Alle artikelen
De atoombommen op Hiroshima en Nagasaki vormden het sluitstuk van een reeks aanvallen om Japan op de knieën te krijgen. In Regen van verwoesting schetst de Britse historicus Richard Overy de Amerikaanse strategie.
Overy heeft een indrukwekkende reeks boeken over de Tweede Wereldoorlog op zijn naam staan. In Blood and Ruins. The Great Imperial War 1931-1945 uit 2021 beschreef hij de ‘Grote Imperiale Oorlog’ als de gewelddadige en destructieve culminatie van het negentiende-eeuwse imperialisme.
Meer recensies lezen? Schrijf u in voor onze gratis nieuwsbrief.
Zo’n nieuwe zienswijze ontbreekt in Regen van verwoesting. Overy vraagt zich af waarom de Amerikanen brandbommen op burgerdoelen gooiden, waarom ze ook atoombommen gebruikten, en of dat bij elkaar reden voor de Japanners was om zich over te geven. Die drie centrale vragen zijn niet bijster origineel. In zijn inleiding schrijft Overy gelukkig zelf ook dat hij zich baseert op andere recente studies.
Dit artikel is exclusief voor abonnees
Hij memoreert dat de Amerikaanse strategie sinds 1923 voorzag in bombardementen om de Japanners op de knieën te krijgen. Maar dat was lange tijd onmogelijk, omdat de Amerikanen geen bommenwerpers hadden die Japan konden bereiken. Dat veranderde toen in 1944 de B-29 Superfortress in dienst kwam.
Omdat precisiebombardementen op industriële doeleinden weinig effectief bleken, werden morele bezwaren tegen het bombarderen van burgerdoelen overboord gezet. Volgens Overy waren luchtmachtgeneraals tijdens de oorlog geradicaliseerd. De tactiek om vanaf maart 1945 steden met brandbommen te bestoken, was uitgebreid bestudeerd. Zo werden in 1943 al proeven uitgevoerd op een nagebouwd Japans dorpje.
Tokio was als eerste aan de beurt: 279 bommenwerpers wierpen 1665 ton brandbommen af. De inwoners hadden geen schijn van kans in de vuurzee die de stad verzwolg. De cijfers zijn schokkend: 16 km2 van Tokio lag in de as en er waren naar schatting 83.000 doden, 1 miljoen daklozen en 267.000 afgebrande gebouwen te betreuren. Het was het begin van een campagne waarin de Amerikanen in vijf maanden tijd 40 procent van 66 Japanse steden verwoestten. Overy spreekt van ‘urbicide’, de atoombommen waren in zijn ogen slechts het daverende slotakkoord.
De bombardementen werden door de luchtmachtgeneraals gepresenteerd als alternatief voor een invasie van de Japanse thuiseilanden, waarbij ze uitgingen van een half miljoen dode G.I.’s. Maar de aanvallen waren voor de Japanners niet doorslaggevend om de strijd te staken. Die zagen zich ook geconfronteerd met de Russische invasie van Mantsjoerije.
Dat is allemaal niet nieuw, maar Overy zet het mooi op een rijtje. Hij is een begenadigd schrijver, die niet schuwt om de gruwelijke gevolgen van de bombardementen te beschrijven met schokkende details.
Regen van verwoesting. De bombardementen op Japan, 1945
Richard Overy
240 p. Omniboek, € 22,99
Atoombommen op Japan als daverend slotakkoord
In Regen van verwoesting schetst de Britse historicus Richard Overy de Amerikaanse bommenstrategie in Japan.
Berthe Hoola van Nooten was een weduwe met tekentalent
Berthe Hoola van Nooten maakte prachtige tekeningen van de Indische natuur. Nu is er een biografie van de tekenares.
De tien van Den Haag: ambtenaren in oorlogstijd
Tien topambtenaren bleven tijdens de oorlog op hun post en werkten samen met de Duitse bezetter. Dat is hun achteraf zeer kwalijk genomen. Stephan Steinmetz nuanceert de kritiek. In 2020 bood premier Rutte tijdens de Nationale Holocaust Herdenking namens de Nederlandse regering excuses aan voor de houding van overheidsinstanties ten tijde van de Jodenvervolging. Als...
Russen vechten met prullen uit mijn kindertijd
Philip Dröge laat zijn licht schijnen over de Russische tanks. 'De granaten die voor ons waren bedoeld, hebben de Oekraïners op hun dak gekregen.'
Historici zijn het niet eens over de 94ste penis van Bayeux
Zes jaar geleden telde professor George Garnett 93 penissen op het wereldberoemde tapijt van Bayeux, maar aan dat aantal kan er hoogstwaarschijnlijk een worden toegevoegd. Historici discussiëren namelijk over een zwart object dat tussen de benen van een man in de hoek van het tapijt bungelt. Wat eerder werd gezien als zwaardschede, zou toch een...
Zelfs na zijn jeugd in nazistisch Berlijn bleef een Joodse onderduiker in Duitsland geloven
Wat Ron Brandsteder of Mies Bouwman voor Nederland waren, was de presentator van de spelshow Dalli Dalli voor Duitsland. Hans Rosenthal was een vertrouwd gezicht op de zaterdagavond. Ondanks zijn tragische jeugd als Joodse jongen in nazistisch Berlijn, hield hij vertrouwen in het Duitse volk. ‘Er waren drie vrouwen die hem niet verraden hebben. Daarom...
Was nazi-regisseur Leni Riefenstahl zo onschuldig als ze zich voordeed?
Ze werd wereldberoemd als regisseur van nazipropagandafilms. Maar over haar betekenis bestaat onenigheid. Was Leni Riefenstahl een geniale filmmaker, een feministisch icoon, een opportunist of de machtigste vrouw van het Derde Rijk? Het was 12 september 1939, anderhalve week na de Duitse invasie van Polen. In het Poolse stadje Końskie hielden Wehrmacht-soldaten een dertigtal mannen...
Voor eeuwig in de schaduw van verzetsvrouw Tante Riek
Wie houdt er nou niet van helden? Iedereen wil ze aanraken, hun aandacht vangen, met ze op de foto – om zo een beetje bij ze te horen. Ook historici kunnen zich door een beroemdheid laten verblinden. Maar voor gewone stervelingen kan een held in hun omgeving een last zijn. Neem de Amsterdamse Annie Wiersma-Van...
Migranten kregen te maken met discriminatie en strengere straffen
Migranten in Hollandse steden werden tussen 1680 en 1810 nogal eens gediscrimineerd. Hoewel historici veel hebben geschreven over de tolerantie in het gewest, kregen nieuwkomers soms zwaardere straffen voor een overtreding dan een autochtoon. Dat constateren Leidse historici. ‘Migranten kregen te maken met allerlei vormen van stigmatisering,’ vertelt Manon van der Heijden, hoogleraar stadsgeschiedenis aan...
‘Mandala’s’ gaven zeelui bescherming
Laat in de zestiende eeuw zonk bij Texel een schip waarvan de lading uitblonk in gewoonheid. De inmiddels opgedoken inhoud geeft het beeld van het leven op en rond het water meer diepte. Dat laat historica Geke Burger (Universiteit Leiden) zien in haar proefschrift Sunken History. De inhoud van ‘Scheurrak SO1’ biedt persoonlijke inkijkjes in...
Filmrecensie Quisling -The Final Days: Noorse verrader zag zichzelf als redder
De speelfilm 'Quisling. The Final Days' schetst een portret van de Noorse fascistenleider, die zijn land uitleverde aan Duitsland.
Hoe activistisch waren protestsongs tegen de Vietnamoorlog?
Veel protestsongs tegen de Vietnamoorlog uit de jaren zestig zijn nog altijd wereldberoemd. Maar hadden ze toentertijd een grote invloed op de publieke opinie in het Westen? Of volgden artiesten en platenbazen gewoon de laatste mode? Heeft de rockmuziek van de jaren zestig een belangrijke invloed gehad op de publieke opinie over de Vietnamoorlog? Historici...
