Alle artikelen
De arme drommels. In september 1895 stapten soldaten van de vierde compagnie artillerie in een bootje in Muiden. Om nog geen half uur later aan te meren op het gloednieuwe forteiland Pampus. Daar moesten ze het drie maanden zonder bevoorrading uit zien te houden, er waren ook geen gasleidingen en stroomkabels vanaf de wal; het forteiland moest in tijden van oorlog immers ook een belegering kunnen trotseren.
De wal was nog geen drie kilometer verderop; op een heldere avond zagen ze de lampjes van Amsterdam in de verte dansen. Pas na maandenlang eten uit blik mochten de proefkonijnen die van nabij aanschouwen.
Meer columns lezen? Schrijf u in voor onze gratis nieuwsbrief.
Een klein berichtje in de krant deed me denken aan die dappere polderkrijgers en de vreselijke winters die ze hebben meegemaakt in de tochtige gangen van het fort. Pampus, tegenwoordig een museum, is namelijk sinds kort weer zelfvoorzienend, net als bij de oplevering in 1895.
Het is overheidsbeleid om alle eilanden van het koninkrijk binnen enkele jaren onafhankelijk te maken van vieze energie vanaf de wal. Voor sommige gebiedsdelen heeft dat heel wat voeten in de aarde, vooral de Wadden zijn nog ver verwijderd van die doelstelling. Maar dat uitgerekend Pampus het spits afbijt en als eerste de lampjes laat branden op niets anders dan zon en vergisting, is van een mooie historische continuïteit. Zelfs de minister kwam langs om het heugelijke feit te vieren en Pampus te bewieroken als voorbeeld voor de natie.
Dit artikel is exclusief voor abonnees
Ik ben dol op het forteiland, vooral omdat ik een zwak heb voor monumentale mislukkingen. En Pampus is een glorieuze vergissing, gebouwd in de beste militaire traditie van je voorbereiden op de vorige oorlog, in plaats van te bestuderen hoe de volgende eruit zou kunnen zien. Enkele jaren na de opening vonden twee Amerikaanse fietsenmakers het vliegtuig uit en was het verdedigingswerk in één klap obsoleet. Maar geen generaal die dat wilde toegeven. Lichtingen soldaten hebben voor niets zitten blauwbekken op hun gure buitenpost. Wachtend op een vijand die nooit zou komen. Gelukkig hadden ze hun grote Krupp-kanonnen om mee te spelen.
Dat andere Nederlandse wonder van waterbouw, de Afsluitdijk, deed Pampus na nog geen veertig jaar de das om. De demotie van de Zuiderzee tot binnenwater was het uitgelezen excuus om het fort eindelijk af te danken; de laatste soldaat deed in 1933 het licht uit. Toen de Duitsers eindelijk wel kwamen, konden ook zij niets beters verzinnen dan Pampus als oefening vanuit de lucht te bombarderen.
Gelukkig is het licht ook weer gaan branden, vanaf nu zonder dat er vieze brandstoffen aan te pas komen. Een militaire folly als baken voor een natie op zoek naar een fossielvrije toekomst, ik krijg er spontaan een glimlach van op het gezicht.
Pampus is inmiddels een voorbeeld voor de natie
Volgens columnist Philip Dröge was het forteiland Pampus een glorieuze vergissing. 'Met de uitvinding van het vliegtuig was het verdedigingswerk in één klap obsoleet.'
Portugezen onthaalden Joodse vluchtelingen als gasten
Tienduizenden Joodse vluchtelingen wisten via het neutrale Portugal aan de naziterreur te ontkomen. Ze werden er hartelijk ontvangen, al vond dictator António de Oliveira Salazar dat maar niets.
Koningin Wilhelmina wilde leven als ‘gewone’ Nederlander
Socioloog Kees Bruin beschrijft hoe koningin Wilhelmina zich steeds ‘volkser’ begon te gedragen. Tot grote verbazing van haar onderdanen.
7 complottheorieën over de Bijlmerramp: wat is ervan waar?
Over de vliegramp in de Bijlmer gaan diverse complottheorieën rond in de media. Zo hadden de piloten van het Israëlische vrachtvliegtuig op het IJsselmeer kunnen landen, maar kozen ze voor een riskante terugkeer naar Schiphol. Bewoners van de getroffen flats werden ziek van uranium uit het vliegtuig. De cockpit voice recorder is gestolen en er...
‘Engel’ helpt Britten tijdens Slag om Arnhem
Tijdens de Slag om Arnhem kwam het huis van Kate ter Horst in Oosterbeek midden in de vuurlinie te liggen. Ze verzorgde er gewonde Britse soldaten.
Vincent Dekker houdt vast aan complottheorieën
Aan schrijver Vincent Dekker is de mogelijkheid geboden om te reageren op vragen over betwiste passages in 'Going down, going down'. Hij blijft grotendeels bij zijn eigen lezing.
Wie waren de ‘witte pakken’ op de plek van de Bijlmerramp?
Volgens een complottheorie zijn er mannen in witte pakken op de rampplek geweest. Oud-onderzoekers vermoeden waar het gerucht vandaan komt.
‘Goed dat Bijlmerarchief openbaar wordt, maar wantrouwen blijft’
Het archief over de Bijlmerramp wordt openbaar. Maar voormalige ramponderzoekers zeggen dat er geen relevante nieuwe informatie te vinden is.
Omwonenden Bijlmerramp werden ziek, maar niet van uranium
Bewoners van de Bijlmer zouden ziek zijn geworden van verarmd uranium uit de neergestorte Boeing 747. Maar dat kan niet, zeggen voormalige onderzoekers van de Rijksluchtvaartdienst.
Toestel Bijlmerramp vloog geen extra rondje
Heeft het rampvliegtuig boven de Bijlmer een extra rondje gevlogen, zoals complotdenkers zeggen? Nee, zeggen voormalige onderzoekers van de Rijksluchtvaartdienst.
‘Enquêtecommissie Bijlmerramp werkte complottheorieën in de hand’
De parlementaire enquêtecommissie heeft het geloof in complottheorieën versterkt. Dat zegt Benno Baksteen, destijds de voorzitter van de Vereniging van Nederlandse Verkeersvliegers.
Tweede Kamer droeg bij aan complottheorieën Bijlmerramp
Voormalig onderzoekers naar de vliegramp in de Bijlmer uiten stevige kritiek en weerleggen in Historisch Nieuwsblad de bekende complottheorieën.
