeuwen, slaan daarin vaker een vijandige toon aan.
Een museum voor alle Surinamers
Eind november gaat in Amsterdam het Suriname Museum open. Het vertelt het verhaal van de verschillende bevolkingsgroepen.
